Οι Ήσυχοι

—του Tim Kreider. Μετάφραση για το dim/art: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

Mainstreet

 

Από τότε που έπαψα να συχνάζω σε ποτάδικα της Βαλτιμόρης, το μόνο μέρος όπου εξακολουθώ να μπλέκω σε λογομαχίες με τους συνανθρώπους μου είναι το Ήσυχο Βαγόνι της Amtrak. Το Ήσυχο Βαγόνι, αν τυχόν δεν το γνωρίζετε, είναι συνήθως το πρώτο βαγόνι στις αμαξοστοιχίες της Amtrak, ακριβώς μετά την Πρώτη Θέση. Εκεί, απαγορεύεται να μιλάς δυνατά – οι όποιες συζητήσεις πρέπει να γίνονται ψιθυριστά. Κινητά, κλειστά· μουσικές και ταινίες μόνο από τα ακουστικά. Από το ταβάνι πάνω από το διάδρομο κρέμονται ταμπελίτσες που σου διευκρινίζουν αυτό ακριβώς, και χαρακτηριστικά εικονίδια με το δάχτυλο μπροστά στο στόμα. Επίσης ο εισπράκτορας συνήθως έρχεται και ανακοινώνει το πρωτόκολλο. Παρά ταύτα, βλέπω συχνά ανθρώπους που αγνοούν τους κανόνες του Ήσυχου Βαγονιού να βγάζουν το κινητό τους και να συνεχίζουν τις ατέρμονες συζητήσεις τους, για να δεχτούν εν συνεχεία την αυστηρή αλλά ευγενική σύσταση από κάποιον συνεπιβάτη τους.

6lie00tzwaqmsxtvzmm8Πριν από λίγο καιρό, ένα ζευγάρι που καθόταν στην άλλη πλευρά του διαδρόμου απέναντί μου στο Ήσυχο Βαγόνι, μιλούσε σ’ όλη τη διαδρομή από τη Νέα Υόρκη ώς τη Βοστώνη, παρόλο που τους ζητήθηκε δύο φορές να σταματήσουν. Μετά από κάθε σύσταση, χαμήλωναν για λίγο τη φωνή αλλά συντόμως, και αναπόδραστα, η ένταση ανέβαινε ξανά. Ο ήχος δεν ήταν δυνατός, ήταν όμως αδιάκοπος, και μέσα στη γενική σιγή, ικανός να σε τρελάνει όσο και μια βρύση που στάζει στις τρεις τα ξημερώματα. Σ’ όλη τη διαδρομή ώς τη Βοστώνη προσπαθούσα να αποφασίσω αν με ενοχλούσε τόσο ώστε να πω κάτι. Πλησιάζοντας πια στον προορισμό μας, ένας κύριος με εμφάνιση ακαδημαϊκού, που τους είχε ήδη μιλήσει δύο φορές, σηκώθηκε, τους πλησίασε και στάθηκε από πάνω τους. Αποδείχθηκε πως ήταν και αρκετά ψηλός. Τους είπε ότι η συμπεριφορά τους έδειχνε τρομερή έλλειψη σεβασμού και ότι, εξαιτίας τους, ο ίδιος δυσκολεύτηκε πολύ να κάνει τη δουλειά του.

«Πραγματικά, δεν νομίζω πως ενοχλούσαμε κανέναν άλλο, κύριε», είπε η κοπέλα.

«Όχι», είπα εγώ, «ήσασταν πραγματικά ενοχλητικοί».

«Ναι», είπε και η κυρία πίσω τους.

«Βλέπετε», τους εξήγησε ευγενικά ο ψηλός άνδρας, «έτσι πάει το πράγμα. Μπορεί εγώ να είμαι ο μόνος που είπε κάτι, αλλά σε κάθε άνθρωπο σαν εμένα αντιστοιχεί ένα ολόκληρο βαγόνι επιβάτες που νιώθουν όπως εγώ».

Σε μια συνέντευξή του, το 2006, ο Ντέιβιντ Φόστερ Ουόλας είχε πει: «Μου φαίνεται σημαντικό πως δεν θέλουμε ποτέ και πουθενά πια τα πράγματα να είναι ήσυχα». Στα μαγαζιά και στα εστιατόρια παίζει μονίμως το πανταχού παρόν Muzak ή κάποιο δορυφορικό ραδιόφωνο· τα μπαρ έχουν από μία έως 17 τηλεοράσεις που ξερνάνε Fox ή ποδόσφαιρο· διαφημίσεις και δελτία ειδήσεων των 30 δευτερολέπτων παίζουν σε οθόνες στα ταξί, στα ασανσέρ και στις τουαλέτες. Ακόμα και σε μερικές βιβλιοθήκες, όπου οι επαγγελματίες «σιωπητές» αποτελούσαν κάποτε κλασικές φιγούρες στα καρτούν και στις κωμικές σειρές της τηλεόρασης, παίζει πλέον μουσική και υπάρχουν ειδικοί χώροι για «ήσυχη ανάγνωση» – αυτό δηλαδή που κάποτε σήμαινε ο χώρος της βιβλιοθήκης.

Αλλά κι οι άνθρωποι φωνάζουν περισσότερο. Στα εστιατόρια, γκρινιάζουν επί μακρόν και με κάθε λεπτομέρεια για το διαζύγιο ή για τη χολή τους μισό μέτρο από σένα. Ο πιο τρομερός τύπος που συναντάς στο τρένο είναι ο επιβάτης που αρχίζει να φλυαρεί στο κινητό του από τη στιγμή που θα καθίσει στη θέση του και δεν το κλείνει παρά μόνο τη στιγμή που φτάνει στον προορισμό του, ανίκανος να αντέξει έστω και ένα λεπτό παρέα μόνο με τον εαυτό του. Ακούς ανθρώπους να ψάλλουν στίχους ραπ μέσα στο λεωφορείο και στο μετρό ή να γαβγίζουν στιχουργικά τέρατα ακούγοντας τα iPod τους λες και είναι μόνοι τους στο μπάνιο. Ο σεβασμός του μοιρασμένου δημόσιου χώρου γίνεται σταδιακά μια ιδέα τόσο ιδιότυπα παλιομοδίτικη όσο και το να αγγίζεις το καπέλο σου χαιρετώντας μια κυρία, δεδομένου ότι η έννοια του δημόσιου χώρου έχει πια σχεδόν εξαφανιστεί μαζί με τα καπέλα, ίσως και τις κυρίες.

keep-calm-and-stay-quiet-32Σε ένα πρόσφατο δοκίμιό του σχετικά με το θέμα, ο φιλόσοφος Άαρον Τζέιμς ισχυρίζεται ότι οι άνθρωποι του συγκεκριμένου τύπου είναι τόσο εξοργιστικοί –ακόμα κι αν η ενόχληση που προξενούν είναι αμελητέα– επειδή αρνούνται να αναγνωρίσουν την ηθική πραγματικότητα ότι υπάρχουν κι άλλοι άνθρωποι γύρω τους. (Η θέση του Τζέιμς ότι αυτή η υπερβολική χαλαρότητα συνδέεται με μια αίσθηση προνομιακού status, επιβεβαιώνεται και από τη δική μου παρατήρηση, ότι οι επιβάτες του σιδηροδρόμου, όπου οι επιπέδου αεροπορικής πτήσης ναύλοι λειτουργούν ως de facto ταξικός διαχωρισμός, φωνάζουν γενικά περισσότερο και λαμβάνουν υπόψη τους άλλους λιγότερο απ’ ό,τι η υποτιθέμενη «πλέμπα» των λεωφορείων.) Πρόκειται για μια παθολογία που διαδίδεται όλο και πιο πολύ, μάλλον, υποπτεύομαι, επειδή οι άνθρωποι περνούν τώρα πια τόσο πολύ χρόνο στον σολιψιστικό παράδεισο του Internet, που μεταφέρουν την ψευδαίσθηση του αόρατου (και άηχου) παντογνώστη εαυτού τους και στον πραγματικό κόσμο.

Εμείς που απεχθανόμαστε αυτήν την τάση, δεν έχουμε ούτε φωνή ούτε στρατόπεδο, πόσο μάλλον λόμπι. Υπάρχουν ομάδες ενάντια στην ηχορύπανση, αλλά μόνο μικρές μάχες τοπικού επιπέδου μπορούν να δώσουν· ο πόλεμος έχει χαθεί. Είναι αδύνατο να ακουστείς όταν η συνολική σου παρουσία είναι χαμηλόφωνη, τώρα που ο δημόσιος διάλογος έχει μετατραπεί πια σε διαγωνισμό γκαρίσματος. Η υπεράσπιση της ησυχίας στη σημερινή κοινωνία έχει καταντήσει ένα πράγμα τόσο δονκιχωτικό και καταγέλαστο όσο και η υπεράσπιση της ομορφιάς ή της ανθρώπινης ζωής ή οποιουδήποτε άλλου αγαθού δεν μεταφράζεται σε χρήμα.

keep-quiet-and-readΚι έτσι η ένταση διαρκώς ανεβαίνει, η ηλίθια φασαρία καταπίνει τον ένα χώρο μετά το άλλο –τα ΜΜΜ, τις αίθουσες αναμονής, τα θέατρα, τα μουσεία, τις βιβλιοθήκες– ώσπου το τελευταίο προπύργιο της αστικής ευγένειας και ηρεμίας, το Ήσυχο Βαγόνι, έχει μετατραπεί σε πεδίο μάχης όπου εμείς οι Ήσυχοι, με την πλάτη στον τοίχο, πασχίζουμε να κρατήσουμε τα τείχη. Το Ήσυχο Βαγόνι είναι οι Θερμοπύλες, το οχυρό ΜακΧένρι των Ήσυχων – γι’ αυτό και οι τακτικοί επιβάτες σπεύδουν χωρίς καθυστέρηση έχοντας έτοιμη την επίπληξη και κάτι παραπάνω από πρόθυμοι να Το Κάνουν Θέμα, κι επίσης γι’ αυτό, όταν οι απ’ έξω έρχονται και πιάνουν όπως πάντα την αυτιστική τους φλυαρία, πολύ συχνά βρίσκονται περικυκλωμένοι από έναν τρομακτικά και απίστευτα εχθρικό όχλο αποτελούμενο από καθηγητές, ηλικιωμένες κυρίες και γυαλάκηδες, που δείχνουν έτοιμοι να λογαριαστούν μαζί τους.

Κάποια στιγμή βρέθηκα κι εγώ στη λάθος πλευρά του καβγά. Ήμουν στο κάθισμά μου, άκουγα μουσική με τα ακουστικά σε σχετικά χαμηλή ένταση και έγραφα στο λάπτοπ μου, όταν ένας κύριος από την άλλη όχθη του διαδρόμου –ο τύπος που θα τον έκοβες για αρχειονόμο ή μουσικολόγο– μου έκανε νόημα.

«Με συγχωρείτε, κύριε», μου είπε. «Πιθανόν να μην το αντιλαμβάνεστε, αλλά η πληκτρολόγησή σας ενοχλεί τους γύρω σας. Εδώ είναι το Ήσυχο Βαγόνι, όπου ερχόμαστε για να απελευθερωθούμε από τα ηλεκτρονικά μπιπ και τα μπουπ των άλλων». Είπε, όντως, «μπιπ και μπουπ».

«Είμαι αφοσιωμένος υπέρμαχος του ήσυχου Βαγονιού», αντέτεινα. Και, ναι, είπα όντως «αφοσιωμένος υπέρμαχος». Έτσι μιλάμε στο ήσυχο Βαγόνι· είμαστε αναγνώστες εμείς. «Ούτε μιλάω στο κινητό μου ούτε συζητάω μεγαλοφώνως –»

«Μα δεν αναφέρομαι σε συζητήσεις στο κινητό», είπε εκείνος. «Αναφέρομαι στην πληκτρολόγησή σας, που είναι πολύ ηχηρή και ενοχλητική».

Δεν ήξερα τι να πω. Είχα μάθει να δακτυλογραφώ σε γραφομηχανή, και προφανώς εξακολουθώ να χτυπάω τα πλήκτρα στο λάπτοπ μου με άνευ λόγου ένταση. «Κοιτάξτε», είπα προσπαθώντας να καταλάβω αν κάποιος από τους δυο μας –και ποιος– ήταν ο μαλάκας εν προκειμένω, «δεν νομίζω πως θα σταματήσω να πληκτρολογώ. Είμαι συγγραφέας· και κάθομαι εδώ ώστε να μπορώ να δουλέψω».

Ο κύριος παρέμεινε ευγενικός αλλά ανένδοτος. «Εάν δεν σταματήσετε, θα αναγκαστώ να μιλήσω στον εισπράκτορα», είπε.

Κοιτώντας γύρω μου, διαπίστωσα ότι το Ήσυχο Βαγόνι δεν είχε καθόλου κόσμο· υπήρχαν μπόλικες κενές θέσεις. «Από το Ήσυχο Βαγόνι δεν πρόκειται να φύγω», του είπα, «αλλά αφού σας ενοχλεί, θα καθίσω σε άλλη θέση». Εκείνος με ευχαρίστησε με αβρότητα, όπως και η κυρία μπροστά μου. «Ήταν όντως πολύ θορυβώδες», ψιθύρισε.

Όταν το τρένο έφτασε στο σταθμό μου, χρειάστηκε βγαίνοντας να περάσω ξανά από δίπλα του. «Χαίρομαι που επιτύχαμε την ειρηνική συνύπαρξη», του είπα περνώντας. Εκείνος ύψωσε το δάχτυλο για να τραβήξει την προσοχή μου για λίγο. «Μεταξύ λογικών ανθρώπων», δήλωσε, «δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων». Η πρόταση μου φάνηκε αμφίβολης ορθότητας, αλλά εκτίμησα τη συμφιλιωτική χειρονομία. Όπως αποδείχθηκε, επρόκειτο για φράση της Άιν Ραντ. Σας το είπα, έτσι μιλάμε εμείς στο Ήσυχο βαγόνι.

Είμαστε μια φυλή, οι Ήσυχοι· διαβάζουμε και σκεφτόμαστε και γράφουμε γράμματα και ονειροπολούμε και κοιτάμε από παράθυρα. Είμαστε πολιτισμένοι άνθρωποι, ευγενείς σε βαθμό υπερβολής· περιφρονούμε τις επιδείξεις οργής ως αντιδράσεις παιδιάστικες και ντροπιαστικές. Αλλά το ήσυχο Βαγόνι είναι η επικράτειά μας, η τελευταία προστατευόμενη περιοχή που μας έχει απομείνει. Και είναι απολύτως δυνατό να οδηγηθούμε στα άκρα. Το μόνο μας μήνυμα στους βαρβάρους που μπουκάρουν σαν μπουλντόζες στο ήσυχο λιμάνι μας με τη φλυαρία τους και το σαματά των γκάτζετ τους είναι:

images

Πηγή: The New York Times

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Διάφορες παρεκβάσεις

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.