—της Μαρίας Κατσουνάκη—
Ο Χάρι Λάιμ, στον «Τρίτο άνθρωπο» του Κάρολ Ριντ, λέει: «Στην Ιταλία, 30 χρόνια κάτω από τους Βοργίες, κυριαρχούσαν ο πόλεμος, ο τρόμος, οι δολοφονίες, η αιματοχυσία και παρ’ όλα αυτά “γεννήθηκαν” ένας Μικελάντζελο, ένας Ντα Βίντσι και η Αναγέννηση. Στην Ελβετία, είχαν 500 χρόνια δημοκρατίας και ειρήνης και τι παρήγαγαν; Το ρολόι κούκος!».
Τη φράση θυμήθηκε φίλος βρετανικού φλέγματος, με αφορμή την αναζωπύρωση των συζητήσεων περί νεοφιλελεύθερης πολιτικής, που προκάλεσε ο θάνατος της Θάτσερ. Γράφτηκαν και θα εξακολουθήσουν να γράφονται αποτιμήσεις, αναμνήσεις, αναλύσεις για τα χρόνια της πρωθυπουργίας της. Για τον Βρετανό σκηνοθέτη Κεν Λόουτς, «η Μάργκαρετ Θάτσερ ήταν η πιο διχαστική και καταστροφική πρωθυπουργός της σύγχρονης εποχής». Για τον ζωγράφο Ρίτσαρντ Στόουν, ήταν «ευγενής, σοφή και υπέροχη».
Ενα είναι βέβαιo: ότι οι καλλιτέχνες δεν έμειναν ανεπηρέαστοι από την προσωπικότητά της, είτε την αποτύπωσαν ως εφιάλτη είτε ως μια πολιτική φυσιογνωμία με ηγεμονικά χαρίσματα.
Στη 12ετία που κυβέρνησε τη χώρα, σημάδεψε τη βρετανική ιστορία, την πολιτική αλλά και την κοινωνία. Η τέχνη (κυρίως ο κινηματογράφος και η τηλεόραση) είχε τα πιο άμεσα ανακλαστικά. Και δεν βγήκε ζημιωμένη από την πίεση. Ο Λόουτς (κυρίως) αλλά και ο Φρίαρς, ο Μάικ Λι, ο Γκριναγουέι (με το εστέτ ύφος του) έδωσαν, καθένας με τον τρόπο του, σημαντικές ταινίες μιλώντας για αδιέξοδα, φτώχεια, ανεργία, οργή, απελπισία.
Οι αιματηρές αλλαγές προκάλεσαν αναθεώρηση αξιών και ιεραρχήσεων· όχι όμως πισωγύρισμα. Όξυναν το βλέμμα, τα ανακλαστικά, τροφοδότησαν την ευαισθησία. Με τίμημα, δυσκολίες και συγκρούσεις. Οι μάχες δεν κερδήθηκαν σε γραφεία, ούτε σε προϋπολογισμούς που ενίσχυαν τις τέχνες. Κάθε άλλο. Η πολιτική αδιαλλαξία της Θάτσερ γέννησε οικονομικά αδιέξοδα στον πολιτισμό.
Και λοιπόν; αναρωτιέται κανείς. Γιατί να εστιάσουμε στα κέρδη της τέχνης και όχι στις ζημίες της κοινωνίας;
Γιατί, σε εποχές μεγάλων μετατοπίσεων, το κακό διολισθαίνει στο καλό και αντίστροφα. Η ισορροπία και η αμεροληψία περιορίζουν σημαντικά το εύρος και την επιρροή τους. Τα θέσφατα κλονίζονται, η όποια αδράνεια δεν διαρκεί.
Πριν κρίνει τη Θάτσερ η Ιστορία, η τέχνη έχει αναλάβει να προετοιμάσει το έδαφος. Aλίμονο στους ηγέτες που δεν εγγράφονται στη διαδικασία της δημιουργίας, που δεν εμπνέουν σε κανέναν θαυμασμό ή μίσος, που περνούν αθέατοι, απαρατήρητοι και αμέτοχοι. Που δεν γεννούν καμιά επιθυμία, καμιά αντιπαράθεση. Αντικρουόμενα αισθήματα ακολουθούν τη Θάτσερ και μετά θάνατον. Κάποιοι πανηγύρισαν με ανακούφιση, κάποιοι άλλοι ένιωσαν θλίψη. Οπωσδήποτε όμως άφησε πίσω της έργο για να αποτιμηθεί και μια αντίληψη διακυβέρνησης για να κριθεί. Και, ασφαλώς, κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι επί των ημερών της οι Βρετανοί καλλιτέχνες παρήγαγαν μόνον ένα ρολόι-κούκο.
Πηγή: Η Καθημερινή
dimart 
Σχολιάστε