6 Δεκεμβρίου 2014 – 28 Φεβρουαρίου 2015, GRAD (Gallery for Russian Arts and Design)
—μετάφραση για το dim/art: Γιώργος Θεοχάρης—
Αυτόν τον χειμώνα, η λονδρέζικη GRAD (Γκαλερί Ρωσικής Τέχνης και Σχεδίου) παρουσιάζει μια έκθεση σχετικά με την πειραματικό χορόδραμα “Η Βίδα” (ρωσικά: “Болт”· αγγλικά: “The Bolt”), την αμφιλεγόμενη παραγωγή του Ντμίτρι Σοστακόβιτς το 1931, μέσα από κοστούμια, σκηνικά και φωτογραφίες εποχής. Την επιμέλεια της έκθεσης έχουν η Γιελένα Σουντάκοβα και η Αλεξάντρα Τσιριάκ της GRAD, σε συνεργασία με το Κρατικό Μουσείο Θεάτρου και Μουσικής της Αγίας Πετρούπολης.
“Η Βίδα”, έργο γραμμένο το 1931, είναι μια άναρχη σάτιρα γεμάτη ατιμίες και μεθυσμένες συνωμοσίες, απ’ όπου παρελαύνει μια πληθώρα κωμικών χαρακτήρων. Μετά την πρεμιέρα της στο Θέατρο Τέχνης της Μόσχας το 1931, “Η Βίδα” κατέβηκε εξαιτίας της αρνητικής υποδοχής από μέρους των κριτικών. Έκτοτε το χορόδραμα αυτό απαγορεύτηκε και δεν ξανανέβηκε παρά μόνο 74 χρόνια αργότερα από τα Μπαλέτα Μπολσόι, σε σκηνοθεσία Αλεξέι Ρατμάνσκι. Η έκθεση της GRAD αναδεικνύει την ξεχασμένη ιστορία αυτής της ταραχώδους παραγωγής μέσα από μια επιλογή από τα σχέδια κουστουμιών, τα σκηνικά και φωτογραφίες εποχής.
Το χορόδραμα, το οποίο βασίζεται σε αληθινή ιστορία, διηγείται τα “κατορθώματα” του Λιόνκα Γκουλμπά (“gulba” στα ρωσικά σημαίνει “χασομέρης”), έναν τεμπέλη εργάτη, ο οποίος πείθει έναν νεαρό να ρίξει μια βίδα σε μια μηχανή στο εργοστάσιο όπου δούλευε για να σαμποτάρει την παραγωγή, έτσι ώστε να πάρει εκδίκηση για την απόλυσή του. Στην αναπαράσταση του βιομηχανικού περιβάλλοντος χρησιμοποιήθηκαν πραγματικά σφυριά και μηχανές. Ο Σοστακόβιτς εξωράισε την ιστορία με αεροβική και ακροβατικά, αλλά αρκετά μουσικά περάσματα μιμούνται τον βόμβο και τους εκκωφαντικούς και επαναλαμβανόμενους ήχους των μηχανημάτων ενός σύγχρονου εργοστάσιου.
Στην έκθεση της GRAD παρουσιάζονται τα πνευματώδη και γκροτέσκα σχέδια των κουστουμιών της Τατιάνα Μπρούνι, ζωντανεύοντας έτσι τους χαρακτήρες του έργου: από τον Αθλητή, τον Εργάτη Κλωστοϋφαντουργίας και το Κορίτσι της Κομσομόλ, μέχρι τον Μεθύστακα, τον Χασομέρη και τον πομπώδη Γραφειοκράτη. Τα σχέδια της Μπρούνι, τα οποία χαρακτηρίζονται από εντυπωσιακά χρώματα κι ένα γεωμετρικό φορμάρισμα, έχουν αποκληθεί «το απόγειο των σκηνογραφικών πειραματισμών στην μετα-επαναστατική Ρωσία» και ήταν εμπνευσμένα από την αισθητική της στρατευμένης τέχνης και τις εκπαιδευτικές και προπαγανδιστικές αφίσες που σχεδίαζαν καλλιτέχνες της εποχής. Στον χώρο της γκαλερί ακούγεται η εξαιρετική δουλειά του Σοστακόβιτς, εμπνευσμένη από διάφορα είδη προλεταριακής μουσικής. Η υπόκρουση μεταφέρει τον θεατή/ακροατή στη Ρωσία των αρχών της δεκαετίας του 1930 και φέρνει στον νου την τολμηρή χορογραφία του Φιόντορ Λοπούχοφ. Οι αρχές και η αισθητική του Κονστρουκτιβισμού αντανακλώνται σε όλες τις πτυχές του έργου, από τα σχέδια των κουστουμιών έως τη μουσική, και από τη χορογραφία έως τα σκηνικά.
Tatiana Bruni, Σχέδιa Κουστουμιού για τη “Βίδα”. 1931. Με την ευγενική παραχώρηση της GRAD και του Κρατικού Μουσείου Θεάτρου και Μουσικής της Αγίας Πετρούπολης.
Το γεγονός ότι η “Βίδα” ανέβηκε στη σκηνή το 1931 είναι σημαντικό. Το Θέατρο Τέχνης της Μόσχας είχε αναθέσει στον Σοστακόβιτς να συνθέσει τη μουσική για ένα χορόδραμα το οποίο θα υπηρετούσε και θα υποστήριζε τους στόχους του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού. Συνδυάζοντας μουσική για το τσίρκο, βαλς, ταγκό και λαϊκές μελωδίες, ο συνθέτης οραματιζόταν το αποτέλεσμα ως μια γιορτή του προλεταριάτου. Παρ’ όλα αυτά, το χορόδραμα απαγορεύτηκε από τις σοβιετικές αρχές εξαιτίας της υποψίας ότι επρόκειτο για σατιρικό έργο.
Μετά από μια σειρά πολιτικών και καλλιτεχνικών επαναστάσεων από το 1915 και μετά, οι οποίες είχαν αλλάξει την πορεία της μοντερνιστικής τέχνης και τη σύγχρονη ιστορία, οι εικαστικές τέχνες και η λογοτεχνία στη Σοβιετική Ρωσία βρίσκονταν στα πρόθυρα μιας μνημειώδους αλλαγής. Η κρίσιμη απόρριψη αυτού του χοροδράματος μπορεί να γίνει κατανοητή στο πλαίσιο της μετάβασης στον σοσιαλιστικό ρεαλισμό, και την καταστολή της πρωτοποριακής φαντασίας, η οποία επιταχύνθηκε το 1932 με την ψήφιση του “Διατάγματος για την Ανασυγκρότηση των Λογοτεχνικών και Καλλιτεχνικών Οργανώσεων”, μιας νομοθετικής ρύθμισης που αποσκοπούσε στον περιορισμό της καλλιτεχνικής ανεξαρτησίας. Οι σατιρικοί χαρακτήρες και το καυστικό χιούμορ της “Βίδας” στέκουν ως προπύργιο του πειραματικού πνεύματος και επιδεικνύουν αξιοθαύμαστη ευφυΐα και ευρωστία.
Πηγή: Russian art and culture / grad-london.
* * *
Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Εικαστικά
dimart 
Σχολιάστε