e-bookάρω 7

Προτάσεις για δωρεάν e-book

—από την Ελένη Κεχαγιόγλου

Το dim/art συνεχίζει τις προτάσεις δωρεάν e-book που φέρουν την υπογραφή σύγχρονων συγγραφέων, οι οποίοι —είτε έχουν εκδώσει ήδη βιβλίο είτε εμφανίζονται για πρώτη φορά— αποφασίζουν να διαθέσουν το έργο τους μόνο στο Διαδίκτυο, με τη μορφή e-book, και μάλιστα δωρεάν. Για τους συγγραφείς αυτούς, άλλοι λένε πως είναι «τρελοί» και άλλοι «Δον Κιχότες», άλλοι ισχυρίζονται πως «χαλάνε την πιάτσα», ενώ άλλοι πως «έχουν αντιληφθεί τα μηνύματα των καιρών» καθώς έτσι απευθύνονται στους νέους οι οποίοι είναι εξαιρετικά εξοικειωμένοι με την οθόνη του υπολογιστή…

Σήμερα, λοιπόν, προτείνουμε στους αναγνώστες του dim/art τη νουβέλα Πέντε ζωές κι ένα μυθιστόρημα της Δώρας Κασκάλη, συγγραφέως που με δύναμη από το Βορρά, πρωτοεμφανίστηκε με τη συλλογή διηγημάτων Στο τρένο (Γαβριηλίδης 2010) κερδίζοντας την προσοχή της κριτικής, καθώς και υποψηφιότητα για το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα του περιοδικού Διαβάζω. Την επόμενη χρονιά επέστρεψε συγγραφικά, και πάλι από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη, με το Κάτω, ένα πολυφωνικό μυθιστόρημα, μια σπονδυλωτή αφήγηση, που εκτείνεται σε 16 κεφάλαια, καθένα εκ των οποίων έχει για τίτλο του ένα όνομα γένους θηλυκού. Ιστορίες που συναντιούνται (ή τέμνονται) στο χρόνο και στο χώρο, σε μια αφήγηση που διατρέχει δύο αιώνες ιστορίας,  αλλά εντέλει επικεντρώνεται σε ένα παρόν ηθικής, κοινωνικής και πολιτικής παρακμής…

1278328_643779665641507_1584998312_n

Το επόμενο λογοτεχνικό έργο της Κασκάλη είναι η νουβέλα που προτείνουμε στους αναγνώστες του dim/art σήμερα, το έργο που διατίθεται ως δωρεάν e-book (εκδόσεις ΟpenΒook.gr 2012).

Η νουβέλα Πέντε ζωές κι ένα μυθιστόρημα παρακολουθεί την προσπάθεια της αφηγήτριας και επίδοξης συγγραφέα να κατακτήσει ένα προσωπικό ύφος. Η περιπέτεια της αφήγησης συμπλέκεται με τις περιπέτειες της ηρωίδας του εγκιβωτισμένου μυθιστορήματος, αλλά και μιας ολόκληρης γενιάς προς τη δύσκολη ενηλικίωση. Η αφηγήτρια θα πειραματιστεί με τη γυναικεία γραφή, το αστυνομικό μυθιστόρημα, το ψυχολογικό θρίλερ, την ερωτική/αισθηματική λογοτεχνία και τις υφολογικές και θεματικές συμβάσεις τους, πλαισιώνοντας αντίστοιχα κεφάλαια του βίου της βασικής πρωταγωνίστριας. Το κείμενο βρίσκεται σε μόνιμο διάλογο με τον εαυτό του κι έναν υποψήφιο εκδότη, επιχειρώντας να κατανοήσει τους μηχανισμούς που διαμορφώνουν το εκάστοτε αναγνωστικό γούστο. Αν και κατακερματισμένο αφηγηματικά, στην πραγματικότητα το βιβλίο παρακολουθεί με άλλοτε σπαρταριστό, άλλοτε ασθματικό και άλλοτε λυρικό τρόπο την πορεία μιας γυναίκας προς την αυτογνωσία.

Kaskali_cover_small

Προτού, όμως, κατεβάσετε τη νουβέλα και βυθιστείτε στην ανάγνωσή της, διαβάστε τι μας λέει η συγγραφέας και φιλόλογος Δώρα Κασκάλη (σπούδασε φιλολογία, έκανε μεταπτυχιακό στην ποίηση του Θεοτοκά και τώρα γράφει τη διατριβή της, με θέμα τις εκφάνσεις της ελληνικότητας στη μεταναστευτική λογοτεχνία) για το νέο εν Ελλάδι είδος: δωρεάν e-book. Σημειώνω κι εδώ την άποψή της ότι το δωρεάν e-book, «η λογική της δωρεάν προσφοράς, σε μια τόσο δύσκολη εποχή, ακουμπάει σε όλο αυτό το πλέγμα της αλληλεγγύης που αποτελεί κι αίτημα των καιρών».

[Πώς επιλέξατε να γίνετε “συγγραφέας e-book;

Είμαι γραφιάς. Το e-book είναι ένα μέσο, μία φόρμα συνάντησης με το αναγνωστικό κοινό, ίσως ένα κοινό διαφορετικής ηλικίας, νεότερο, πιο εξοικειωμένο με τις νέες τεχνολογίες· άνθρωποι που δεν δαιμονοποιούν το Ίντερνετ, αλλά το θεωρούν εργαλείο και —γιατί όχι;— ένα πεδίο δράσης, όπου ο «ανώνυμος» μπορεί να γίνει «επώνυμος». Ένα βήμα πριν από το e-book υπήρξε, νομίζω, το μπλογκ μου Cosmopolis, στο οποίο ξεκίνησα να αναρτώ short stories. Τότε στα 2007, οι αναγνώστες του μπλογκ με ενθάρρυναν να αποτολμήσω τη δημοσιοποίηση της δουλειάς μου στο χαρτί. Και φυσικά δεν είμαι η μόνη που ξεπήδησε από τα μπλογκ. Υπενθυμίζω εδώ πρόχειρα τον Γιώργο Στόγια, του οποίου το Εαρινό εξάμηνο ξεκίνησε με τη μορφή μπλογκ, τον Κυριάκο Αθανασιάδη με τη Ζα Ζα του, που πριν γίνει χάρτινη ήταν cyber και πρόσφατα τη Niemands Rose με το βιβλίο της Τα φώτα στο βάθος, που αντλεί απευθείας από το μπλογκ της. Άρα, το Ίντερνετ αιμοδοτεί τις παραδοσιακές εκδόσεις και δεν υπάρχουν πραγματικά στεγανά.

Η νουβέλα μου Πέντε ζωές κι ένα μυθιστόρημα αποτελεί στην ουσία το πρωτόλειό μου. Τη δούλεψα παράλληλα με τα διηγήματα της συλλογής μου Στο τρένο και την ολοκλήρωσα πριν από την κυκλοφορία της συλλογής — δεν αποτόλμησα, ωστόσο, να την στείλω σε κάποιο εκδότη. Μετά την κυκλοφορία των δύο βιβλίων μου, η συνάντησή μου με τον Γιάννη Φαρσάρη, τον εμπνευστή της ανοικτής βιβλιοθήκες ΟPENBOOK με έβαλε σε σκέψεις να επεξεργαστώ εκ νέου τη νουβέλα και να συμμετέχω σε ένα φιλόδοξο πείραμα: να δοθούν ελεύθερα στο αναγνωστικό κοινό λογοτεχνικά κείμενα που θα ήταν αξιανάγνωστα, αλλά μέσα από την οθόνη ενός υπολογιστή ή ενός e-reader ή tablet. Τα δέκα χιλιάδες κατεβάσματα της νουβέλας με έπεισαν ότι άξιζε τον κόπο το πείραμα.

[Λέτε να πεθάνει το έντυπο βιβλίο;]

Το έντυπο βιβλίο δε νομίζω να πεθάνει σύντομα. Εκτός από φορέας πολιτισμού και γνώσης είναι σε πολλές περιπτώσεις ένα εικαστικό γεγονός. Ακόμη συγκινούμαι όταν πιάνω στα χέρια μου ένα ωραίο φρεσκοτυπωμένο βιβλίο, μου αρέσει να χαϊδεύω τη ράχη του, να παρατηρώ τα κοσμήματά του, να απολαμβάνω τη γραμματοσειρά του. Πιστεύω ότι καθετί που προάγει τη φιλαναγνωσία και ενδυναμώνει την αγάπη των ανθρώπων για τη λογοτεχνία πρέπει να το αγκαλιάσουμε και να μην το βλέπουμε ανταγωνιστικά. Εξάλλου, η Ανοικτή βιβλιοθήκη και άλλες εκδόσεις που δραστηριοποιούνται αποκλειστικά στο χώρο του ηλεκτρονικού βιβλίου, καθώς και η οι πλατφόρμες που δίνουν δυνατότητα αυτοέκδοσης σήμερα κάνουν λίγο πιο ανοικτό και πλουραλιστικό το εκδοτικό πεδίο.

[Εξηγήστε μας λίγο αναλυτικότερα την άποψή σας ότι τα e-book κάνουν «λίγο πιο ανοικτό και πλουραλιστικό το εκδοτικό πεδίο, παρακαλώ.]

Τα e-book είτε αποτελούν προϊόν αυτοέκδοσης είτε τυγχάνουν —όπως η νουβέλα μου— της φροντίδας ανθρώπων που πειραματίζονται με το χώρο του ηλεκτρονικού βιβλίου σαν τον Γιώργο Φαρσάρη είναι προσβάσιμα σε εκατομμύρια αναγνώστες. Με ένα κλικ μπορεί ο οποιοσδήποτε να κατεβάσει ένα βιβλίο, να μοιραστεί τη γνώση και την απόλαυση της ανάγνωσης. Μπορεί να στείλει ένα e-mail και να αλληλεπιδράσει με τον συγγραφέα, να καταθέσει την άποψή του. Υπάρχουν δε και περιπτώσεις συνεργατικής συγγραφής, καθώς και e-book με ανοιχτό τέλος, επιλέξιμο από τον αναγνώστη τους.

Το κείμενο πλέον είναι ένα ελάχιστα στατικό και παγιωμένο υλικό και μπορεί εκ νέου να τροποποιηθεί και να μετεξελιχθεί σε ένα νέο κείμενο. Ποτέ άλλοτε ο αναγνωστικός ορίζοντας δεν ήταν τόσο ανοικτός. Από την άλλη μεριά, βέβαια, τέτοια μοντέλα γραφής αντιμάχονται τη συγγραφική αυθεντία. Μπορεί δε να αλλοιώνουν και τη συγγραφική βούληση σε τέτοιο βαθμό που να έχει δραστικές συνέπειες και στην ποιότητα του βιβλίου. Είμαστε ακόμη σε ένα πειραματικό στάδιο και δεν ξέρω πού μπορεί να οδηγήσει όλο αυτό.

[Εντάξει, εκδίδετε e-book, σύμφωνοι. Αλλά γιατί δωρεάν;]

Δεν είμαι αντίθετη στην πληρωμή του πνευματικού κόπου. Εξάλλου, γι’ αυτό το λόγο εξέδωσα και θα συνεχίσω να εκδίδω και στο χαρτί. Πίσω από τον συγγραφέα υπάρχει μια σειρά επαγγελματιών που στηρίζουν το βιβλίο, αποτελούν αναπόσπαστα μέρη της παραγωγής του. Όλη αυτή η κουλτούρα και η γνώση δεν πρέπει να πεθάνει. Άλλωστε κάποιοι εκδοτικοί οίκοι κυκλοφορούν πλέον το ίδιο βιβλίο και σε χαρτί και σε ηλεκτρονική μορφή σε χαμηλότερη τιμή.

Η λογική της δωρεάν προσφοράς από την άλλη, σε μια τόσο δύσκολη εποχή ακουμπάει σε όλο αυτό το πλέγμα της αλληλεγγύης που αποτελεί κι αίτημα των καιρών. Βέβαια, η δωρεάν έκδοση δεν εξασφαλίζει την ποιότητα· το Διαδίκτυο βρίθει λογοτεχνικών σκουπιδιών και γλωσσικών μαργαριταριών. Κακά τα ψέματα, οι εκδότες ως ένα βαθμό φιλτράρουν —ή θα έπρεπε να φιλτράρουν— τη λογοτεχνική παραγωγή εξοβελίζοντας το κατακάθι και κρατώντας το άριστο, με τα μέσα δε που διαθέτουν παραδίδουν στο κοινό ένα έργο που προάγει τον πολιτισμό, αποτελεί δηλαδή ένα υψηλής ποιότητας προϊόν –τεχνικά τουλάχιστον.

Υπάρχει ακόμη μεγάλη αμηχανία και των κριτικών απέναντι στις αυτοεκδόσεις ή τις αμιγώς ηλεκτρονικές εκδόσεις. Στην Ελλάδα είναι ίσως πολύ νωρίς να γραφτεί από την παραδοσιακή  λογοτεχνική κριτική ένα κείμενο που να αφορά e-book. Πόσω μάλλον να μπει σε λίστα βραβείων ή και να βραβευθεί.

[Δηλαδή, εφεξής θα εκδίδετε μόνο e-book που θα διατίθενται δωρεάν;]

Η δωρεάν προσφορά της νουβέλας μού έδειξε ότι υπάρχει κοινό ή αρχίζει να σχηματίζεται κάποιο κοινό «e-book lovers». Θεωρώ ότι είναι ακόμη νωρίς να μιλούμε για ένα σκληρό πυρήνα ανθρώπων που θα κινηθούν αποκλειστικά στην αγορά ή στην ανάγνωση δωρεάν ηλεκτρονικών βιβλίων. Είναι ως επί το πλείστον συστηματικοί αναγνώστες που διαβάζουν ξενόγλωσση, κυρίως, λογοτεχνία και χρησιμοποιούν τους e-readers τους σε ταξίδια ή στη βόλτα τους, διαθέτουν όμως και μία πλούσια βιβλιοθήκη στο σπίτι τους, εξαιρετικά ενημερωμένη.

Δεν ξέρω αν και στο μέλλον θα ξαναδιαθέσω κάποιο κείμενό μου δωρεάν. Είναι θέμα έμπνευσης και στιγμής.

 [Διαφοροποιούνται οι αναγνώστες e-book-τυπωμένου βιβλίου; Ποια μορφή έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να κατακτήσει περισσότερους αναγνώστες;]

Όπως ήδη σας είπα, τα δέκα περίπου χιλιάδες κατεβάσματα της νουβέλας μου είναι, νομίζω, ένας αποστομωτικός αριθμός. Δεν γνωρίζω πόσοι από τους επίδοξους αναγνώστες άνοιξαν τελικά το αρχείο ή ολοκλήρωσαν την ανάγνωσή του. Αλλά θέλω να πιστεύω ότι η σπαρταριστή αναζήτηση της αφηγήτριας-ηρωίδας μου να βρει ένα προσωπικό λογοτεχνικό ύφος και οι πέντε εγκιβωτισμένες λογοτεχνικές ζωές της ηρωίδας της, δεν θα άφησαν κάποιους απ’ αυτούς ασυγκίνητους.

Οι αναγνώστες των τυπωμένων βιβλίων είναι κάθε είδους και ηλικίας, ενώ κατεξοχήν οι αναγνώστες των e-book είναι νεότεροι, με ευρύτερη γνώση της ξένης γραμματείας, ίσως και πιο τολμηροί στο να διαβάσουν κάτι έξω από την πεπατημένη που προβάλλουν κατά κόρον τα παραδοσιακά μέσα. Από την άλλη μεριά το Διαδίκτυο μας έχει συνηθίσει σε γρήγορους ρυθμούς, σύντομα κείμενα και μια προχειρολογία που είναι εχθρός της καλής λογοτεχνίας.  Πάνω από κάθε μέσο τελικά, εκείνο που μένει και κερδίζει τους αναγνώστες είναι το καλό βιβλίο.

[Διηγηθείτε μας μια δυσάρεστη εμπειρία σας από την περιπέτεια «δωρεάν e-book». Δεν μπορεί, θα έχετε…]

Καμία δυσάρεστη εμπειρία. Αντίθετα είχα θερμά σχόλια και μια αμήχανη ερώτηση ηλικιωμένης κυρίας σε μια παρουσίαση της νουβέλας μου σε βιβλιοπωλείο φίλων για το πότε θα την εκδώσω σε χαρτί, γιατί αδυνατούσε να τη διαβάσει από τον υπολογιστή της και της φαινόταν περίεργο να έχει ένα απλό πακέτο τυπωμένων σελίδων αντί για ένα βιβλίο που θα φυλάξει μετά στη βιβλιοθήκη της.

[Αγοράζετε e-book ή τυπωμένα βιβλία;]

Ομολογώ ότι αγοράζω μόνο τυπωμένα βιβλία αλλά αυτή την εποχή φλερτάρω έντονα με την ιδέα να αποκτήσω τον πρώτο μου reader ή tablet. Ως παιδί των μπλογκ, εξακολουθώ πάντως να διαβάζω τα κείμενα των αγαπημένων μου μπλόγκερ και να αναζητώ, όποτε έχω χρόνο, κείμενα που θα με συγκινήσουν αναγνωστικά.

Πάντως, σημασία έχει να αγαπά κανείς το βιβλίο σε όποια μορφή τού είναι πιο πρόσφορη. Και στους καιρούς τους στενεμένους, ας είναι και με την μορφή ενός δωρεάν e-book. Και για να το κάνω πιο ξεκάθαρο, το δωρεάν δεν σημαίνει πρόχειρο ή κακό πάντα. Δεν θα πρέπει να έχουμε προκαταλήψεις τέτοιου είδους.

[Και εν κατακλείδι;]

Για να ζήσουμε καλά, όχι πέντε ζωές αλλά μία και γεμάτη, χρειαζόμαστε υψηλής ποιότητας πολιτισμικά προϊόντα. Γιατί η τέχνη είναι θεμελιακός τρόπος του υπάρχειν. Όλοι, ως παραγωγοί αλλά και «καταναλωτές» πρέπει σ’ αυτήν την κατεύθυνση μόνιμα να πορευόμαστε.

Κατεβάστε εδώ δωρεάν τη νουβέλα της Δώρας Κασκάλη Πέντε ζωές κι ένα μυθιστόρημα: OPENBOOK_Kaskali

 

* * *

Εδώ παλιότερες προτάσεις από τη στήλη e-bookάρω δωρεάν

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

2 comments

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.