Φενακιστοσκόπιο

Φενάκη: (αρχ. λέξη με αρχική σημασία «περούκα» < αρχ. φέναξ «απατεώνας») = απάτη, ψέμα, κοροϊδία

Περίπου 155 χρόνια προτού η εταιρεία CompuServe λανσάρει το πρώτο της κινούμενο αρχείο .gif (1987), ο βέλγος φυσικός Ιωσήφ Πλατώ αποκάλυψε στον κόσμο την εφεύρεσή του την οποία είχε ονομάσει Phenakistoscope («Φενακιστοσκόπιο» από την ελληνική λέξη φενάκη) και η οποία αποτέλεσε, κατά πολλούς, τον πρώτο μηχανισμό για την παραγωγή κινουμένων σχεδίων. Επρόκειτο για ένα απλό gadget το οποίο, εκμεταλλευόμενο το φαινόμενο τού μετεικάσματος (της εικόνας δηλαδή που παρέμενε στο αισθητήριο τής όρασης και αφότου είχει εκλείψει ή μεταβληθεί το εξωτερικό ερέθισμα), πετύχαινε την ψευδαίσθηση της κίνησης των παραστάσων που απεικονίζονταν πάνω του.

phenakistoscope-3

Το φενακιστοσκόπιο ήταν ουσιαστικά ένας περιστρεφόμενος δίσκος προσαρμοσμένος πάνω σε χερούλι. Ξεκινώντας από το κέντρο του δίσκου ήταν στοιχημένα μια σειρά από σχέδια που έδειχναν την κίνηση ζώων —για παράδειγμα— σε διαφορετική φάση. Τοποθετούσες τον δίσκο μπροστά σε έναν καθρέφτη και κοίταζες τις παραστάσεις πάνω του να παίρνουν ζωή μέσα από δύο εγκοπές που υπήρχαν, για αυτόν το σκοπό, στην περιφέρειά του. Ο τρόπος αυτός ήταν απαραίτητος γιατί διαφορετικά το μάτι θα συλλάμβανε την κίνηση ως μια συνεχή συγκεχυμένη εικόνα.

scope

Παρ’ ό,τι η εφεύρεση αποδίδεται στον Πλατώ, υπήρχαν αρκετοί άλλοι μαθηματικοί και φυσικοί επιστήμονες που δούλευαν πάνω σε παρόμοιες κατασκευές την ίδια χρονική περίοδο, χτίζοντας πάνω στο έργο που είχαν αφήσει πίσω τους ο αρχαίος έλληνας μαθηματικός Ευκλείδης αλλά και ο Ισαάκ Νεύτων, οι οποίοι είχαν από πολύ παλαιότερα ανακαλύψει το φαινόμενο.

Οι παραστάσεις που απαντώνται ζωγραφισμένες (με το χέρι, χωρίς καμία βοήθεια από μηχανικά μέσα) πάνω στα φενακιστοσκόπια παρουσιάζουν επίσης εξαιρετικό ενδιαφέρον. Δεν περιορίζονται σε απλά μοτίβα αλλά πολύ συχνά αποτυπώνουν εικόνες φανταστικές, άγριες και ψυχεδελικές: Λιοντάρια να τρώνε ανθρώπους. Γυναίκες να μεταμορφώνονται σε μάγισσες. Τέρατα. Χαρακτηριστικά ανθρώπινου προσώπου σε υπερβολικές γκριμάτσες.

Ιδού μια ενδιαφέρουσα συλλογή:

[ Εάν κάποιο από όλα δεν κινείται, δώστε του ζωή κάνοντας κλικ πάνω στην εικόνα ]

phenakistoscope-1

phenakistoscope-2

phenakistoscope-5

phenakistoscope-4

phenakistoscope-6

phenakistoscope-7

phenaskop1

phenaskop

phenaskop2

Πηγή: This Colossal

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Vintage < Αφιερώματα

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.