Ναυαγίων ναυάγια

—του Γιάννη Παπαθεοδώρου για τη στήλη Ανώμαλα ρήματα

«Πελώριον κύμα, λυσσωδέστερον των άλλων,
εκορυφώθη ου μακράν της ακτής, μανιώδες παφλάζον…»

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Ναυαγίων ναυάγια

Τα μόνα στοιχεία που γνωρίζουμε ως τώρα για τα πρόσφατα γεγονότα στο Φαρμακονήσι είναι τρία: ο θάνατος των δώδεκα ανθρώπων, οι ατυχέστατες δηλώσεις του υπουργού κ. Βαρβιτσιώτη, οι αντικρουόμενες καταθέσεις μεταξύ των λιμενικών και των μεταναστών. Τα «τυφλά σημεία»  της υπόθεσης αφορούν μάλλον τα δύο τρία λεπτά που μεσολάβησαν μέχρι το βούλιαγμα της βάρκας, καθώς και το αν θα ήταν όντως επισφαλής η μετεπιβίβαση των μεταναστών στο πλωτό σκάφος του Λιμενικού, την ώρα που η θάλασσα αγρίευε. Το πραγματικά τραγικό στοιχείο της υπόθεσης είναι ωστόσο πως ένας τουλάχιστον μετανάστης, ο Εσανουλά Σαφί, έχασε τα τέσσερα παιδιά του και τη σύζυγο του μέσα σε αυτά τα λίγα λεπτά, την ώρα που ένας λιμενικός τον σημάδευε με όπλο.[1]

Είναι σαφές πως τα κενά της πληροφορίας πρέπει να καλυφθούν, πέρα από τη δικαιολογημένη αλλά μάλλον θυμική καταδίκη των «κακών λιμενικών» από ορισμένους φορείς και κόμματα, που έχουν προαποφασίσει τους ρόλους για τους θύτες και τα θύματα. Αν πιστέψει κανείς μάλιστα τον υπουργό, «τους τελευταίους 18 μήνες έχουν διασωθεί 3.186 παράνομοι μετανάστες». «Είναι καλό άλλωστε», συνεχίζει ο υπουργός, «οποιοσδήποτε εξάγει συμπεράσματα για τις ευθύνες ή όχι του Λιμενικού Σώματος να έχει πρώτα ενημερωθεί για τις συνθήκες της τραγωδίας και του ναυαγίου που συνέβη στο Φαρμακονήσι, με αποτέλεσμα να χάσουν άνθρωποι τη ζωή τους».[2]

Πράγματι αυτό θα ήθελε κάθε υπεύθυνος πολίτης: να ενημερωθεί προκειμένου να διοχετεύσει την ευαισθησία του σε έλλογες πολιτικές δράσεις για λύση. Γνωρίζουμε όμως ότι η ελληνική πολιτεία δεν θέλει να μάθουμε τι ακριβώς συνέβη στο Φαρμακονήσι και αρνείται επίμονα τη συνδρομή μιας ανεξάρτητης αρχής, που θα αναλάμβανε ενδεχομένως να αξιολογήσει με αμεροληψία τις ένορκες εξετάσεις όλων των εμπλεκομένων μαρτύρων για να βγει ένα δίκαιο πόρισμα. Με νεότερες δηλώσεις του, μάλιστα, ο αρμόδιος υπουργός δήλωσε πως για την εξακρίβωση των γεγονότων δεν χρειάζεται καμία άλλη ανεξάρτητη αρχή, ακριβώς επειδή η ελληνική Δικαιοσύνη είναι ανεξάρτητη. Προφανώς η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης δεν τίθεται σε αμφισβήτηση, αλλά εδώ και πολύ καιρό η ελληνική πολιτεία έχει ήδη μπει στο κάδρο της διεθνούς κατακραυγής, σε ό,τι αφορά τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με σοβαρές ποινές και καταδίκες∙ και βέβαια η αξιοσημείωτη υποβάθμιση της δημόσιας εικόνας της χώρας εγείρει πλέον ζητήματα αξιοπιστίας και αποτελεσματικότητας των ίδιων των αρμόδιων οργάνων, που υποτίθεται ότι θα μας ενημερώσουν όχι μόνο για το «τι έγινε στο Φαρμακονήσι» αλλά στο «τι γίνεται στη μεταναστευτική πολιτική».

Το να αφήνει κανείς «ανοιχτά σύνορα» σε μια εποχή εξάντλησης των αντοχών για νέα εισροή μεταναστών είναι λανθασμένο. Το να διοργανώνει κανείς άτυπες επαναπροωθήσεις χωρίς έλεγχο του ανθρώπινου δυναμικού των μεταναστών είναι προβληματικό. Αλλά το να χάνονται ανθρώπινες ζωές μπροστά στα μάτια του Λιμενικού είναι ηθικά απαράδεκτο για μια χώρα που ανήκει στην Ευρώπη και στις ουμανιστικές παραδόσεις της. Ο συνδυασμός όλων αυτών καθιστά την εξίσωση ακόμη πιο δύσκολη, όχι μόνο επειδή έχει πολλούς «αγνώστους» αλλά επειδή ενίοτε έχει πολύ περισσότερους νεκρούς. Πριν από μερικά χρόνια, θεωρήθηκε πως η χερσαία λύση είναι το «τείχος» του Έβρου. Πράγματι, το «τείχος» λειτούργησε αποτρεπτικά για ένα ορισμένο αριθμό μεταναστών αλλά δεν έλυσε το πρόβλημα. Απλώς άλλαξε τη γεωγραφική του κατανομή. Προτιμάται πλέον η θαλάσσια οδός, με νέα κυκλώματα δουλεμπορίου, με νέα βίαια επεισόδια, με νέα ναυαγισμένα σχέδια και ανθρώπινα πτώματα.

Η προσωρινή λύση που έχει βρεθεί είναι ένα ιδιότυπο πινγκ-πονγκ με την Τουρκία, στο μέτρο που η γειτονική χώρα θα έχει συγκεκριμένα ανταλλάγματα από την Ευρώπη. Το αποτέλεσμα ωστόσο παραμένει ίδιο, αν όχι χειρότερο. Η Ελλάδα, ακόμη και σε περίοδο κρίσης, είναι η κύρια πύλη εισόδου παράνομων μεταναστών στην Ευρώπη, την ίδια ώρα που η γενικευμένη κρίση στη Μέση Ανατολή αυξάνει τα κύματα ροής για αυτούς τους «κολασμένους της γης». Οι πρόσφυγες πλέον δεν είναι μόνο οικονομικοί μετανάστες αλλά άνθρωποι που προσπαθούν να επιβιώσουν μετά από πολεμικές καταστροφές και καταρρεύσεις καθεστώτων στη χώρα τους. Στην Ελλάδα η έννοια του πολιτικού ασύλου είναι βέβαια σχεδόν άγνωστη. Η ελληνική προεδρία θα έδινε ίσως την ευκαιρία για μια νέα συνολική συζήτηση του προβλήματος, αν και εφόσον η κυβέρνηση δεν αντιδρούσε φοβικά απέναντι στον έλεγχο των διεθνών ανεξάρτητων αρχών. Ο κ. Βαρβιτσιώτης φρόντισε να κλείσει βιαστικά και απάνθρωπα αυτή τη συζήτηση, μετατρέποντας το Φαρμακονήσι σε ένα ακόμη ναυάγιο της κυβερνητικής πολιτικής. Είχε δίκιο ο Παπαδιαμάντης. Τελικά υπάρχουν και «ναυαγίων ναυάγια».

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.