Ο Μυστικός Δείπνος και ο Ιερός Πόλεμος του 21ου αιώνα

Ισραήλ και Βατικανό κοντά σε συμφωνία για τους Αγίους Τόπους

του Lauren Gelford Fldinger. Μετάφραση για το dim/art: Μαρία Τσάκος—

vatican4

[Οι Άγιοι Τόποι, ανεξαρτήτως του αν όντως τους θεωρεί κανείς «άγιους» ή όχι, περιλαμβάνουν πολλά μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Σε μια περιοχή του κόσμου κάθε άλλο παρά ασφαλή και ήρεμη, τα μνημεία αυτά —εκκλησίες, τζαμιά, συναγωγές, μοναστήρια κ.ά.— δεν είναι μόνο έρμαια συχνών πολεμικών συρράξεων αλλά και αντικείμενο σφοδρών αντιπαραθέσεων μεταξύ των εκπροσώπων τριών θρησκειών και αναρίθμητων δογμάτων, αιρέσεων, ταγμάτων, εθνοτήτων, φυλών, οικογενειών κ.ο.κ. — dim/art]

Mετά από δύο δεκαετίες συζητήσεων, αξιωματούχοι από το Ισραήλ και το Βατικανό είναι πιο κοντά από ποτέ στην επίτευξη συμφωνίας σε σχέση με κάποιους από τους υπό αμφισβήτηση Αγίους Τόπους, συμπεριλαμβανομένου και του δωματίου όπου, σύμφωνα με τους Χριστιανούς, έλαβε χώρα ο Μυστικός Δείπνος.

Ιστορικά, οι σχέσεις ανάμεσα στο Ισραήλ και το Βατικανό υπήρξαν πάντοτε τεταμένες: Το Βατικανό παραιτήθηκε από τον ισχυρισμό ότι οι Ιουδαίοι ήταν υπεύθυνοι για τη σταύρωση του Ιησού μόλις το 1965, ενώ η στάση που τήρησε ο Πάπας Πίος ΧΙΙ την εποχή των Ναζί παραμένει αμφιλεγόμενη. Το Βατικανό, στο αναμεταξύ, έχει εκφράσει την ανησυχία του για τη εποπτεία που ασκεί το Ισραήλ πάνω σε χώρους ιδιαίτερης σημασίας για την Καθολική Εκκλησία. Πριν από το 1994 δεν υπήρχαν επίσημες διπλωματικές σχέσεις ανάμεσα στα δύο κράτη, ενώ οι εντάσεις σχετικά με το καθεστώς που διέπει έναν ικανό αριθμό ιερών τόπων παραμένουν, είτε λόγω αμφισβήτησης της κυριαρχίας του ενός από τον άλλο, είτε εξαιτίας αντίστοιχων απαιτήσεων που προβάλλονται κατά καιρούς από άλλες θρησκευτικές ομάδες.

Ύστερα από μια συνάντηση που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο, ο Zion Evrony, πρέσβης του Ισραήλ στην Αγία Έδρα, αποκάλυψε στον Τύπο πως μια οριστική συμφωνία είναι πιθανή μέσα στους επόμενους μήνες. «Γνωρίζω πως υπάρχουν πολλοί σκεπτικιστές που θα πουν ότι “τα έχουμε ξανακούσει αυτά”, αυτή τη φορά, όμως, πιστεύω πως βρισκόμαστε κοντά στην γραμμή τερματισμού και πως έχουμε κάθε λόγο να είμαστε αισιόδοξοι», είπε ο Evrony.

vatican1
Ο Πάπας Ιωάννης Παύλος ΙΙ έπαιξε σημαντικό ρόλο στη βελτίωση των σχέσεων ανάμεσα στο Βατικανό και το Ισραήλ. Στη φωτογραφία με τον πρώην Αρχιραββίνο του Ισραήλ, Yisrael Meir Lau, και τον τότε ανώτερο Παλαιστίνιο Δικαστή Sheik Taysir Tamim (Ιερουσαλήμ, 2000)

Ο ισραηλινός πρέσβης και καθολικοί αξιωματούχοι στο Ισραήλ αρνήθηκαν να δώσουν λεπτομέρειες, φαίνεται όμως πως ένα προσχέδιο συμφώνου προβλέπει φορολοαπαλλαγές για ιερούς τόπους μη εμπορικού χαρακτήρα και την παραχώρηση στο Βατικανό μεγαλύτερης δικαιοδοσίας πάνω σε χώρους νευραλγικής σημασίας για τους Καθολικούς, τόσο στην Ιερουσαλήμ όσο και στην Καισάρεια.

Το πιο επίμαχο σημείο της συμφωνίας είναι το «Υπερώο», το δωμάτιο δηλαδή όπου έγινε ο «Μυστικός Δείπνος», αλλά και τόπος διαμονής των Αποστόλων στην Ιερουσαλήμ – η «πρώτη εκκλησία», σύμφωνα με τις Καθολικές παραδόσεις. Το Υπερώο, συνεπώς, θεωρείται πολύ σημαντικό για την Καθολική εκκλησία, ταυτόχρονα όμως, τόσο οι Εβραίοι όσο και οι μουσουλμάνοι του προσδίδουν εξίσου μεγάλη σπουδαιότητα. Οι Ιουδαίοι το θεωρούν έναν από τους Αγίους Τόπους του 13ου αιώνα και εκείνον που σηματοδοτεί τον τύμβο του Βασιλιά Δαυίδ, ενώ για τους μουσουλμάνους αποτελεί τον τόπο ταφής του Προφήτη Δαυίδ και ως τέτοιος, από το 1551 αποτελεί βακούφι και θεωρείται μέρος της ισλαμικής κληρονομιάς.

last-supper_2315698b

Το γεγονός ότι βρίσκεται πάνω στο Όρος Σιών περιπλέκει ακόμα περισσότερο την κατάσταση, διότι ενώ το Ισραήλ το θεωρεί ισραηλινό έδαφος, άλλοι το αντιμετωπίζουν ως no man’s land (ουδέτερο έδαφος) —κατάλοιπο της περιόδου 1948-1967—, ή ως μέρος του αραβικού τομέα της Κατεχόμενης Ανατολικής Ιερουσαλήμ. Η Παλαιστίνη και η Ιορδανία θεωρούν πως υπόκειται στο διεθνές και όχι στο ισραηλινό δίκαιο. Αυτός είναι και ο λόγος που, σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο που εμπλέκεται στις διαπραγματεύσεις, ενώ υπάρχει συμφωνία στα περισσότερα σημεία, το Βατικανό φοβάται πως θα υπάρξουν αντιδράσεις από πλευράς Παλαιστινίων.

Εδώ και χρόνια, η θέση του Βατικανού ήταν πως δε θα προβεί σε συζητήσεις με το Ισραήλ σε ό,τι αφορά περιοχές στην Ανατολική Ιερουσαλήμ ή στη Δυτική Όχθη. Παραταύτα, «εάν η συμφωνία συμπεριλάβει ρυθμίσεις για Αγίους Τόπους στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, τότε θα μπορούμε να μιλάμε για μία de facto αναγνώριση της ισραηλινής κυριαρχίας στην περιοχή», λέει ο ίδιος Ισραηλινός αξιωματούχος. Ο Φραγκισκανός Επίτροπος των Αγίων Τόπων στην Ιερουσαλήμ αρνήθηκε να απαντήσει σε σχετική ερώτηση.

Η όποια συμφωνία μπορεί να αποδειχθεί προβληματική και για την Ιορδανία, η οποία θεωρεί πως παίζει τον ρόλο του επιτηρητή των μουσουλμανικών και χριστιανικών Αγίων Τόπων στην Ιερουσαλήμ. Τον Μάρτιο, η Παλαιστίνη υπέγραψε συμφωνία με την Ιορδανία η οποία επικύρωνε τη δικαιοδοσία της τελευταίας. Μετά τη συνάντηση ανάμεσα στο Βατικανό και το Ισραήλ, Ιορδανός αξιωματούχος εξέδωσε ανακοινωθέν πως η Ιορδανία θα απέρριπτε οποιαδήποτε συμφωνία ανάμεσα στην Άγια Έδρα και το Ισραήλ που θα οδηγούσε σε οποιαδήποτε «ενέργεια» σχετική με τους Αγίους Τόπους της Ιερουσαλήμ, ενώ ανώτερος Παλαιστίνιος αξιωματούχος είπε πως τόσο η Ιορδανία όσο και η Παλαιστίνη καλούν το Βατικανό να «συμμορφωθεί με το διεθνές δίκαιο και το τέταρτο άρθρο της Συνθήκης της Γενεύης το οποίο αναγνωρίζει την Ανατολική Ιερουσαλήμ ως κατεχόμενο έδαφος, εωσότου οι δύο πλευρές καταλήξουν σε οριστική συμφωνία σχετικά με τα θέματα που αφορούν την Ιερουσαλήμ». Προσθέτει πως οι Ισραηλινοί και το Βατικανό διαπραγματεύονται κτήσεις της ισλαμικής κληρονομιάς: «Ως Παλαιστίνιοι δεν αναμειγνυόμαστε σε εσωτερικά θέματα ή διαπραγματεύσεις του Ισραήλ εκτός από περιπτώσεις που αφορούν την Ανατολική Ιερουσαλήμ και την τήρηση του διεθνούς δικαίου και των Συνθηκών. Είμαστε βέβαιοι πως η Άγια Εδρα γνωρίζει αυτές τις κόκκινες γραμμές… αλλά ανησυχούμε μήπως υποπέσει σε σφάλμα».

vatican2
Το «Υπερώο»: Κατά τους Χριστιανούς, τόπος τέλεσης του Μυστικού Δείπνου

Ένα πιθανό κουτί της Πανδώρας

Η κυριαρχία του Υπερώου έχει αμφισβητηθεί επί μακρόν. Η οικογένεια μουσουλμάνων της Ιερουσαλήμ Dajani-Daoudi, που έχει στην κατοχή της έγγραφο με το οποίο Οθωμανός Σουλτάνος, το 1529, της παραχώρησε την κηδεμονία της περιοχής και τη χρήση της γης, ως τόπο ταφής των προγόνων της, θεωρεί το Υπερώο ισλαμικό έδαφος, το ίδιο και οι Παλαιστίνη και η Ιορδανία. Την ίδια ώρα, το τάγμα των Φραγκισκανών υποστηρίζει πως εκείνοι ήταν κηδεμόνες της περιοχής πριν την Οθωμανική εποχή, για τους δε Εβραίους αποτελεί μέρος της περιόδου του Δεύτερου Ναού της Ιερουσαλήμ.

Σήμερα, στον ισόγειο όροφο του Υπερώου στεγάζεται σχολείο ορθοδόξων Εβραίων ενώ η αίθουσα όπου έγινε ο Μυστικός Δείπνος είναι ανοικτή για τους τουρίστες. Οι Ισραηλινοί επιτρέπουν την τέλεση θείας λειτουργίας εκεί δύο φορές το χρόνο και σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Παλαιστινιακή πηγή υποστηρίζει ότι η νέα συμφωνία παραχωρεί στους Φραγκισκανούς πρόσβαση στο Υπερώο δύο ώρες ημερησίως για προσευχή καθώς και κάποια διοικητικά δικαιώματα, χωρίς όμως να παραχωρεί την κυριότητα. Σύμφωνα με την ίδια πηγή μέσα στο προσχέδιο του συμφώνου γίνεται λόγος και για τελετουργικά δικαιώματα στον Κήπο της Γεθσημανής.

Ο Ισραηλινός αξιωματούχος αναφέρει ότι, εκτός από τις αντιδράσεις των Παλαιστινίων, μια συμφωνία θα άνοιγε πιθανόν το «Κουτί της Πανδώρας» δημιουργώντας προηγούμενο και ανοίγοντας το δρόμο για διεκδικήσεις από άλλες Χριστιανικές κοινότητες.

Ο Zion Evrony, πάντως, λέει: «Πιστεύω πως τα ενεπομείναντα θέματα θα λυθούν. Μόλις υπογραφεί η συμφωνία, πιστεύω πως θα έχει ξεπεραστεί το κυριότερο εμπόδιο για τη βελτίωση των σχέσεων του Ισραήλ με την Άγια Έδρα. Μια μελλοντική επίσκεψη του Πάπα θα τις ενδυνάμωνε ακόμα περισσότερο». Δε θέλησε να αναφερθεί σε ανησυχίες που τυχόν προκαλεί η ενδεχόμενη αντίδραση των Παλαιστινίων.

Πηγή: The Art Newspaper

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.