Σκηνές από ένα «προσεχώς» δυσοίωνο

—της Μαρίας Κατσουνάκη—

Κάθε εποχή έχει λέξεις-κλειδιά. Επαναλαμβάνονται και ανακυκλώνονται στην πολιτική, στην τέχνη, στις κοινωνικές σχέσεις και επαφές. Το σκεφτόμουν καθώς παρακολουθούσα τη συνέντευξη Τύπου για τον ελληνικό κινηματογράφο, που παραχώρησε, την περασμένη Τετάρτη, ο αναπληρωτής υπουργός ΠΑΙΘΠΑ Κώστας Τζαβάρας. Μόνο που σε αυτήν την περίπτωση το πάγιο λεξιλόγιο «αμηχανίας» δηλώνει απλώς περιορισμένη επαφή με το αντικείμενο. Παράδειγμα: οι υπουργοί Πολιτισμού (ο κ. Τζαβάρας δεν είναι ο μόνος) μιλούν συχνά για «άξονες», ανάγκη για «ενίσχυση και προώθηση», διακρίνουν πάντα στον νόμο που θέσπισε ο προκάτοχός τους «κενά και ατέλειες», ανάγουν την «εξωστρέφεια» σε ύψιστο στόχο, αντιμετωπίζουν το σινεμά ως έναν τρόπο «να ταξιδέψει η Ελλάδα με τις ομορφιές της σε όλον τον κόσμο».

Μα είναι δυνατόν, στην Ελλάδα, η θεσμική οχύρωση του σινεμά να παραμένει ανεπίδοτο γράμμα; Οι νέοι δημιουργοί να οργώνουν τον πλανήτη με τις ταινίες τους, η συζήτηση που έχει ανοίξει σε όλον τον κόσμο, στην ψηφιακή εποχή, να αναφέρεται στην κινηματογραφική βιομηχανία με όρους «ενός νέου επαναπροσδιορισμού» κι εμείς, εδώ, να πασχίζουμε να εφαρμόσουμε ένα λειτουργικό, αποδοτικό και υποστηρικτικό θεσμικό πλαίσιο;

Ενώ η άνοδος της ψηφιακής τεχνολογίας έχει προκαλέσει μεγάλη συζήτηση για τον «θάνατο του φιλμ», εμείς, εδώ, επιστρέφουμε σε κατακτημένα και καταξιωμένα (όπως το Διεθνές Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης) αναπολώντας δεκαετίες εγκλεισμού και ομφαλοσκόπησης (Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου) επειδή κάποιοι παρατρεχάμενοι και ατάλαντοι δεν μπορούν να υπάρξουν στο νέο περιβάλλον.

Ο χώρος του πολιτισμού στην Ελλάδα, τον τελευταίο καιρό, μοιράζεται την ίδια αγωνία: βαδίζουμε πίσω ολοταχώς. Ποτέ, βέβαια, η πρόοδος δεν ήταν μια συστηματική κατάκτηση. Ατσούμπαλα γινόταν πάντα και συχνά-πυκνά με πελατειακά κριτήρια. Όμως, κάτι το χρήμα που δεν έλειπε δραματικά όπως τώρα, κάτι το ευφορικό άνοιγμα στις… λεωφόρους του μέλλοντος, κάτι οι ευλογημένες επιλογές χαρισματικών προσώπων σε κρίσιμες θέσεις, η συνολική εικόνα –παρά τις ενστάσεις και την γκρίνια– είχε φόρα και προοπτική.

Τώρα, σε θεσμικό επίπεδο, η εικόνα είναι δυσοίωνη. Ο αναπληρωτής υπουργός ΠΑΙΘΠΑ, ξένος στον χώρο, αγνοεί όχι μόνο πρόσωπα αλλά και τη δυναμική του, γίνεται εύκολη λεία ενός κομματοκρατούμενου περιβάλλοντος.

Από την άλλη, οργανισμοί όπως το Κέντρο Κινηματογράφου ή η Ταινιοθήκη της Ελλάδος αγωνίζονται για να παραμείνουν ζωντανοί. Οφείλουν να γίνουν πιο ευέλικτοι, να μετασχηματιστούν, να εμπλουτιστούν. Το προσπαθούν εν μέρει. Το Κέντρο Κινηματογράφου είναι επιβαρυμένο και από ένα αμαρτωλό παρελθόν σπάταλων και ατελέσφορων επιλογών – της εποχής που «λεφτά υπήρχαν». Τότε που, χωρίς να ελέγχεται και πολύ η διαδικασία, εκταμιεύονταν χρήματα για ταινίες εκ προοιμίου αποτυχημένες με κριτήρια τις φιλίες και την επετηρίδα.

Οταν ανέλαβε τα ηνία του ΕΚΚ, ο Γιώργος Παπαλιός έκανε μια σοβαρή προσπάθεια αλλαγής συνηθειών και σώφρονος οικονομικής διαχείρισης. Υστερα, ήρθε η κρίση με τα συνακόλουθα.

Εδώ και χρόνια, όταν μιλάμε για ελληνικό σινεμά, εννοούμε μια νέα γενιά σκηνοθετών και παραγωγών. Μια γενιά διαφορετικής παιδείας και κοσμοαντίληψης, διεθνούς προσανατολισμού, λιγότερο «κακομαθημένης», περισσότερο κινητικής, εναλλακτικής, ευρηματικής. Συγκεντρωνόμαστε, λοιπόν, στους δημιουργούς, χειροκροτούμε την άνθηση και λησμονούμε τους θεσμούς. Ως τη στιγμή που «άξονες» και «εξωστρέφεια» μας επαναφέρουν βίαια στη συνήθη πραγματικότητα: λειψή, φτωχή και απαράλλαχτη.

Πηγή: Η Καθημερινή