Η χαμένη Κιβωτός του Μπάροουζ

Η ιστορία του ανέκδοτου graphic novel του μεγάλου συγγραφέα

—Του Richard Metzger. Απόδοση για το dim/art: Μαρία Τσάκος—

Όταν  το 1979 κυκλοφόρησε η νουβέλα του Μπάροουζ Ah Pook is Here είχε εντέλει πολύ συνοπτικότερη μορφή από ό,τι ήταν η αρχική πρόθεση των δημιουργών της. Ο πληθυντικός εδώ είναι σωστός. Διότι οι δημιουργοί του βιβλίου ήταν δύο: ο Μπάροουζ και ο Μάλκομ Μακνήλ, ένας εικοσιτριάχρονος γραφίστας.

Το βιβλίο διηγείται την ιστορία ενός μεγαλομανούς παλιανθρώπου (πολλές οι ομοιότητές του με τον πανίσχυρο μεγαλοεπιχειρηματία των μίντια Γουίλιαμ Χιρστ), που αποκτά τις μεταφυσικές μαγικές δυνάμεις του θεού του θανάτου των Μάγια, Ah Puch. Η αρχική σύλληψη, λοιπόν, ήταν το βιβλίο να έχει τη μορφή ενός «πανοράματος», με σελίδες που θα διαδέχονταν η μία την άλλη σαν ακορντεόν, όπως ακριβώς ήταν και οι εικονογραφικοί κώδικες των Μάγια που διασώζονται — ένα «πρώιμο κόμιξ», κατά τον Μπάροουζ. Επτά ολόκληρα χρόνια χειάστηκαν για να ολοκληρώσουν το πρότζεκτ αυτό, το οποίο αποτελείτο από 100 λεπτομερέστατες εικονογραφήσεις από τον Μακνήλ (τριάντα εξ αυτών, έγχρωμες) και περίπου πενήντα σελίδες κείμενο. Το εκδοτικό κόστος για ένα τέτοιο βιβλίο θα ήταν, όμως, απαγορευτικό για εκείνη την εποχή και, πέρα από αυτό, το υλικό του βιβλίου ήταν εξαιρετικά ερωτικό και τολμηρό —έχοντας αρκετές ομοερωτικές εικόνες— και, κατά συνέπεια, οι εκδότες που ήταν πρόθυμοι να το χρηματοδοτήσουν ήταν εξ αρχής πάρα πολύ λίγοι.

Στον πρόλογο του βιβλίου που εκδόθηκε το 1979, ο Μπάροουζ γράφει:

«Στα χρόνια της συνεργασίας μας, ο Μάλκομ Μακνήλ εικονογράφησε περισσότερες από εκατό σελίδες. Παρά ταύτα, εξαιτίας, ορισμένως, του μεγάλου κόστους της έγχρωμης εκτύπωσης αλλά και επειδή το βιβλίο δεν είναι ούτε συμβατικό graphic novel, ούτε κόμιξ, ήταν φοβερά δύσκολο να εκδοθεί στην ολοκληρωμένη μορφή του. Το βιβλίο αυτό, στην πραγματικότητα, είναι μοναδικό…»

 Και πράματι έμελλε να είναι. Τόσο για την εποχή που δημιουργήθηκε, όσο και για τη σημερινή. Αλλόκοτος επίσης είναι και ο τρόπος που γνωρίστηκαν ο Μπάροουζ με τον Μακνήλ και ξεκίνησαν να συνεργάζονται το 1970, την εποχή που ο συγγραφέας ζούσε στο Λονδίνο. Ο νεαρός Μακνήλ ήταν φοιτητής καλών τεχνών και είχε αναλάβει να εικονογραφήσει, χωρίς να έχει επικοινωνήσει με τον συγγραφέα, τα κείμενα που έγραφε ο Μπάροουζ για το περιοδικό Cyclops με τίτλο «The Unspeakable Mr. Hart». Η δουλειά του νεαρού εντυπωσίασε τόσο πολύ τον Μπάροουζ ώστε ζήτησε να τον γνωρίσει.

Για την έκδοση του βιβλίου ενδιαφέρθηκε —και συμφώνησε αρχικά— ο οίκος Straight Arrow Books του περιοδικού Rolling Stone· για τον σκοπό αυτό, ο Μακνήλ μετακόμισε στο Σαν Φρανσίσκο προκειμένου να συνεχίσει εκεί τη δουλειά. Ο Straight Arrow, όμως, έκλεισε το 1974 και το πρότζεκτ εγκαταλήφθηκε ώσπου το 1979 εκδόθηκε το βιβλίο μόνο με το κείμενο του Μπάροουζ και με τον τίτλο Ah Pook is Here and Other texts. Ο Μακνήλ εργάστηκε με μεγάλη επιτυχία ως εικονογράφος των New York Times και της Marvel, ως σχεδιαστής κινουμένων σχεδίων και σκηνοθέτης αρχικά διαφημίσων και στη συνέχεια κινηματογραφικών ταινιών και τηλεοπτικών εκπομπών (κέρδισε, μάλιστα, και βραβείο Έμμυ για τη δουλειά του στο Saturday Night Live).

Ύστερα από τριάντα χρόνια, ο Μακνήλ επιμελήθηκε τα σχέδια που δημιούργησε για το Ah Puck is Here και τα εξέθεσε σε γκαλερί της Καλιφόρνιας και της Νέας Υόρκης. Παράλληλα, ο εκδοτικός οίκος Fantagraphics κυκλοφόρησε δύο βιβλία: Ένα που περιέχει τα μοναδικά αυτά σχέδια, με τον τίτλο The Lost Ark of Ah Pook is Here: Images from the Graphic Novel, και ένα βιβλίο με τα απομνημονεύματα του Μακνήλ από τη φιλία και την εξ αποστάσεως, διηπειρωτική, συνεργασία του με τον Μπάροουζ, το Observed While Falling: Bill Burroughs, Ah Pook, And Me.

Το πρώτο από τα δύο παραπάνω βιβλία έχει ελάχιστο κείμενο, και παρόλο που είναι αδύνατο να αποκρυπτογραφήσει κανείς την ιστορία αποκλειστικά από τα σχέδια, ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται, σε κάθε περίπτωση, ότι επρόκειτο για ένα όραμα επικών διαστάσεων και κατανοεί τους λόγους για τους οποίους οι εκδότες της εποχής εκείνης δίσταζαν να το εκδώσουν. Δυστυχώς, οι δικαιούχοι των πνευματικών δικαιωμάτων του συνόλου του έργου του Μπάροουζ απαγόρευσαν να περιληφθούν τα κείμενα του συγγραφέα στην έκδοση αυτή. Το γεγονός, ωστόσο, αυτό ίσως αποτελεί πρόκληση για εκείνον που θα αποκτήσει το βιβλίο με την εικονογράφηση του Μακνήλ. Εάν παράλληλα διαβάζει το Ah Pook is Here and Other Texts, μπορεί να επιχειρήσει να λύσει τους γρίφους των σχεδίων του Μακνήλ.

Το δεύτερο βιβλίο, τα απομνημονεύματα του Μακνήλ από τη συνεργασία του με τον Μπάροουζ, είναι ένα μοναδικά χρήσιμο εργαλείο για όποιον επιζητεί να κατανοήσει καλύτερα το μυστήριο που ονομάζεται «Μπάροουζ», και αποτελεί ό,τι σημαντικότερο έχει εκδοθεί τα τελευταία χρόνια στον τομέα της ακαδημαϊκής μελέτης του έργου του. Η εξιστόρηση του Μακνήλ, παρότι προσωπική και υποκειμενική ως προς το ύφος —και για τον λόγο αυτό, εξόχως συναρπαστική—, είναι ταυτόχρονα οξυδερκής και διεισδυτική. Ο Μακνήλ είναι εξαιρετικός αφηγητής και, το κυριότερο, δεν ξεχνάει λεπτό ποιος είναι ο πραγματικός πρωταγωνιστής του βιβλίου του.

Στο καταπληκτικό αυτό μικρού μήκους ανιμέισιον σκηνοθεσίας Philip Hunt ακούγεται ο Γουίλιαμ Μπάροουζ να διαβάζει από το Ah Puck is Here με υπόκρουση τη μουσική του John Cale.

* * *

Πηγή: Dangerous Minds

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία

Βιβλίο < Κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ