Μερικοί το προτιμούν ραφτό

Εκεί όπου η ανατρεπτική μόδα τού Jean Paul Gaultier διασταυρώθηκε με τη σύγχρονη τέχνη.

—της Ali Penchman. Μετάφραση για το dim/art: Μαρία Τσάκος—

shermanΤο 1983, η Dianne Benson είχε την ιδέα να πληρώσει έναν καλλιτέχνη για να διαφημίσει τα αβαν-γκαρντ ρούχα που πουλούσε στην μπουτίκ της στο Σόχο —ένα από τα πρώτα μαγαζιά στη Νέα Υόρκη όπου μπορούσες να αγοράσεις τα προχωρημένα σχέδια του Jean Paul Gaultier—, σε μια γειτονιά η οποία έβριθε από νέους καλλιτέχνες και γκαλερί. Η Benson βρήκε τον κατάλληλο άνθρωπο για την καμπάνια: την Cindy Sherman, μια φωτογράφο με πληθωρική προσωπικότητα τής οποίας δουλειά —αυτοπροσωπογραφίες, κατά κύριο λόγο— είχε δει σε μια ατομική έκθεση της σε γκαλερί τής περιοχής. «Το Σόχο είναι μικρό μέρος και όλοι είμασταν φίλοι μεταξύ μας και στο ίδιο μήκος κύματος», λέει η Benson. «Πήρα την Cindy και της είπα, “έλα από το μαγαζί, πάρε ό,τι θέλεις και κάνε ό,τι θέλεις”».

Η Sherman λοιπόν ποζάρισε για τον φακό της κάμερας ντυμένη με πολλά μοδάτα ρούχα, ανάμεσα τους και με δύο σύνολα Gaultier, και κάπως έτσι γεννήθηκε μια εμβληματική εικόνα. Μια κοκκινομάλλα με πρόσωπο καμμένο από τον ήλιο να φοράει τη μεταξωτή σομόν ολόσωμη φόρμα με το διάσημο πλέον κωνικό σουτιέν, στο οποίο είχε βάλει τη δική της πινελιά: είχε ζουλήξει τις μύτες προς τα μέσα. Πολύ σύντομα η αλλόκοτη αυτή διαφήμιση κοσμούσε τις σελίδες του περιοδικού Interview τού Andy Warhol.

Gaultier_Musette_428HΕικόνες όπως αυτή τής Sherman παίζουν πρωταρχικό ρόλο στην έκθεση τού Μουσείου τού Brooklyn με τίτλο The Fashion World of Jean Paul Gaultier: From the Sidewalk to the Catwalk, η οποία περιλαμβάνει αναρίθμητα παραδείγματα τού τρόπου με τον οποίο τα σχέδια του Gaultier διασταυρώθηκαν με την τέχνη τής εποχής του. Η έκθεση (που θα διαρκέσει μέχρι τον Φεβρουάριο τού 2014) προβάλει 130 δημιουργίες του (πρετ-α-πορτέ και υψηλής ραπτικής), ταινίες και footage από συναυλίες όπου εμφανίζονται κοστούμια του. Έχει, όμως, και μια εντυπωσιακή συλλογή από έργα πολύ γνωστών καλλιτεχνών και φωτογράφων τους οποίους ο Gaultier επηρέασε.

«Η σχέση του Gaultier με τους φωτογράφους είναι πολύ σημαντική γιατί ο ίδιος αντιλαμβάνεται πως το μυστικό κρύβεται στην εικόνα», λέει ο Thierry-Maxine Loriot, επιμελητής της έκθεσης στο Μουσείο Καλών Τεχνών του Μόντρεαλ, που είναι το μουσείο το οποίο απετέλεσε τον πρώτο σταθμό της. (Έκτοτε, η έκθεση ταξίδεψε από το Μουσείο Τέχνης τού Ντάλας ώς το Σουηδικό Κέντρο Αρχιτεκτονικής και Σχεδίου τής Στοκχόλμης με πολλούς ενδιάμεσους σταθμούς). «Και ο τρόπος που η εικόνα μεταφέρεται στο κοινό είναι μέσα από τα μάτια των φωτογράφων».

Ο 61χρονος πλέον γάλλος σχεδιαστής πρωτοξεκίνησε στο χώρο τής μόδας την δεκαετία τού ΄70, με σχέδια τα οποία αποτελούσαν πρόκληση όχι μόνο για τις παραδοσιακές φόρμες αλλά και για εκείνους που θα φορούσαν τα ρούχα. Το όνομα Gaultier έχει συνδυαστεί με καλοντυμένους ναύτες, σατιρικές θρησκευτικές σκηνές και με φούστες για άνδρες. Υπήρξε πρωτοπόρος στη χρήση ανατρεπτικών διαφημίσεων και μοντέλων κάθε εθνικότητας και μεγέθους, αλλά και στην προβολή της ανδρόγυνης εικόνας.

elle-03-jean-paul-gaultier-mdn

Πολλές από τις φωτογραφίες τής έκθεσης ξεκίνησαν ως σαλόνια σε περιοδικά υψηλής μόδας. Ο Herb Ritts φωτογράφισε τον Gaultier με τη μούσα του Madonna τον Ιούνιο τού 1999, στις παραμονές της περιοδείας της με τίτλο Blond Ambition World Tour για την οποία ο Gaultier είχε σχεδιάσει τα κοστούμια. Eκείνη η φωτογράφιση έγινε η αφορμή και για πιο καλλιτεχνικές συνθέσεις όπως η φωτογραφία που τράβηξε ο Ritts τού πίσω μέρους τού κεφαλιού τού Gaultier με τα κοντοκουρεμένα οξυζεναρισμένα μαλλια. Αυτή είναι και η φωτογραφία που εμφανίζεται στο εξώφυλλο του καταλόγου τής έκθεσης. Ένα ακόμα έκθεμα είναι τα δύο σχέδια του Gaultier που φωτογράφισε ο Avedon για τη συλλογή φωτογραφιών In the Memory of the Late Mr. and Mrs. Comfort: A fable in 24 Episodes, για λογαριασμό τού New Yorker, το 1995.

Στο παρελθόν, ο Gaultier είχε αρνηθεί να συμμετάσχει σε έκθεση έργων του σε μουσεία, λέει ο Loriot, επειδή πίστευε πως ήταν πολύ νέος για κάτι τέτοιο. «Δεν πέθανα ακόμα!» είπε στον επιμελητή εξηγώντας πως οι περισσότερες μουσειακές εκθέσεις σε σχέση με τη μόδα τού θυμίζουν κηδείες. Είπε: «Θέλω τα ρούχα να δείχνουν ζωνταντά», θυμάται ο Loriot. «Τα ρούχα φτιάχνονται για να έχουν κίνηση, για να βλέπεις πώς κινούνται μέσα τους οι άνθρωποι». Η λύση που δόθηκε αποτελεί ένα ακόμα παράδειγμα για το πώς η τέχνη εμπνέει τη μόδα και τούμπαλιν. Ο Gaultier είχε δει μια θεατρική performance που χρησιμοποιούσε την τεχνολογία για να προβάλει ζωντανά πρόσωπα πάνω σε κούκλες βιτρίνας. Οι ίδιοι σκηνογράφοι που ήταν υπεύθυνοι για εκείνη την παράσταση δούλεψαν και για την έκθεση: κατέγραψαν τα πρόσωπα δεκάδων μοντέλων, τραγουδιστών και ηθοποιών και τα προβάλουν πάνω σε κούκλες χωρίς πρόσωπα που φοράνε ρούχα τού Gaultier. Το πρώτο-πρώτο έκθεμα είναι μια κούκλα με το πρόσωπο του ίδιου τού Gaultier να υποδέχεται τους επισκέπτες τού μουσείου, περιστοιχισμένος από μια χορωδία.

Η παρουσίαση στο Μουσείο Brooklyn περιλαμβάνει νέο υλικό που δεν υπήρχε σε άλλα μουσεία όπου φιλοξενήθηκε η έκθεση, προστέθηκαν ρούχα από τις πιο πρόσφατες επιδείξεις μόδας τού Gaultier καθώς και κοστούμια που σχεδίασε για τις εμφανίσεις τής Beyoncé. Η επιμελήτρια τής έκθεσης την χώρισε σε επτά ενότητες οι οποίες ουσιαστικά ιχνηλατούν την εξέλιξη του σχεδιαστή. Το πρώτο μέρος, που ονομάζεται The Odyssey, παρουσιάζει τα κύρια μοτίβα του και το πρώτο του σχέδιο που χρονολογείται από το 1971 και το οποίο εκτίθεται για πρώτη φορά. Το Boudoir είναι αφιερωμένο στη δουλειά του που έχει ως πηγή έμπνευσης τα εσώρουχα, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το κωνικό σουτιέν, ενώ η ενότητα Skin Deep παρουσιάζει τα σχέδια εκείνα που έχουν ως σημείο αναφοράς το ανθρώπινο σώμα. Τα ρούχα σε ύφος πανκ βρίκονται στην ενότητα Punk Cancan και εκείνα που αντανακλούν το ενδιαφέρον τού Gaultier για την πολιτισμική ταυτότητα στην ενότητα με τίτλο Urban Jungle η οποία περιλαμβάνει σύνολα βασισμένα σε ενδυμασίες Χασιδιτών Εβραίων, Περουβιανών ή στο στιλ τής Φρίντα Κάλο. Στην ενότητα Muses αποκαλύπτονται τα πρόσωπα που επηρέασαν άμεσα τις ιδέες του και η Metropolis εστιάζει στις συνεργασίες του με performers και σκηνοθέτες όπως η Tina Turner, οι Nirvana, η Kylie Minogue και ο Luc Besson τού οποίου η ταινία The Fifth Element είχε μέσα τα γεωμετρικά κοστούμια του Gaultier.

warhol-gautier«Είναι πραγματικά πρωτοπόρα σχέδια: εσώρουχα που φοριούνται ως ρούχα, ανδρογυνισμός, ενσωμάτωση στοιχείων από το στιλ του δρόμου, ο Gaultier ήταν και συνεχίζει να είναι ο πρώτος που τα ανέδειξε», λέει η Lisa Small. «Είναι ένας σχεδιαστής ο οποίος ξέφυγε εσκεμμένα από την τρέχουσα αισθητική και μετέφερε το κέντρο βάρους από την εικόνα των μοντέλων στο σχέδιο μόδας».

Σε αντίθεση με άλλους σχεδιαστές, ο Gaultier από την αρχή κιόλας της καριέρας του πρωταγωνίστησε στην ποπ κουλτούρα. Ακόμα και ο Andy Warhol τον πρόσεξε. Το 1984, όταν το ιταλικό περιοδικό Mondo Uomo τού ανέθεσε να φωτογραφίσει νέες, ενδιαφέρουσες προσωπικότητες της εποχής, ο Warhol σκέφτηκε αμέσως τον νεαρό θαμώνα των κλαμπ Jean Paul Gaultier, και τράβηξε μια σειρά πολαρόιντ μέσα στο κλαμπ που ήταν τότε της μόδας, το Area, όπου είχαν πάει αμέσως μετά από την επίδειξη του γάλλου σχεδιαστή στο Bryant Park. «Ρώτησα τον Jean Paul αν το θυμόταν – αυτή τη φωτογράφιση τού Warhol. Μου είπε, “Ναι αλλά δεν είχα δει τις φωτογραφίες ποτέ γιατί ντρεπόμουν να του ζητήσω να μου τις δείξει.”».

Ο Warhol, σε κάθε περίπτωση, είχε ξεχωρίσει τον Gaultier από την πρώτη στιγμή: «Νομίζω πως ο τρόπος που ντύνεται σήμερα ο κόσμος είναι μια μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης», θα πει στο άρθρο τού Mondo Uomo. «Η τέχνη έγκειται στον τρόπο που συναρμολογεί κανείς την εμφάνιση. Πάρτε για παράδειγμα τον Jean Paul Gaultier. Αυτό που κάνει είναι τέχνη».

The Fashion World of Jean Paul Gaultier: From the Sidewalk to the Catwalk, Brooklyn Museum, 25 Οκτωβρίου 2013– 23 Φεβρουαρίου 2014

Πηγή: ART News

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Εικαστικά

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.