Μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο

Η British Pathé, μια πρωτοπόρος —και η ίσως σημαντικότερη— εταιρεία παραγωγής κινηματογραφικών ταινιών ειδήσεων του 20ού αιώνα, ανακοίνωσε πριν λίγες μέρες ότι θα ανεβάσει ολόκληρο το αρχείο της, που αποτελείται από περισσότερα από 85.000 ιστορικά φιλμάκια, στο YouTube.

Το αρχείο, το οποίο χρονολογείται από το 1896 ώς το 1976, είναι ένα χρυσωρυχείο οπτικοακουστικού υλικού για τις περισσότερες από τις πιο σημαντικές στιγμές των τελευταίων 100 χρόνων. Ένας πραγματικός θησαυρός για τους απανταχού λάτρεις του σελιλόιντ και γνώστες της ιστορίας. Στην playlist της Pathé με τίτλο A Day That Shook the World (Μέρες που Συγκλόνισαν τον Κόσμο), η οποία παρακολουθεί την αγγλοκεντρική ιστορία του 20ού αιώνα, βρίσκουμε τα Επίκαιρα για την πρώτη πτήση των αδελφών Ράιτ, για την ατομική βόμβα στη Χιροσίμα, το πρώτο βήμα του Νιλ Άρμστρονγκ στη Σελήνη και την κηδεία της βασίλισσας Βικτωρίας. Υπάρχει ακόμα footage από τη δραματική πτώση του Hindenburg, την θαραλλέα υπερατλαντική πτήση του Λίντμπεργκ, από την παραίτηση του βασιλιά Εδουάρδου Γ’ από τον αγγλικό θρόνο το 1936, τον διορισμό του Χίτλερ ως Καγκελάριου και την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ το Δεκέμβριο του 1941.

Αυτό όμως που έχει ίσως ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον στα φιλμάκια, είναι οι σκηνές της καθημερινότητας του 20ού αιώνα, όλα αυτά που κάνουν το παρελθόν να μοιάζει με ξένη χώρα: τα παρίεργα χτενίσματα, οι δρόμοι της πόλης, ο εντυπωσιακά απροκάλυπτος σεξισμός και ρατσισμός. Κανείς αισθάνεται ένα ρίγος βλέποντας την ιστορία να ζωντανεύει προστά στα μάτια του. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ντοκιμαντέρ που ακολουθεί για την «μονόχρωμη» Βιρτζίνια, παραγωγής του 1967.

Ή αυτό το φιλμάκι για μια τεχνολογική καινοτομία που τελικώς δεν έπιασε, ένα αμφίβιο μηχανάκι. Η έκφραση ανωτερότητας στο πρόσωπο του οδηγού, όλα τα λεφτά.

Ένα από τα πρώτα παραδείγματα γκάφας επισήμου: η Μπες Τρούμαν, ως νονά, καταβάλλει γενναίες προσπάθειες να σπάσει ένα ανένδωτο μπουκάλι σαμπάνιας πάνω στην άτρακτο ενός βομβαρδιστικού.

Κι έπειτα, έχουμε κι αυτό το φιλμάκι από τα Επίκαιρα του 1938, και συγκεκριμένα, από τον γάμο του Μπίλλυ Κέρτις, ενός ιδιαίτερα μικρόσωμου σεκιουριτά σε νάιτκλαμπ και της πανύψηλης νύφης του που υπήρξε αστέρι του μπουρλέσκ. Το κεφάτο όλο φυσικότητα σπικάζ είναι περίτρανη απόδειξη πως, απλά, «ήταν άλλοι καιροί εκείνοι».