Η κουλτούρα και το περίστροφο

—του Ηλία Μαγκλίνη—

e-go_o_axodeyta_pathi«Ο μόνος άνθρωπος στη Γερμανία που ακόμη διάγει προσωπική ζωή είναι εκείνος που κοιμάται», είχε πει ο Ρόμπερτ Λέι, ο ναζί πολιτικός που διετέλεσε αρχηγός του Γερμανικού Εργατικού Μετώπου την καταραμένη δωδεκαετία 1933-1945. Τη ρήση του αυτόχειρος στη Νυρεμβέργη Λέι παραθέτει ο στοχαστής Τζορτζ Στάινερ στα Αξόδευτα πάθη (Νεφέλη, μτφρ. Κατερίνα Σχινά).

Το ανατριχιαστικό στη φράση του Λέι είναι η χρήση του όρου «προσωπική ζωή». Όταν δεν έχεις προσωπική ζωή, απλώς δεν είσαι ελεύθερος. Αυτονόητη αλήθεια – και δεν χρειάζεσαι κάποιον θηριώδη ολοκληρωτισμό για να σου το υπενθυμίσει. Ωστόσο, έχει σημασία ότι ξεστομίζει μια τέτοια φράση ένας αρχιναζί. Ηξερε τι έλεγε: στον ζόφο που ευαγγελιζόταν, η μόνη ελευθερία ήταν ο ύπνος. Με άλλα λόγια, ο άνθρωπος μπορούσε να παραμένει άνθρωπος μονάχα όταν κοιμόταν. Μπορούσε όμως; Ο Στάινερ μνημονεύει τη μελέτη Το Τρίτο Ράιχ των ονείρων (Das Dritte Reich des Beradt Dritte Reich KopieTraums, 1966) της Σαρλότ Μπεράντ, με τις αναλύσεις περίπου τριακοσίων ονείρων που της αφηγήθηκαν ασθενείς στο Βερολίνο μεταξύ 1933 και 1934. «Δεν αργούμε να ανακαλύψουμε», υπογραμμίζει ο Στάινερ, «ότι οι ασθενείς που ονειρεύονταν την απώλεια κάποιου μέλος του σώματος ή την ατροφία ποδιών και χεριών δεν εμφάνιζαν συμπτώματα ενός φροϋδικού συμπλέγματος ευνουχισμού, αλλά πολύ απλούστερα, και βέβαια πολύ πιο τρομερά, αποκάλυπταν τους φόβους που τους προκαλούσαν οι νέοι κανόνες, οι οποίοι επέβαλαν τον ναζιστικό χαιρετισμό στον δημόσιο, τον επαγγελματικό, ακόμη και τον οικογενειακό χώρο».

Εδώ μάλλον ισχύει το σεφερικό «στα όνειρα αρχίζουν οι ευθύνες». Είναι ένα από τα πολλά «ψιλά γράμματα» που μάλλον αψηφούν όσοι έχουν στραφεί, είτε από άγνοια είτε από απελπισία, στους μελανοχίτωνες νοσταλγούς του ολοκληρωτισμού. Αυτό το βύθισμα στη νοσηρή σαγήνη των συμβολισμών και των χειρονομιών, η άτακτη υποχώρηση στην αποθέωση μιας αμιγώς αισθητικής θεώρησης των πραγμάτων από την οποία απουσιάζει κάθε ηθικό περιεχόμενο. Όλα σχήματα, σύμβολα, χρώματα – ατμόσφαιρες και μόνον (έστω κι αν στη σύγχρονη, ελληνική εκδοχή της, όλο αυτό έχει κάτι απύθμενα γελοίο). Ψιλά γράμματα, θα πείτε πάλι, και το χειρότερο: «κουλτουριάρικα». Δεν πειράζει. Έτσι κι αλλιώς, στο άκουσμα της λέξης «κουλτούρα», οι εκάστοτε Γκέρινγκ θα τραβούν πάντοτε περίστροφο.

Πηγή: Η Καθημερινή

Demoralization_Leaflet_Robert_Ley_Postcard_front

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.