Μάλλλον

Ιστορίες ανάγνωσης #4 — μια στήλη για επίμονους αναγνώστες, γραμμένη από λάτρεις της ανάγνωσης

—του Παύλου Νιρβάνα για την εφημερίδα Εστία (4/1/1929)—

Το μυστήριον του τυπογραφικού λάθους δε θα εξηγηθή ποτέ. Μόνον αυτό θα ήτο αρκετό δια την απόδειξιν της υπάρξεως του Διαβόλου. Διότι μόνο ως διαβολικήν συνέργεια δύναται να εξηγηθή. Διαφορετικά δεν εξηγείται, πώς ξεφεύγει από την προσοχήν και του πλέον πεπειραμένου διορθωτού, για να ατιμάση ή να γελοιοποιήση ένα σοβαρώτατον κείμενον. Η παγκόσμιος ανεκδοτική ιστορία των τυπογραφικών παροραμάτων είνε μία ιστορία γεμάτη από τα ευθυμότερα απρόοπτα. Και εις την ιστορίαν αυτήν έρχομαι να προσθέσω ένα χαριτωμένον ντοκουμέντο, Αθηναϊκής προελεύσεως.

Ο εκδοτικός οίκος Δημητράκου έχει αναλάβει, ως γνωστόν, από δύο ετών, την έκδοσιν στερεοτύπων κειμένων των αρχαίων συγγραφέων. Και επειδή ένα στερεότυπον κλασικόν κείμενον δεν επιτρέπεται να έχη ούτε το ελάχιστον τυπογραφικόν λάθος, ο εκδότης απεφάσισε να εφαρμόση κατά γράμμα την μέθοδον που ακολουθούν εις τας στερεότυπους εκδόσεις των, οι μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι της Λειψίας. Τα τυπογραφικά, λοιπόν, δοκίμια διορθώνονται κατ’ αρχάς από ένα ελληνιστήν καθηγητήν του Πανεπιστημίου, εν αντιπαραβολή προς το κείμενον της εκδόσεως Τόϋμπνερ. Επακολουθούν τρεις διαδοχικαί διορθώσεις από άλλους καθηγητάς. Και τελευταίος κάμνει την διόρθωσιν ο πεπειραμένος εξ επαγγέλματος διορθωτής των τυπογραφικών καταστημάτων, με τον σκοπόν ν’ ανακαλύψη ένα διαφυγόν λάθος ή ένα εφθαρμένον στοιχείον, που διέφυγε την προσοχήν των άλλων. Κατόπιν από όλας αυτάς τας διορθώσεις το κείμενον εκτίθεται στην βιτρίναν του βιβλιοπωλείου —κατά το σύστημα, πάντοτε, των Γερμανών εκδοτών— όπου κάθε διαβάτης, έχων την τύχην ν’ ανακαλύψη ένα ή περισσότερα λάθη, δικαιούται να πληρωθή εικοσιπέντε δραχμάς για το καθένα.

Η μέθοδος αυτή εφηρμόσθη, κατά πρώτην φοράν, και εις τας Αθήνας, από τον οίκον Δημητράκου, στις βιτρίνες του οποίου, οσάκις εκτέθη σχετικόν κείμενον, σταματούν, όπως και στην Λειψίαν, διάφοροι φτωχοί διάβολοι —συνταξιούχοι διδάσκαλοι, φοιτηταί, μαθηταί και άλλοι ελληνισταί της ανάγκης— βγάζοντες τα μάτια των για ν΄ανακαλύψουν το κερδοφόρος λάθος και, μαζή με την δόξαν της ανακαλύψεως, να θίξουν και το σχετικόν εικοσιπεντάδραχμον. Μίαν των ημερών, λοιπόν, ένας μικρός εισήλθε, θριαμβευτικώς, εις το κατάστημα και υπέβαλε την ερώτησιν:

—   Τα πληρώνετε τα λάθη;
—   Μάλιστα, παιδί μου….. του απήντησεν. Ένα εικοσιπεντάρικο. Γιατί ρωτάς;
—   Γιατί ανακάλυψα ένα λάθος.
—   Και τι είσαι εσύ, παιδί μου;
—   Μαθητής του Γυμνασίου.

Οι άνθρωποι του βιβλιοπωλείου εκυττάχθηκαν ενδεικτικώς. Μαθητής του Γυμνασίου και ν’ ανακαλύψει λάθος; Ποιος ξέρει ποία σωστή λέξις είχε την ατυχίαν να μη συμφωνήση με το ορθογραφικόν σύστημα του φιλαράκου. Και επερίμεναν όλοι ν’ ακούσουν, ότι το «άνθρωπος» του κειμένου έπρεπε να είνε γραμμένον «άνθροπος». Εν τούτοις, έλαβαν την εύθυμον περιέργειαν να μάθουν το ανακαλυφθέν λάθος.

—   Και ποιο είνε αυτό, παιδί μου.
—   Ορίστε το! Μάλλον με τρία λάμδα, ενώ θέλει με δύο.

Η δευτέρα λέξις της σελίδος ήτο, πράγματι, «μάλλλον». Και είχε περάσει από τα μάτια τεσσάρων σοφών ελληνιστών και ενός εξ επαγγέλματος πεπειραμένου διορθωτού. Πώς δεν επρόσεξαν το χονδροειδέστατον λάθος, που έβγαζε μάτια; Μυστήριον! Ο μικρός μαθητής έθιξε το εικοσιπεντάδραχμον και έφυγεν ευλογών τον Διάβολον του τυπογραφικού συνθετηρίου, ο οποίος δημιουργεί τα τυπογραφικά λάθη και καταισχύνει τους σοφούς.

 * * *

Επιμέλεια: Γιώργος Τσακνιάς

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Ιστορίες ανάγνωσης

Το dim/art στο Facebook
Το dim/art στο Facebook

2 comments

  1. … σ’ ένα από τα πρώτα «Έψιλον» , ένθετο της «Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας», δημοσιεύτηκε κείμενο-αναγγελία αφιερώματος στον Δημήτρη Χατζή στα Ιωάννινα … Κάτω από το κείμενο, μεγάλη και τρανή, η φωτογραφία του Κώστα Χατζή με την Κιθάρα του ….
    Στο επόμενο τεύχος έγραφαν : «ο δαίμων του τυπογραφείου» …. ναι ναι !
    Συγχωρεί τα πάντα , καλύτερος απ’ τον Θεό !

    Μου αρέσει!

Γράψτε απάντηση στο Δημήτρης Βουχάρας Ακύρωση απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.