Ταξίδι στο Λέιντεν

at-downtown-leiden

—της Μαρίας Κατσουνάκη—

Το Λέιντεν είναι μια σχετικά μικρή πόλη της Ολλανδίας, με πληθυσμό 120.100 κατοίκους, διεθνώς γνωστή για το πανεπιστήμιό της (που ιδρύθηκε το 1575). Ήσυχη, πολύ ήσυχη, με ήχους από κρωξίματα γλάρων, ένα ποτάμι να τη διασχίζει, ποδήλατα να λύνουν το πρόβλημα των μετακινήσεων, πολλούς νέους (φοιτητές εκ των πραγμάτων) αλλά και ανθρώπους τρίτης ηλικίας να γεμίζουν καθημερινά τα μουσεία της (κυρίως, το Εθνολογικό και το Αρχαιολογικό).

Θα μπορούσε κανείς να τη διασχίσει σε λίγες ώρες, να τραβήξει γραφικές φωτογραφίες και να αποχωρήσει ευτυχής και γαλήνιος για άλλους προορισμούς. Όμως το Λέιντεν έχει μια εσωτερική συνοχή, που, όσο μένεις, σε κατακτά σιγά σιγά, αφήνοντας χρόνο για σκέψη, παρατήρηση, εσωτερική περιπλάνηση. Είναι μια πρώτης τάξεως κλίμακα για ανέξοδες, αλλά όχι ανώδυνες συγκρίσεις και αναστοχασμό. Καθώς τα σπίτια είναι «διαφανή» –τα παράθυρα είναι ακάλυπτα– εύκολα το βλέμμα γλιστράει στο εσωτερικό τους· λιτά –όχι φτωχικά– και απέριττα. Οι κινήσεις δεν δηλώνουν ένταση. Ένα επίμηκες τραπέζι, πολυθρόνες για ανάγνωση. Διαβάζουν, εφημερίδες ή βιβλία, γράφουν στους υπολογιστές ή κουβεντιάζουν γύρω από το τραπέζι… Όσο το σκέφτομαι, έμοιαζε σαν να μην υπήρχαν τηλεοράσεις. Τουλάχιστον, δεν έχω καμία εικόνα οικογένειας μπροστά στον δέκτη να τρώει ή να παρακολουθεί παραδομένη.

Όσο το σκέφτομαι, επίσης, έμοιαζε σαν να μην υπήρχε σπίτι χωρίς βιβλιοθήκη. Αλλά μία εβδομάδα έμεινα στο Λέιντεν, κάτι θα μου έχει ξεφύγει.

Οι άνθρωποι ντυμένοι απλά, πρακτικά. Τα ρούχα τούς προστατεύουν από το κρύο, διευκολύνουν τις μετακινήσεις με το ποδήλατο. Τα πρόσωπα των γυναικών «κανονικά», με τον χρόνο να διαγράφεται, όχι ατημέλητα αλλά και χωρίς τη νεύρωση των ποικίλων παρεμβάσεων. Στα μουσεία συναντούσα διαρκώς μαθητές, φοιτητές και παρέες ή ζευγάρια προχωρημένης ηλικίας να ξεναγούνται από ειδικούς. Προφανώς, η ζωή στη γενέτειρα του Ρέμπραντ δεν θα είναι μόνο ειδυλλιακή. Μπορεί να είναι πληκτική, αδιάφορη, μοναχική, δύσκολη… Ένα πράγμα μόνο δεν είναι: εκτός μέτρου.

Καμία επιθετική επίδειξη πλούτου ή υπεροχής, κανένα κοινωνικό άγχος να «δηλωθεί» η παρουσία με οποιονδήποτε τρόπο. Πρόκειται για τη βεμπεριανή «προτεσταντική ηθική», την ύπαρξη ενός ισχυρού αστικού κώδικα στην εργασία, που δίνει έμφαση στη σκληρή δουλειά, στον ασκητικό βίο, στη συστηματική αποταμίευση;

Μοντέλο που αμφισβητήθηκε, δέχτηκε οξεία κριτική, εμφανίστηκε από τους μελετητές ως παρηκμασμένο. Αλλά, να, που το βλέπεις μπροστά σου να συντηρεί τις βασικές αρχές του, να έχει διαμορφώσει τρόπους και αντιλήψεις ζωής.

Στο Αρχαιολογικό Μουσείο θέλησα να αγοράσω μια μικρή έκδοση. Ο νεαρός υπάλληλος τοποθέτησε το βιβλίο πάνω σε ένα χαρτί περιτυλίγματος. Το μέτρησε με το μάτι, το βρήκε αρκετά μεγαλύτερο από το κανονικό. Ενώ ρωτούσε τις εντυπώσεις μου για τα εκθέματα, έκοψε με προσοχή ένα μικρό κομμάτι που περίσσευε και το αποθήκευσε σε ένα ράφι για επόμενη χρήση. Το χαρτί που διέθεσε για το βιβλίο είχε την απόλυτα σωστή αναλογία. Ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο. Τόσο όσο. Το θαύμασα. Όχι γιατί οι κινήσεις είχαν κάποια εντυπωσιακή επιδεξιότητα. Αλλά γιατί το πνεύμα οικονομίας που τον διακατείχε (πείτε το προτεσταντισμό) δεν του άφηνε περιθώριο να ενεργήσει με διαφορετικό τρόπο.

Ισως έφταιγε η ησυχία, η διαύγεια της ατμόσφαιρας στο Λέιντεν, το κρύο που σε υποχρέωνε να μην περιφέρεσαι άσκοπα, αλλά να έχεις έναν προορισμό. Υπέβαλλε όμως μια ανακουφιστική ισορροπία ανάμεσα στην επιθυμία και την πραγματικότητα. Ανάμεσα στα απαραίτητα της ζωής, στην αναγκαιότητα της τέχνης να απολαμβάνεις. Χωρίς βουλιμία, χωρίς σπατάλη.

Πηγή: Η Καθημερινή

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Copy-paste

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.