Το μήλο κάτω απ’ τη μηλιά: απ’ τον παππού στον εγγονό

Ιστορίες ανάγνωσης #5 — μια στήλη για επίμονους αναγνώστες, γραμμένη από λάτρεις της ανάγνωσης

—της Νατάσσας Συλλιγνάκη—

(α) Ο μπαμπάς μου

Έμαθα να διαβάζω πολύ μικρή. Οι γονείς μου έχουν πολλά μικρότερα αδέρφια και ξαδέρφια, και καθώς μεγάλωναν κι ερχόντουσαν στην πρωτεύουσα –για σπουδές, για δουλειά– έμεναν στο σπίτι μας μέχρι να τακτοποιηθούν, συχνά για μεγάλα διαστήματα. Εγώ ήμουν το μοναδικό, τότε, παιδί της ευρύτερης οικογένειας, οπότε, όλοι συνήθως έψαχναν τρόπους να ασχοληθούν μαζί μου: με πήγαιναν βόλτες, μου τραγουδούσαν, μου διάβαζαν. Πρόσεχα τόσο πολύ τι μου διάβαζαν, που –λένε οι αυτόπτες μάρτυρες– όταν ξεφύλλιζα μόνη μου τα παραμύθια, τα “διάβαζα” γυρίζοντας τις σελίδες τη σωστή στιγμή, ξεγελώντας όσους δεν με ήξεραν.

Κάποια στιγμή έμαθα να ξεχωρίζω τα γράμματα, κι έτσι η μαμά μου περίπου αναγκάστηκε  να μου μάθει την αλφαβήτα, με μικρές χρωματιστές καρτέλες. Έμαθα να γράφω το όνομά μου και απλές λέξεις που αντέγραφα από όπου τις έβλεπα (συνήθως στους τίτλους από τις εφημερίδες που διάβαζε ο μπαμπάς μου). Και να που, ξαφνικά, έμαθα να διαβάζω μόνη μου! Ακόμα θυμάμαι τη χαρά μου. Για πολύ καιρό διάβαζα ό,τι έπεφτε στα χέρια μου. Ώσπου άρχισε στην τηλεόραση, σε επανάληψη, ο «Χριστός Ξανασταυρώνεται». Οι γονείς μου το αγαπούσαν και το κουβέντιαζαν, κι εγώ, αφού είδα το πρώτο επεισόδιο, τους ζάλιζα: «Τι είναι αυτό; Τι θα γίνει παρακάτω;», μέχρι που ο μπαμπάς μου κατέβασε το βιβλίο από το ράφι, σημείωσε “από εδώ μέχρι εκεί” και μου είπε: «Διάβαζε». Χρόνια μετά μου ομολόγησε πως περίμενε να το παρατήσω. Όμως ξεκίνησα να το διαβάζω, κι από κει και μετά το διάβασα όλο, παράλληλα με το σίριαλ, με τον μπαμπά μου να μου σημειώνει το αντίστοιχο απόσπασμα βδομάδα τη βδομάδα. Έχω ακόμα εκείνο το σημαδεμένο αντίτυπο.

(β) Ο γιος μου

Όταν γεννήθηκε ο γιος μου ο Άκης, ήμουν πολύ χαρούμενη: επιτέλους θα είχα κάποιον να μοιραστώ τα τραγούδια, τις ταινίες και –κυρίως– τα βιβλία που αγαπούσα. Είχα αγωνία αν θα του άρεσαν.

Του άρεσαν. Όχι όλα φυσικά. Όταν ήταν πιο μικρούλης ήταν πιο εύκολο να τον επηρεάζω∙ τώρα που μεγαλώνει έχει πια αποκτήσει δικό του γούστο και αποφασίζει μόνος του. Αλλά τώρα του έχω εμπιστοσύνη: έχει πάρει τις βάσεις, δύσκολο να ξεστρατίσει (πολύ).

Ξεκίνησα να του διαβάζω πριν γεννηθεί. Ό,τι διάβαζα εγώ –εφημερίδες, βιβλία, Ιστορία, έγγραφα της δουλειάς– τα διάβαζα δυνατά. Να ακούει, να συνηθίζει. Παραμύθια ξεκίνησα να του διαβάζω κάθε βράδυ, μόλις έγινε δύο μηνών και έστρωσε το ωράριο του ύπνου του: κοιμόταν πια από τις 12 το βράδυ ως τις 7 το πρωί, συνεχόμενα. Τότε άρχισα, μετά το βραδινό μπάνιο και την ώρα που χαλάρωνε κι έπινε το γάλα του, να του διαβάζω: στο ένα χέρι αγκαλιά ο Άκης να θηλάζει, στο άλλο το βιβλίο. Κι έτσι τον έπαιρνε ο ύπνος.

Όταν χρόνισε, πήγε σε παιδικό σταθμό. Εκεί, τους διάβαζε παραμύθια η δασκάλα. Όταν εγώ του έλεγα το ίδιο, το αναγνώριζε. Κι έτσι, λίγο μετά τα δύο είχε κιόλας αποκτήσει αγαπημένα βιβλία: τα “Τρία Μικρά Λυκάκια” του Τριβιζά και τον “Μικρό Πρίγκιπα” του Αντουάν ντε Σαιντ Εξυπερύ. Τα διαβάζαμε ξανά και ξανά, για χρόνια, με κείνη τη μανία της επανάληψης που έχουν τα πιτσιρίκια. Σιγά-σιγά άρχισε να ξεχωρίζει τα γράμματα στα βιβλία του: το “α”, το “ο”, το “ε”. Συχνά, μάλιστα, τον τσάκωνα να κάθεται στο γραφειάκι του, να έχει ένα βιβλίο μπροστά του (που, βέβαια, είχε μάθει απ’ έξω) και να κάνει πως διαβάζει – όπως έκανα κι εγώ! Ομολογώ πως δεν του διάβασα πολλά “κλασικά” παραμύθια – αυτά τα έμαθε, κυρίως, από το σχολείο.

Γύρω στα 4, άρχισε να μαθαίνει την αλφαβήτα. Πήραμε τότε πολλά βιβλιαράκια με μεγάλα γράμματα και πολλές εικόνες, κι άρχισε να αναγνωρίζει και να γράφει γράμματα, με καμάρι. Δεν του έδωσα τα “κλασικά” αλφαβητάρια, προτίμησα άλλα: την “Αλφαβήτα των λουλουδιών” της Ζωής Βαλάση, την “Αλφαβήτα” της Φωτεινής Στεφανίδη, τις “4 εποχές” της Ευγενίας Φακίνου, τον “Έλμερ”, τον παρδαλό ελέφαντα, του Ντέιβιντ Μακ Κι. Το καλοκαίρι πριν πάει πρώτη δημοτικού, διάβασε μόνος του, για πρώτη φορά, καινούργιο βιβλίο: την “Ντενεκεδούπολη” της Ευγενίας Φακίνου. Διάβαζε αργά, με το δαχτυλάκι κάτω από τα γράμματα, ξετρελαμένος από τη χαρά του. Το διάβαζε ξανά και ξανά, για μέρες – μέχρι που το έμαθε απ’ έξω.

Από τότε πέρασαν πολλά βιβλία από τα χέρια του. “Εξωσχολικά” (μα τι όρος κι αυτός!) έπιανε κυρίως τα καλοκαίρια – αν κι εξακολουθούσαμε να διαβάζουμε παραμύθια κάθε βράδυ, πριν τον ύπνο. Μέχρι να τελειώσει το Δημοτικό είχε διαβάσει περίπου όλη την “κλασική” παιδική λογοτεχνία της βιβλιοθήκης μου: όλα τα επεισόδια της “Ντενεκεδούπολης”, όλα τα βιβλία του “Μικρού Νικόλα” του Γκοσινί, κάμποσα του Ιούλιου Βερν, ό,τι είχαμε από Λότη Πέτροβιτς κι από Τριβιζά (μεγάλη αδυναμία τα “88 Ντολμαδάκια” και η “Φρουτοπία” σε τόμους, που εξακολουθεί να τη διαβάζει πού και πού), τα πρώτα βιβλία του Άρη Δημοκίδη με τους “Στε”, τα πρώτα του αγαπημένου (και των δυο μας) “Παραμυθά”, του Νίκου Πιλάβιου, τον “Νιλς Χόλγκερσον” της Σέλμα Λάνγκερλεφ, τον “Καρυοθραύστη” του Χόφμαν (που τον έπαιξαν μάλιστα εκείνα τα Χριστούγεννα στα προνήπια), τον “Δον Κιχώτη” του Θερβάντες, πρώτα σε μια επετειακή έκδοση για παιδιά και μετά στην έξοχη διασκευή/μετάφραση του Βάρναλη.

Και συνηθίζαμε να “κυνηγάμε” και οι δυο μας εκδόσεις με όλων των ειδών τις πληροφορίες (χρήσιμες και άχρηστες): έτσι αποκτήσαμε μια ωραία συλλογή από βιβλία των “Ερευνητών”, κάτι όμορφες σειρές με αινίγματα από τα “Ελληνικά Γράμματα”, και βέβαια τα “Βιβλία των Μικρών Εξερευνητών”. Κι άλλα, φυσικά – και τώρα λυπάμαι που δεν τα κατέγραφα τότε με τη σειρά που τα διάβαζε, να έχει έναν κατάλογο όταν μεγαλώσει.

Σιγά-σιγά, άρχισε να περνάει στη λογοτεχνία για έφηβους: διάβασε τον “Μεγάλο Περίπατο του Πέτρου”, το “Καπλάνι της Βιτρίνας” και τον “Θείο Πλάτωνα” της Άλκης Ζέη, τον “Θησαυρό της Βαγίας”, “Τα γενέθλια” και το “Όταν ο Ήλιος” της Ζωρζ Σαρή, τις δικές μου μεγάλες αγάπες. Διάβασε όμως και τα “Διόδια της Φαντασίας” του Νόρτον Τζάστερ, τη “Ματίλντα”, τον “ΜΦΓ”, το “Ο Τζίμης και το γιγαντοροδάκινο” και φυσικά το “Ο Τσάρλι και το εργοστάσιο σοκολάτας” του Ρόαλντ Νταλ. Επίσης, τα “Δώδεκα Διαλεχτά Παραμύθια”, σε διασκευή Κώστα Βάρναλη, που τα βρήκε στην παιδική μας βιβλιοθήκη στο χωριό. Κι άλλα πολλά: τις εκδόσεις από τις αγαπημένες μας ταινίες του Ντίσνεϊ και της Πίξαρ, διάφορα βιβλία για κάστρα, ιππότες, πειρατές, δεινόσαυρους –κλασικά αγορίστικα θέματα–, αλλά και τη 10τομη “Μυθολογία” της Σοφίας Ζαραμπούκα, και τις “ζωγραφισμένες” αρχαίες κωμωδίες και τραγωδίες. Και κάπου εκεί αρχίσαμε να δανειζόμαστε βιβλία από τις βιβλιοθήκες του δήμου και του σχολείου. Σε κάποια έκθεση βιβλίου, μάλιστα, διάλεξε μόνος του μια σειρά με λαϊκά παραμύθια από διάφορα μέρη της Ελλάδας, των εκδόσεων “Εν Πλω”, που τη συμπληρώσαμε σταδιακά, και τη διάβαζε παρέα με τον παππού του τα καλοκαίρια. Μπαίνοντας στο Γυμνάσιο άρχισε να διαλέγει μόνος του πια βιβλία από τη βιβλιοθήκη μου. Δεν τα κοιτάζω πλέον, δεν υπάρχει λόγος – νομίζω πως μπορεί να διαβάσει οτιδήποτε. Επίσης, επειδή τον έβλεπα, να διαβάζει μεγάλα κείμενα –μέχρι και μικρά βιβλία– στην οθόνη του υπολογιστή (πράγμα που εμένα με κουράζει),  βρήκα αφορμή και πήρα έναν e-reader, τον οποίο χρησιμοποιούμε και οι δύο (ο μικρός εύκολα, άνετα, γρήγορα – εγώ… προσαρμόζομαι).

Κάπως έτσι έφτασε ο Άκης στα δεκαπέντε. Και κάπως έτσι, μάλλον, θα συνεχίσει. Μερικές φορές με πειράζει κιόλας, τώρα που μεγάλωσε: «Αμάν, ρε μάνα, πάλι καινούρια βιβλία; Σε λίγο θα φύγουμε εμείς από το σπίτι για να χωρέσουν αυτά!» Όμως μια μέρα τον άκουσα να λέει στο φίλο του για κάποιον τρίτο: «Άσ’ τα, χάλια το σπίτι του, δεν είχαν ούτε ένα βιβλίο!» και ησύχασα. Έχει πάρει τον σωστό δρόμο το παιδάκι μου.

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Ιστορίες ανάγνωσης

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.