Home

—του Γιάννη Παπαθεοδώρου για τη στήλη Ανώμαλα Ρήματα

parel

Στις παλιές πλαστές «μέρες της αφθονίας μας», η life style είδηση των παρελάσεων ήταν το μήκος της φούστας των μαθητριών. Μετά ήρθαν οι παρελάσεις στον καιρό των Μνημονίων. Πριν από δύο χρόνια, οι «μούντζες» περίσσευαν, οι καρέκλες των επισήμων ήταν άδειες, οι πολιτικοί φυγαδεύονταν ατάκτως και οι μαθητές έχαναν επιδεικτικά «το βήμα τους». Οι πρόσφατες παρελάσεις στις εθνικές επετείους – με αποκορύφωμα το 2011 – απέκτησαν αίφνης μια νέα δυναμική, πιέζοντας ακόμη και τον τότε πρωθυπουργό (ΓΑΠ) να καταλήξει στη γνωστή ανεδαφική και καταστροφική λύση του «δημοψηφίσματος», που δεν έγινε. Η κυβέρνησή του έπεσε και το κληρονομημένο κόμμα του βρέθηκε να διαγράφει μια ελεύθερη πτώση, χωρίς δίκτυ ασφαλείας. Στις ίδιες παρελάσεις κάτι «ξυρισμένοι σβέρκοι» φώναζαν «αίμα, τιμή, χρυσή Αυγή». Δύο χρόνια μετά, οι ίδιοι «επαγγελματίες εθνικόφρονες» οδηγούνται πρώτα στα δικαστήρια και μετά στις φυλακές.

Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Όσοι ασχολούμαστε με την ιστορία ξέρουμε πως οι εθνικές επέτειοι εμπεριέχουν επίδικους συμβολισμούς, που παραμένουν ανοικτοί στο πολιτισμικό νόημα, τις ιδεολογικές χρήσεις και τις ιδιοτελείς καταχρήσεις του δημόσιου χώρου. Η σημερινή επικαιρότητα, άλλωστε, επιβεβαιώνει ότι δίπλα στην εθνική επέτειο υπάρχει πάντα και το «κομματικό μεροκάματο». «Και στη φετινή επέτειο για την 28η Οκτωβρίου ο λαός μας θα εκφράσει με μαζικό και ειρηνικό τρόπο το δικό του ΟΧΙ. ΟΧΙ στη μνημονιακή πολιτική, ΟΧΙ στα μισαλλόδοξα κηρύγματα των νοσταλγών του φασισμού». Τάδε έφη ΣΥΡΙΖΑ. Αφού δεν του βγήκε το «θερμό φθινόπωρο» της λαϊκής ανατροπής, υπάρχει πάντα η ελπίδα για ένα μπαχαλάδικο διήμερο στις παρελάσεις.

Την ώρα ωστόσο που η αξιωματική αντιπολίτευση επέλεγε το δικό της τρόπο και τη δική της μίζερη αξιακή ιεραρχία – (πρώτα το ΟΧΙ στο Μνημόνιο, μετά το ΌΧΙ στο φασισμό!) – για να γιορτάσει την εθνική επέτειο, ένα ρεπορτάζ από την Κρήτη, ήρθε να μας θυμίσει πως εκτός από τις γνωστές αντιμνημονιακές διαδηλώσεις των λογής λογής «αγανακτισμένων», υπάρχει και ο ρατσισμός. Το σκηνικό δεν είναι καθόλου πρωτότυπο και η αφορμή είναι σχεδόν πάντα η ίδια : μπορεί άραγε στην τοπική παρέλαση να κρατήσει την ελληνική σημαία ο «Αλβανός» ή η «Αλβανίδα» σημαιοφόρος ;

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, το επεισόδιο σημειώθηκε σε σχολείο της Χερσονήσου, όταν μερίδα γονέων και μαθητών αντέδρασε στο ενδεχόμενο, να είναι σημαιοφόρος στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου η αριστούχος μαθήτρια του σχολείου, με καταγωγή από την Αλβανία. Από την πλευρά του ο πρόεδρος της ΕΛΜΕ Ηρακλείου παραδέχτηκε πως υπήρχαν αντιδράσεις, αλλά «τόσο οι καθηγητές όσο και ο διευθυντής προσπάθησαν να πείσουν εκείνους που διαφωνούσαν πως δεν χωρούν σε μια σχολική μονάδα ρατσιστικές αντιλήψεις». Με άλλα λόγια, ο πρόεδρος της ΕΛΜΕ και ο διευθυντής του σχολείου κατάλαβαν έγκαιρα με σύνεση – και κυρίως χωρίς να μπερδεύουν τις ιεραρχίες των αξιών- ότι εκτός από το μνημόνιο υπάρχει και ο ρατσισμός που γεννάει το φασισμό. Και ότι αυτή είναι μια μάχη της δημοκρατίας που πρέπει να κερδηθεί ∙ ακόμα και στις μαθητικές παρελάσεις των εθνικών επετείων.

Ήδη από την εποχή του Οδυσσέα Τσενάι, ο «αλβανός σημαιοφόρος» έγινε ο απόλυτος Άλλος των εθνικών επετείων. Στα χρόνια που πέρασαν, η αντιπαράθεση των στερεοτύπων μάλλον θόλωσε ακόμη περισσότερο την ορθολογική αντιμετώπιση του προβλήματος. Οι δεξιοί «Ελληνάρες» είχαν πάντα πρόχειρο στο νου τους το σύνθημα «Δεν θα γίνεις Έλληνας ποτέ, Αλβανέ, Αλβανέ». Οι αριστεροί απαντούσαν, σχεδόν πάντα με ένα συμπονετικό προοδευτισμό, πως και οι Αλβανοί μπορούν να σηκώσουν την ελληνική σημαία, αν έχουν τους αντίστοιχους βαθμούς στο σχολείο : από τη μια μεριά, η ρητορική του αποκλεισμού, από την άλλη η ρητορική της ενσωμάτωσης μέσω «τιμητικών διακρίσεων». Κάπου στη μέση, χάθηκε το αυτονόητο δικαίωμα των μεταναστών δεύτερης γενιάς να μετέχουν με ολοκληρωμένα δικαιώματα στο δημόσιο χώρο ∙ άρα και στην εκπαίδευση.

Η θεσμική καθυστέρηση της πολιτείας να λύσει οριστικά τα αντίστοιχα ζητήματα της ιθαγένειας μετακύλησε το πρόβλημα στο επίπεδο των καλών ή των κακών προθέσεων του εκάστοτε διευθυντή του σχολείου. Το αποτέλεσμα το γνωρίζουμε όλοι : η σημαία διακριτικά άλλαζε χέρια, την τελευταία στιγμή, για να μην μολυνθεί από τους βέβηλους «ξένους». Η συμβολική τους ταπείνωση μάλιστα έγινε οργανικό κομμάτι της απόλαυσης του «εθνικού εαυτού». Κατανοώ τις εύλογες ενστάσεις και τα πιθανά ερωτήματα : «μα μήπως τελικά δεν πρέπει να γίνονται καθόλου μαθητικές παρελάσεις» ;

Το ερώτημα έχει μία και μόνιμη αυτονόητη απάντηση : προφανώς και δεν πρέπει να γίνονται μαθητικές παρελάσεις. Αν κάποιος γονιός δεν έχει επιλέξει να ζει –έστω και φαντασιακά – στη Βόρεια Κορέα, σίγουρα δεν θα ήθελε να βλέπει το παιδί του να μπερδεύει το στρατιωτικό εμβατήριο των οπλιτών με το συνταγματικό πατριωτισμό των πολιτών. Αλλά ως τότε, και ανεξαρτήτως του μήκους της φούστας, αξίζει να συγχαρούμε τη νεαρή σημαιοφόρο που έδωσε νόημα στους ξεχασμένους στίχους του Νίκου Εγγονόπουλου : «Αλβανοί χορεύοντες σκέπτονται να στρέψουν προς νέες διευθύνσεις τις ενέργειές τους, εις τρόπον ώστε να μην καταλάβουν τίποτες από τις πικρίες και τας απογοητεύσεις της ζωής. Να μην καταλάβουν τίποτες πριν από τον καιρό τους».

* * *

Εδώ προηγούμενα Ανώμαλα Ρήματα

About these ads

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s