Ιδού ένα Μεγάλο Μπλε Πουλί

Για τους επόμενους δεκαοκτώ μήνες, πάνω στην Τέταρτη Πλίνθο της Τραφάλγκαρ, ένα αλλιώτικο έργο τέχνης

—της Μαρίας Τσάκος

Η πλατεία Τραφάλγκαρ είναι η πιο διάσημη πλατεία του Λονδίνου. Βρίσκεται μπροστά στην Εθνική Πινακοθήκη, είναι η αρχή του Pall Mall, του δρόμου που οδηγεί —ως συμβολικό κόκκινο χαλί— μέχρι τα σκαλοπάτια του παλατιού τού Μπάκιγχαμ, αλλά και το σημείο συμβολής αυτού με τον Whitehall, τον δρόμο που φτάνει ώς τη Βουλή, πάνω στον Τάμεση — περνώντας μπροστά από την πρωθυπουργική κατοικία, τον αριθμό 10 της Downing Street.

Στη μέση της πλατείας στέκει ο Ναύαρχος Νέλσον πάνω σε μια κολόνα κορινθιακού ρυθμού, τόσο ψηλόλιγνη που τον κάνει να μοιάζει με νάνος. Εικάζεται (αλλά δεν έχει επιβεβαιωθεί, για προφανείς λόγους) πως, αν ο λόρδος είχε δει τα σχέδια του μνημείου για το οποίο τον προορίζανε, θα έκανε το παν για να μην καταλήξει επάνω του. Στη βάση της κολόνας, τέσσερα μπρούτζινα λιοντάρια σε στάση σφίγγας, γούρνες, συντριβάνια, σκαλοπάτια, όλα εκείνα, τέλος πάντων, που πρέπει να έχει μια λονδρέζικη πλατεία που σέβεται τον εαυτό —και το αυτοκρατορικό παρελθόν— της.

Εδώ και δέκα μέρες έχει και έναν τεράστιο μπλέ ρουά πετεινό με ατιμέλητη ουρά ο οποίος ατενίζει τον Νέλσονα με ενδιαφέρον — και θράσος, θα έλεγε κανείς, σαν να τον προκαλεί σε κοκορομαχία.

blue cock

Τα γεγονότα από την αρχή: η πλατεία έχει περιμετρικά τέσσερις πλίνθους. Οι πλίνθοι αυτές δεν κάνουν τίποτε ιδιαίτερο, απλά κάθονται και περνάνε μάλλον απαρατήρητες. Οι δύο νότιες έχουν από έναν ανδριάντα επάνω, και από τις βόρειες η μία υποστηρίζει έναν έφιππο βασιλέα Γεώργιο IV. H τέταρτη πλίνθος έπεσε θύμα της κρίσης το 1841 που χτίστηκε, και έμεινε για πάντα χωρίς άγαλμα. Ή, μάλλον, όχι για πάντα. Για την ακρίβεια το 1998, η Royal Society of Arts συνέλαβε την ιδέα τού λεγόμενου Fourth Plinth Project και αποφάσισε να παραγγείλει τρία έργα σύγχρονης τέχνης με σκοπό να κοσμίσουν διαδοχικά την περιφρονημένη Τέταρτη Πλίνθο. Το 2001 που τελείωσε η θητεία και του τρίτου από αυτά, η ειδική επιτροπή που είχε συσταθεί με σκοπό να αποφασίσει για την τύχη της Πλίνθου, γνωμοδότησε να συνεχιστεί εσαεί η διάθεσή της στη φιλοξενία εκ περιτροπής έργων σύγχρονης τέχνης.

fritschΚάπως έτσι, στις 25 Ιουλίου ήρθε η σειρά του Μπλε Πουλιού με το όνομα Hahn/Cock, της Γερμανίδας γλύπτριας Katharina Fritsch. Η ίδια λέει πως το έργο είναι φεμινιστικό: Η πλατεία —όπως και το Λονδίνο, εν γένει— έχει ύφος έντονα ανδρικό με τα «τόσα αγάλματα ανδρών πάνω σε βάθρα», ενώ το δικό της έργο λειτουργεί ως χιουμοριστικό αντιστάθμισμα σε όλην αυτή την βλοσυρή αρρενωπότητα.  Από την δική της πλευρά, η επιτροπή που το επέλεξε ανάμεσα σε άλλα δικαιολόγησε την επιλογή της με αυτά τα λόγια: «Το γλυπτό… επικοινωνεί σε διάφορα επίπεδα. Πρώτα από όλα, λαμβάνει υπόψιν την αυστηρότητα της αρχιτεκτονικής του χώρου: θα προσδώσει στην γκρίζα πλατεία Τραφάλγκαρ έναν απροσδόκητο και έντονα χρωματικό τόνο με το μέγεθος και το χρώμα του πτηνού να κάνουν το όλο θέαμα σουρεαλιστικό ή έστω ασυνήθιστο. Ο πετεινός, εξάλλου, είναι σύμβολο αναγένησης, αφύπνισης και δύναμης. Τέλος, το έργο αναφέρεται με ειρωνία και στην ανδροκρατούμενη βρετανική κοινωνία, καθώς και σε θέματα βιολογικού ντετερμινισμού».

Ο Δήμαρχος του Λονδίνου, Boris Johnson, ο οποίος έκανε τα αποκαλυπτήρια —αναφωνώντας, «ιδού ένα μεγάλο μπλε πουλί»— προσέθεσε και μίαν ακόμη ειρωνική ερμηνεία: την παρουσία ενός —ανεπίσημου, έστω— εμβλήματος της Γαλλίας στην πλατεία που είναι αφιερωμένη στην περίφημη νίκη των Άγγλων επί των στρατευμάτων του Ναπολέοντα. Η Fritsch υποστήριξε πως, ενώ αυτή την εκδοχή δεν την είχε σκεφτεί αρχικά, την έβρισκε διασκεδαστική. Πάντως, τόσο η γλύπτρια όσο και ο Johnshon αναφέρθηκαν στο σεξουαλικό υπονοούμενο του τίτλου του έργου — «hahn» στα Γερμανικά έχει την ίδια έννοια που έχει το «cock» στα Αγγλικά, δηλαδή «πέος». Η Fritsch το εξήγησε λέγοντας πως η πλατεία έχει έτσι κι αλλιώς έντονα φαλλικό χαρακτήρα: «Ανδρικές πόζες, επίδειξη δύναμης, επίδειξη… στύσης! Μιλάμε… δείτε αυτή την κολόνα!».

Για την ιστορία αξίζει να προσθέσουμε, ολοκληρώνοντας, ότι ο περήφανος, φανταχτερός κόκκορας έχει κερδίσει τις εντυπώσεις κοινού και κριτικών, με την εξαίρεση κάποιων λίγων που αναρωτιούνται πώς συνδέεται με τον υπόλοιπο χώρο αυτό το πτηνό. Η Fritsch έχει και γι’ αυτό την απάντηση: «Δε χρειάζεται να το πολυεξετάζει κανείς. Είναι ένα μεγάλο, μπλε, αστείο, παράξενο, σουρεαλιστικό πουλί στην πλατεία Τραφάλγκαρ. Θα μας φτιάχνει τη διάθεση. Εγώ πιστεύω ότι το Πουλί της Καταρίνας, όπως το ονομάζω έγω, θα έχει σουξέ».

HahnCock-Trafalgar-Square-Statue-Fourth-Plinth* * *

Εδώ και άλλες αναρτήσεις από τις κατηγορίες Αρχιτεκτονική/αστικό τοπίο και Εικαστικά

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.