Αυτό δεν είναι πορνό

—του Χρήστου Νάτση—

Όταν προσπαθείτε να κρίνετε ένα φιλμ το οποίο περιέχει σκηνές σαφούς σεξουαλικού περιεχομένου πρέπει να διασταυρώσετε αν, όταν ένας χαρακτήρας του έργου μπαίνει στο ασανσέρ ή σ’ ένα αυτοκίνητο, ο λεκτικός χρόνος συμπίπτει με τον θεματικό. Ο Φλωμπέρ μπορεί να χρειαστεί μία αράδα κειμένου για να πει ότι ο Φρεντερίκ ταξίδεψε seventies vintage german pornγια πολύ καιρό. Στα κινηματογραφικά έργα ένα πρόσωπο το οποίο —σε μια σκηνή— επιβιβάζεται σε ένα αεροπλάνο από το αεροδρόμιο Logan της Βοστώνης, στην επόμενη σκηνή θα προσγειωθεί στο Σαν Φρανσίσκο. Σε ένα πορνογραφικό έργο, όμως, αν κάποιος μπει σε ένα αυτοκίνητο για να διανύσει μία απόσταση δέκα τετραγώνων θα το κάνει στον πραγματικό χρόνο. Αν κάποιος ανοίξει ένα ψυγείο και βάλει στο ποτήρι ένα αναψυκτικό το οποίο θα πιει στη συνέχεια καθισμένος στην πολυθρόνα του αφού ανοίξει την τηλεόραση, η ενέργεια αυτή απαιτεί τον ίδιο ακριβώς χρόνο που θα χρειαζόσασταν και σεις αν κάνατε το ίδιο πράγμα σπίτι.

seventies vintage american pornΟ λόγος είναι σχετικά απλός. Ένα πορνογραφικό φιλμ είναι προορισμένο να ικανοποιήσει την επιθυμία του κοινού για σαφείς σεξουαλικά σκηνές, αλλά δεν μπορεί να προβάλλει επί μίαμιση ώρα αδιάκοπα σεξουαλικές πράξεις γιατί αυτό θα κούραζε τους ηθοποιούς — και θα ήταν εξίσου εξαιρετικά ανιαρό για το κοινό. Οι σεξουαλικές πράξεις πρέπει —για τον λόγο αυτό— να είναι διάσπαρτες στην ιστορία. Κανείς όμως δεν έχει την ελάχιστη πρόθεση να ξοδέψει χρόνο και χρήμα για να επινοήσει μία αξιόλογη ιστορία. Ούτε οι θεατές ενδιαφέρονται για την ιστορία γιατί το μόνο για το οποίο ενδιαφέρονται είναι οι σκηνές σεξ. Για τον λόγο αυτό η ιστορία περιορίζεται σε μία σειρά από ασήμαντες καθημερινές πράξεις που εκτελούν οι ηθοποιοί, όπως το να πηγαίνουν κάπου, να πίνουν ένα ουίσκι, να βάζουν το παλτό τους, να συζητούν για άσχετα πράγματα. Και είναι θέμα σκηνικής οικονομίας να κινηματογραφείς κάποιον, να τον εμπλέξεις σε ένα πιστολίδι αλά-
Mickey Spillane (το οποίο πέρα από οτιδήποτε άλλο θα τάραζε τον θεατή). Έτσι οτιδήποτε δεν είναι σεξουαλικά σαφές πρέπει να παίρνει τόσο χρόνο όσο και στην καθημερινή ζωή — ενώ οι σεξουαλικές πράξεις διαρκούν περισσότερο από ό,τι στην πραγματικότητα. Ο κανόνας λοιπόν είναι: Όταν σε ένα φιλμ δύο πρόσωπα χρειάζονται τον ίδιο χρόνο που θέλουν και στη ζωή τους για να πάνε από το Α στο Β, τότε είμαστε απόλυτα σίγουροι ότι έχουμε να κάνουμε με πορνογραφικό φιλμ. Βεβαίως, χρειάζονται επίσης σαφείς σεξουαλικές πράξεις.

* * *

Η αρχή της ταινίας «Η κυρία και ο μούτσος» του Θανάση Μιχαηλίδη (1985)

* * *

Αυτά έγραφε στα τέλη της δεκαετίας του 1970 ο Ουμπέρτο Έκο (Πώς να αναγνωρίζετε μια ταινία πορνό, μτφ. Έφη Καλλιφατίδη), προσπαθώντας να βρεί την ειδοποιό διαφορά των ταινιών πορνό από τις ταινίες που ναι μεν περιέχουν ερωτογραφικό υλικό, αλλά διατηρούν αξιώσεις μυθοπλασίας και καλλιτεχνικότητας. Τα όσα ακολούθησαν μοιάζει να τον διαψεύδουν: η διείσδυση του βίντεο, αρχικά, των dvd στη συνέχεια, του διαδικτύου σήμερα, ανέτρεψαν την αφηγηματικότητα των ταινιών πορνό — ή καλύτερα την κατήργησαν ολοκληρωτικά. Αν ο θεατής μπορεί μέσω του φαστ φόργουορντ να «πηδήξει» τα αφηγηματικά αποσπάσματα, αυτά καθίστανται περιττά. Η gonzo λογική (ταινίες που αποτελούνται από συνεχόμενες σκηνές σεξ με την ελάχιστη συνοδευτική αφήγηση, η οποία περιορίζεται να θέσει απλώς το πλαίσιο της δράσης — χώρος, επαγγελματική ιδιότητα των συμμετεχόντων) οδήγησε στη 693621μεταμοντερνοποίηση του πορνό: δεν βλέπουμε πλέον χαρακτήρες, αλλά ομοιώματα αποσπασμένα από κάθε χωροχρονικό καθορισμό, υποκείμενα-κρεμάστρες που φέρουν την ιδιότητά τους ονομαστικά και μόνο. Η ηρωίδα είναι π.χ. υπάλληλος σε τράπεζα όχι επειδή την βλέπουμε να ζει ως υπάλληλος αλλά επειδή ο χώρος όπου θα συνουσιασθεί με τον παρτενέρ της είναι τα γραφεία μιας τράπεζας. Το πορνό λοιπόν ορίζεται εδώ ως το είδος που αποδίδει ιδιότητες στα συμμετέχοντα υποκείμενα μέσω της μηχανής-σεξ. Το σεξ ως κέντρο και πηγή οντολογικοποιεί τα υποκείμενα (υπο-κείμενα της μορφοποιητικής δύναμής του).

Kayden Kross & Stoya
Kayden Kross & Stoya

Random-Hilarious-Pics-0173_largeΑυτά μέχρι πρόσφατα. Διότι οι τελευταίες τάσεις της βιομηχανίας του πορνό (που συνδέονται με την δραστηριοποίηση μιας σειράς πορνοστάρ μακριά από τα κλασικά στερεότυπα του χώρου, κορίτσια της διπλανής πόρτας, με φυσιολογικό μέγεθος στήθους, χωρίς ολική αποτρίχωση του αιδοίου τους, με φιλοσοφικές και λογοτεχνικές ανησυχίες — βλ. ενδεικτικά Σάσα Γκρέι, Κέιντεν Κρος, Στόγια) επαναφέρουν την αφηγηματικότητα στο προσκήνιο. Στο βαθμό που το home made πορνό κατέκλυσε το διαδικτύο μέσω των σάιτ-σωλήνα (tube), οι βιομηχανίες έπρεπε να αναζητήσουν μια ισχυρή δόση ποιότητας στην παραγωγή. Όπως η δυνατότητα των ερασιτεχνικών γκρουπ μουσικής να δίνουν διάσημα εν μία νυκτί μέσα από το Youtube ανάγκασε τη μουσική βιομηχανια να επενδύσει στο περιτύλιγμα των καλλιτεχνών της, έτσι και η πορνογραφία: όταν το σεξ βρίσκεται παντού, θα πρέπει για να το πουλήσεις αποτελεσματικότερα να φαντασιωποιήσεις ολοκληρωτικά Sasha Grey 02ό,τι οδηγεί σ’  αυτό. Αν το gonzo συνιστά τη ρομαντικοποίηση του πορνό, με την έννοια ότι η βαρύτητα ρίχνεται στην εκφραστικότητα της σεξουαλικής πράξης χωρίς έγνοια μίμησης οιασδήποτε φυσιολογικότητας (δύο άγνωστοι βρίσκονται σ΄ ένα δωμάτιο, μιλάνε δύο λεπτά και συνουσιάζονται), η μεταπορνογραφία συνιστά μια επιστροφή σ’ έναν κλασικισμό: η μίμησις επανακτά τα πρωτεία της, το σενάριο δουλεύεται σε επίπεδο χουλιγουντιανής υπερπαραγωγής. Η εκφραστικότητα, από την άλλη, δεν εξοστρακίζεται. Ίσα ίσα εξωθείται στα άκρα: η σεξουαλική πράξη γίνεται υπερ-πραγματική. Ο οργασμός, γυναικείος και αντρικός, γίνεται αγριότερος και δείχνεται σε όλη τη μεγαλοπρέπειά του.

* * *

Ας το δούμε με ένα παράδειγμα: O Kώδικας τιμής, μία από τις πλέον πρόσφατες παραγωγές της Digital Playground έχει ως θέμα του την προσπάθεια μιας επίλεκτης ομάδας γυναικών-κομάντο να απελευθερώσουν από τα χέρια ενός εγκληματικού καρτέλ μία συνάδελφο τους. Η δράση είναι καταιγιστική: πολλά εξωτερικά γυρίσματα με ελικόπτερα, selena roseκαταδιώξεις, χρήση όπλων τελευταίας τεχολογίας. Και ανάμεσα τους επτά σκηνές χάρντκορ σεξ. Αποκομμένα τα δύο τμήματα διατηρούν μια αυτοτέλεια: οι σκηνές σεξ θα μπορούσαν να διαβαστούν ως gonzo· οι σκηνές δράσης ως αποσπάσματα μιας κλασικής αμερικανικής σειράς με σέξι πρωταγωνίστριες. Ο συνδυασμός τους όμως είναι που ορίζει την φύση της νέας πορνογραφίας: με στόχο το σεξ το κριτήριο του Έκο διατηρείται: υπερβολικά πολύς χρόνος. Έξι λεπτά διαρκεί η σκηνή όπου η σέξυ Σελένα Ρόουζ επιδεικνύει τις ικανότητες της στη σκοποβολή για να ακολουθήσει η 20λεπτη χάρντκορ σκηνή σεξ της Στόγια. Η διαφορά είναι ότι πλέον η υπόθεση μετράει: η φαντασίωση για να λειτουργήσει επιτάσσει την «υψηλοποίηση» της γυναίκας ως αντικειμένου: ταυτίζομαι με τον ηρωα ως δαμαστή μιας ρέουσας θηλυκής υπερσεξουαλικότητας, που για να δειχτεί πρέπει να εμπλακεί στον κύκλο μιας υπερτονισμένης αφήγησης.

Αλλες αναρτήσεις της στήλης «Αυτό δεν είναι πίπα»

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.