Εις το όνομα του Σκηνοθέτη: Μια ιστορία χολιγουντιανής τρέλας

–του Γιώργου Θεοχάρη–

Κουίζ: Ποιος Αμερικανός σκηνοθέτης σκηνοθέτησε 32 ταινίες μεταξύ 1968 και 2000; (Όχι, δεν είναι ο Woody Allen.) Να βοηθήσω: δούλεψε αποκλειστικά στο Hollywood και σκηνοθέτησε επίσης τηλεταινίες, επεισόδια τηλεοπτικών σειρών, μουσικά βίντεο και βιντεοπαιχνίδια. Ακόμα να τον βρείτε; Κι άλλη βοήθεια: δούλεψε και ως παραγωγός, σεναριογράφος, ηθοποιός, οπερατέρ, ηχολήπτης, καλλιτεχνικός διευθυντής, συνθέτης, εφετζής, μεϊκαπατζής, καφετζής – τα πάντα όλα! Τίποτα, ε; Είναι δυνατόν να μην τον ξέρει κανείς; Καιρός να επανορθώσουμε αυτή την αδικία. alan-smithee-10 Λέγεται Alan Smithee και δεν υπάρχει. Δηλαδή, δεν υπάρχει κανονικά, όχι έτσι που το εννοούμε στα νέα νεοελληνικά: πρόκειται για ψευδώνυμο πολλαπλών χρήσεων. Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. b20da79d-b86e-4b6b-bc75-4c9f8a3a24b6 alan-smitheeΜέχρι το 1968, το Σωματείο των Αμερικανών Σκηνοθετών (Directors Guild of America) δεν επέτρεπε στα μέλη του να χρησιμοποιούν ψευδώνυμα. Αυτό ήταν, υποτίθεται, ένα μέτρο προστασίας του σκηνοθέτη από τον παραγωγό, ο οποίος στο Hollywood έχει την τάση να καπελώνει τον σκηνοθέτη, με αποτέλεσμα ο τελευταίος να χάνει τον έλεγχο της δουλειάς του και ενίοτε να μην θέλει να υπογράψει το τελικό “προϊόν”. Στα γυρίσματα της ταινίας Death of a Gunfighter (1969), o πρωταγωνιστής Richard Widmark ήταν δυσαρεστημένος με τον σκηνοθέτη Robert Totten και ανάγκασε τον παραγωγό να τον απολύσει και να τον αντικαταστήσει με τον Don Siegel. Το υλικό που έφτασε στο μοντάζ ήταν τραβηγμένο κατά περίπου 50% από τον καθένα εκ των δύο σκηνοθετών, αλλά ο Siegel δήλωσε ότι ο Widmark έκανε κουμάντο 100%, και ως εκ τούτου αρνήθηκε να υπογράψει την ταινία. Ο πικραμένος Totten επίσης αρνήθηκε. Το Σωματείο συνεδρίασε και αποφάσισε ότι η ταινία όντως δεν είναι ούτε του ενός ούτε του άλλου. Τότε ήταν που έπεσε στο τραπέζι η ιδέα του σκηνοθέτη-φάντασμα.

Στην αρχή τον είπαν Al Smith, δηλαδή κάτι σαν Γιάννη Παπαδόπουλο, αλλά το όνομα υπήρχε ήδη στην ralansmithee1κινηματογραφική πιάτσα. Πρόσθεσαν στο επίθετο ένα “e”, αλλά και πάλι ήταν πολύ κοινό όνομα. Για να είναι σίγουροι για τη μοναδικότητα του ονόματος, πρόσθεσαν άλλο ένα, μάκρυναν και το μικρό, κι έτσι έφτασαν στο Alan Smithee. Για το Death of a Gunfighter ο πρωτοεμφανιζόμενος σκηνοθέτης είχε (περιέργως;) πάρει καλές κριτικές. Εν ολίγοις, κανείς δεν κατάλαβε τίποτα, κι όλοι έμειναν ευχαριστημένοι. dbd_alan_smithee Ένας άλλος σκηνοθέτης, ο Jud Taylor, είχε γυρίσει ένα χρόνο πριν μια ταινία με πρωταγωνιστή τον Burt Reynolds, το Fade-in (πιο γνωστή με τον τίτλο Iron Cowboy), η οποία είχε ήδη κάνει τον κύκλο της όταν βγήκε στις αίθουσες το Death of a Gunfighter. Φανταστείτε, τώρα, τι καημό είχε ο Taylor που ζήτησε να βγει αναδρομικά το όνομά του από την ταινία και να τη χρεωθεί το νέο αστέρι του Hollywood, ο Alan Smithee, πράγμα το οποίο και έγινε (εξού και η αλλαγή του τίτλου). 500px-Alan_Smithee_name alan-smithee2_sallyΜέσα στις επόμενες δεκαετίες, το όνομα Alan Smithee έγινε θρύλος στο κινηματογραφικό σινάφι. Ένας αστικός μύθος λέει ότι πρόκειται για αναγραμματισμό της φράσης “the alias men” (= άνθρωποι με ψευδώνυμο) – τα γράμματα ταιριάζουν, αλλά πρόκειται απλώς για (ωραία) σύμπτωση. Στην αρχή, μόνο σκηνοθέτες μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν το ψευδώνυμο, αφού πρώτα αποδείκνυαν στο Σωματείο ότι η εκάστοτε υπό συζήτηση ταινία δεν έχει καμία σχέση με αυτή που γύρισαν οι ίδιοι. (Πολύ θα ήθελα να παρακολουθήσω μια τέτοια συνεδρίαση.) Όμως η αποκλειστικότητα των σκηνοθετών δεν κράτησε πολύ: στην ταινία Student Bodies (1981), ο Alan Smithee εμφανίζεται ως παραγωγός. Από κει και πέρα, το όνομα απαντάται σε δεκάδες διαφορετικές ειδικότητες του ευρύτερου κινηματογραφικού χώρου.allan smithee Μέσα στις δεκαετίες που ο Alan Smithee σκοτωνόταν στη δουλειά, δεν έλειψαν εκείνοι που μίλησαν ανοικτά για το ψευδώνυμο-πασπαρτού, μέχρι που κατέληξε να είναι κοινό μυστικό. Το 2000 το Σωματείο αποφάσισε να αποσύρει το ψευδώνυμο. Στην ταινία Supernova (2000) ως σκηνοθέτης εμφανίζεται ένας Thomas Lee (από φαντασία στην ονοματοδοσία σκίζει το Σωματείο), στη θέση του πραγματικού, αλλά δυσαρεστημένου, σκηνοθέτη Walter Hill. Μέχρι όμως να φτάσουμε στην απόσυρση του Alan Smithee , μένει η κορύφωση του ιλαρού δράματος που οδήγησε εκεί.

alan-smithee-film-burn-hollywood-burn-posterΤο 1998 βγήκε στις αίθουσες μια ταινία με τίτλο Burn Hollywood Burn (πιο γνωστή με τον τίτλο An Alan Smithee Film: Burn Hollywood Burn – επίσης γνωστή και ως μία από τις χειρότερες ταινίες στην ιστορία του κινηματογράφου). Η υπόθεση: ένας σκηνοθέτης, ο Alan Smithee (τον ρόλο παίζει ο Eric Idle, γνωστός μας από τους Monty Python) θέλει να αποκηρύξει μια ταινία που έχει γυρίσει, αλλά δεν μπορεί, γιατί το μόνο ψευδώνυμο που του επιτρέπεται να χρησιμοποιήσει είναι το πραγματικό του όνομα. Κόλαση! Η ιδέα ακούγεται καταπληκτική, και στα χέρια, λ.χ., των Monty Python που λέγαμε πριν μπορεί και να γινόταν μια πανέξυπνη κωμωδία. Δυστυχώς η ταινία αποδείχτηκε πατάτα. Απέτυχε και καλλιτεχνικά και οικονομικά. Παίχτηκε σε 19 μόνο αίθουσες και πήρε κάκιστες κριτικές. Στα Χρυσά Βατόμουρα εκείνης της χρονιάς είχε 8 υποψηφιότητες (μεταξύ των οποίων όλες οι μεγάλες) και κέρδισε 4 (και αυτό της χειρότερης ταινίας, βεβαίως – αλλά έχασε το σκηνοθεσίας!) Στοίχησε 10 εκατομμύρια δολάρια και εισπράχτηκαν μόλις 45 χιλιάδες. Στην ιστοσελίδα Rotten Tomatoes έχει βαθμολογία 2,7/10 και στην IMDb 3,4/10. Την έχει σκηνοθετήσει ο Arthur Hiller, ο οποίος, για να κάνει το αστείο πραγματικά υστερικό, επίσης την αποκήρυξε γιατί δήθεν ο παραγωγός Joe Esterhas δεν τον άφησε να κάνει τη δουλειά του όπως ήθελε, και απαίτησε να βγει στις αίθουσες ως σκηνοθετημένη από τον (τα-ταρά-τατά!) Alan Smithee! Εντάξει, εδώ μυρίζει Image0003έντονα διαφημιστική μαϊμουδιά, αλλά έτσι είναι το Hollywood – θα μας πουλήσει μέχρι και την ταινία που θα χρησιμοποιήσουμε για να το κρεμάσουμε. Άλλωστε, φαίνεται πώς αυτός ο Esterhas είναι μεγάλο μούτρο. Εκτός από παραγωγός, ήταν και ο σεναριογράφος της ταινίας. Αυτός είναι που έχει επίσης γράψει μια άλλη διάσημη πατάτα, το Showgirls. Μάλιστα, σε μια σκηνή τού Burn Hollywood Burn ο Allan Smithee, αφού έχει δει το τελικό μοντάζ της (κατεστραμμένης από τον παραγωγό) ταινίας του για πρώτη φορά, λέει: «Αυτό είναι χειρότερο κι από το Showgirls!» (– αναφέρω τη σκηνή ως το απόλυτο παράδειγμα ανταλλάξιμου αυτοσαρκασμού). images Με τούτα και με κείνα, το ψευδώνυμο κάηκε: όλοι έμαθαν ποιος δεν είναι ο Alan Smithee, ο σκηνοθέτης (και όχι μόνο) τόσων κακών έως πολύ κακών ταινιών, οπότε το Σωματείο αναγκάστηκε να συνταξιοδοτήσει αυτόν τον ξεχωριστό και πολυπράγμονα ήρωα της κινηματογραφικής βιομηχανίας.

Imprimir

One comment

  1. ________________________________ Απο: dimart Προς: molga11@yahoo.gr Στάλθηκε: 8:10 μ.μ. Κυριακή, 29 Σεπτεμβρίου 2013 Θέμα: [Νέο άρθρο] Εις το όνομα του Σκηνοθέτη: Μια ιστορία χολιγουντιανής τρέλας

    WordPress.com dimartblog posted: «–του Γιώργου Θεοχάρη– Κουίζ: Ποιος Αμερικανός σκηνοθέτης σκηνοθέτησε 32 ταινίες μεταξύ 1968 και 2000; (Όχι, δεν είναι ο Woody Allen.) Να βοηθήσω: δούλεψε αποκλειστικά στο Hollywood και σκηνοθέτησε επίσης τηλεταινίες, επεισόδια τηλεοπτικών σειρών, μουσι»

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.