80 χρόνια Φεστιβάλ Βενετίας

Φεστιβάλ Βενετίας 1932, προβολή στην ταράτσα του Excelsior.

Σήμερα, 29 Αυγούστου 2012, ξεκινά το 69ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, που κλείνει 80 χρόνια ζωής. Τον Αύγουστο του 1932, στην ταράτσα του Hotel Excelsior, στο πλαίσιο της 18ης Biennale της Βενετίας, οργανώθηκε η πρώτη «Έκθεση Κινηματογραφικής Τέχνης» (“Esposizione d’Arte Cinematografica”),  στην οποία προβλήθηκαν ταινίες σκηνοθετών όπως ο Frank Capra, ο Raoul Walsh, ο René Clair, ο Ernst Lubitsch, ο Nikolaj Ekk, ο Howard Hawks, ο George Fitzmaurice, ο Maurice Tourner, και ο Anatol Litvak. Πρωταγωνιστούσαν σταρ της εποχής,  όπως η Greta Garbo, ο Clark Gable, ο James Cagney, η Loretta Young, η Joan Crawford και ο Vittorio De Sica, που προσέλκυσαν πάνω από 25.000 θεατές. Το φεστιβάλ ήταν μη διαγωνιστικό, δόθηκαν ωστόσο βραβεία κοινού. Καλύτερος σκηνοθέτης («πειστικότερος σκηνοθέτης» για την ακρίβεια) ανακηρύχθηκε ο σοβιετικός Nikolaj Ekk για το Путевка в жизнь (Δρόμος προς τη ζωή) και καλύτερη ταινία το À Nous la Liberté (Ελευθερία για μας) του René Clair.

Πέντε χρόνια μετά την πρώτη πλήρως ομιλούσα ταινία (The Jazz singer, Οκτώβριος 1927), ο ήχος είχε επικρατήσει στο σινεμά. Ο Δρόμος προς τη ζωή ήταν η πρώτη σοβιετική πλήρως ομιλούσα ταινία (είχε προηγηθεί ο Ενθουσιασμός του Dziga Vertov, με ένα πειραματικό soundtrack χωρίς διαλόγους). Όσο για το Ελευθερία για μας, ο René Clair εξακολούθησε να πειραματίζεται και να ερευνά τις δυνατότητες του ήχου στο σινεμά, κάτι που είχε αρχίσει να κάνει με τις δυο προηγούμενες ταινίες του, το Sous les toits de Paris (1930) και το Le Million (1931). Ο Clair αξιοποίησε δημιουργικά το μουσικό soundtrack του Georges Auric, προκειμένου να δημιουργήσει ηχητικά εφέ παραγόμενα από μουσικά όργανα ή για να παίξει με τη αντίστιξη εικόνας-ήχου, κατασκευάζοντας κωμικές ψευδαισθήσεις.

Το Ελευθερία για μας ασκεί κριτική στη βιομηχανική κοινωνία, την οποία παρομοιάζει με φυλακή, και παρουσιάζει μια Γαλλία αλλοτριωμένη και αποκομμένη από την πραγματικότητα — είναι χαρακτηριστική η σκηνή στην οποία ένας πολιτικός μιλά για δικαιοσύνη, ελευθερία κλπ ενώ το κοινό τον αγνοεί και προτιμά να κυνηγά κάτι ομόλογα που τα παρασέρνει ο αέρας.

Το 1936, όταν γυρίστηκαν οι Μοντέρνοι Καιροί, ο Charlie Chaplin κατηγορήθηκε για αντιγραφή, καθώς η ταινία είχε αρκετά κοινά στοιχεία με το Ελευθερία για μας. Ο Chaplin ισχυρίστηκε ότι δεν είχε δει το έργο του Clair, το ίδιο και οι συνεργάστες του. Η διαμάχη κράτησε μια δεκαετία και κατέληξε σε συμβιβασμό· ο René Clair, ωστόσο, ουδέποτε έλαβε μέρος σε αυτήν και δήλωνε πως λυπόταν πολύ για το θέμα, καθώς σεβόταν και θαύμαζε τον Chaplin και θεωρούσε τιμή του εάν κάποια στοιχεία της δικής του ταινίας είχαν εμπνεύσει σκηνές για τους Μοντέρνους Καιρούς.

Ιδού του Ελευθερία για μας — χωρίς υπότιτλους, δυστυχώς:

Με αφορμή τα ογδοηκοστά γενέθλια του Φεστιβάλ Βενετίας, δέκα σπάνιες ταινίες επιλέχθηκαν από το Ιστορικό Αρχείο της Μπιενάλε της Βενετίας προκειμένου να αποκατασταθούν, να γίνει ψηφιακή επεξεργασία και να επανεκδοθούν:

  •  Poslednjaja noc’ (The Last Night) by Yuli Yakovlevich Raizman (USSR, 1936, 100’, 35mm, black and white). From one the most award-winning “official” directors of Soviet film, the October Revolution seen through the interweaving events in the life of two families, one working class and one middle class, over a single night: the “last night” of the old world and the “first night” of the new.
  • Dieu a besoin des hommes (God Needs Men) by Jean Delannoy (France, 1950, 100’, 35mm, black and white). The inhabitants of the wild island of Seil, battered by Atlantic storms, live their intense need for spirituality in non-conventional ways. This is the film that won Delannoy international fame, and won many awards (including the Ocic) at the 1950 Venice Film Festival. It has long been impossible to view.
  • Genghis Khan by Manuel Conde and Salvador Lou (Philippines, 1950, 91’, 35mm, black and white). An adventure movie filmed audaciously in luxuriant natural settings, with a scarcity of means but ambitions worthy of Hollywood, it was also directed by Manuel Conde, an important figure in Philippine cinema, many of whose films have been lost.
  • Il brigante (The Brigand) by Renato Castellani (Italy, 1961, 174’, 35mm, black and white). The copy in ASAC is the only trace of the longer version of the film, cut by the producer after the Venice Film Festival for commercial reasons. It has over thirty minutes of additional footage. Based on a novel by Giuseppe Berto, it is the story of a farmer in Calabria who squats landed estates, and is wrongfully accused of murder. It won the Fipresci prize at the 1961 Venice Film Festival.
  • Free at Last by Gregory Shuker, James Desmond and Nicholas Proferes (USA, 1968, 73’, 16mm, col.). Produced for public television (PBS) in the United States, it uses a cinema-verité style to document Martin Luther King’s march on Washington in 1968, interrupted by the brutal homicide. The original ASAC copy is the only existing copy in the world, because it is on Ektachrome reversal film, which did not require a negative.
  • Pagine chiuse by Gianni Da Campo (Italy, 1968, 98’, 35mm, black and white). An unjustly forgotten film, which embodies the intimate and understated spirit of the youth protest in those years. This was the successful film debut of Venetian director and writer Gianni Da Campo, who was only twenty-five years old at the time, and would later film La ragazza di passaggio (1970) and Il sapore del grano(1986).Presented at the 29th Venice International Film Festival (1968), it raised considerable controversy, but won the Jury Prize at the Cannes Festival the following year and many other awards.
  • -Stress-es tres-tres- (Stress is three) by Carlos Saura (Spain, 1968, 94’, 35mm, black and white). A road-movie that explores the condition and the fantasies of the modern couple, with an original style that is both dry and oneiric at the same time. One of the first films by Carlos Saura with Geraldine Chaplin, who would be the director’s partner in real life for many years.
  • Pytel blech (A Bagful of Fleas) by Vera Chytilová (Czechoslovakia, 1963, 44’, 35mm, black and white). The misery of everyday life, the existential void, the pompous didactic rhetoric of Communism inside a youth hostel. A documentary with ironic and grotesque moments, and one of the early works of Vera Chytilová, a key figure in the “nová ulna”, the new wave of Czechoslovakian film in the 1960’s. The only existing copy in the world.
  • Zablácené mesto (Mud-covered City) by Václav Táborský (Czechoslovakia, 1963, 8’, 35mm, black and white). In a new district under construction in Prague, mud is the citizens’ main concern: an ironic visual fantasy about the ambiguous – and sometimes absurd – urban and social development policies in Czechoslovakia in the Sixties.
  • Ahora te vamos a llamar hermano by Raoul Ruiz (Chile, 1971, 13’, 35mm, col.) An account of the first law proclaimed by Allende that declared the Mapuches Indians to be full-fledged citizens, with all the relative rights. Manifestations of joy and speeches by the Indians described with visual talent and a taste for experimentation by the master of Chilean film Raoul Ruiz. Only surviving copy.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.