Σκοτώνεις το κοτόπουλο για να φοβίσεις τη μαϊμού

Ο μήνας που πέρασε δεν ήταν από τους πιο καλούς για την έξωθεν καλή μαρτυρία της κινεζικής κυβέρνησης, αρχής γενομένης από τις δεκάδες συλλήψεις που έγιναν εν αναμονή των εκδηλώσεων για την επέτειο της σφαγής στην πλατεία Tiananmen της πρωτεύουσας. Σε αυτά τα γεγονότα προστίθεται τώρα και ένα ακόμη επεισόδιο με τον επίμονο επικριτή του καθεστώτος, τον διεθνούς φήμης κινέζο καλλιτέχνη Ai Weiwei.

Νωρίτερα μέσα στο μήνα, ο Ai Weiwei απέσυρε δουλειά του από έκθεση στο σημαντικό Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ullens του Πεκίνου, αφιερωμένη στον επιμελητή και λόγιο Hans Van Dijk (που δεν είναι πια στη ζωή), ο οποίος υπήρξε στενός συνεργάτης του. Η αποχώρηση αυτή του Ai Weiwei ήταν μια συμβολική πράξη διαμαρτυρίας: από μια σειρά μηνυμάτων που είδαν το φως της δημοσιότητας, προκύπτει ότι ο επικεφαλής του Κέντρου Σύγχρονης Τέχνης, Xue Mei, έσβησε το όνομα του Weiwei από Δελτίο Τύπου, υποκύπτοντας στην πίεση που του ασκήθηκε από τη Διεύθυνση Προπαγάνδας της Κεντρικής Επιτροπής του Κουμουνιστικού Κόμματος της Κίνας. Δεν ήταν το πρώτο περιστατικό αυτού του είδους, καθώς, λίγο καιρό νωίτερα, το όνομα και το έργο του καλλιτέχνη, «σβήστηκαν» από μια ρετροσπεκτίβα στη Σαγκάη, σε συμμόρφωση προς σχετικές κυβερνητικές εντολές.

Σε ηλεκτρονικό μήνυμα που έστειλε στην Huffington Post, ο Ai Weiwei αναλύει την κουλτούρα της «αυτολογοκρισίας» που συναντάται στον χώρο της τέχνης στην Κίνα, και παρομοιάζει τις πράξεις της κυβέρνησης με μια παλιά κινεζική παροιμία που λέει: «σκοτώνεις το κοτόπουλο για να φοβίσεις τη μαϊμού». Παραθέτουμε το πλήρες κείμενό του:

CHINA-GERMANY-ART-POLITICS-RIGHTS

Περί αυτολογοκρισίας

—του Ai Weiwei—

Η λογοκρισία στην Κίνα εφαρμόζεται επί εικοσιτετραώρου βάσεως και σε κάθε έκφανση της επικοινωνίας. Το αντίκτυπό της γίνεται αισθητό σε όλες τις μορφές ατομικής έκφρασης που έχουν αναφορές στο ευρύ κοινό, είτε πρόκειται για δημοσίευμα, είτε για έκθεση τέχνης, είτε για site στο διαδίκτυο. Εδώ και 60 χρόνια, πολιτικές λογοκρισίας έχουν διαβρώσει την κοινωνία απ’ άκρη σ’ άκρη του έθνους.

Μέσα σε έναν μήνα, το όνομα μου παραλείφθηκε από δύο εκθέσεις επί κινεζικού εδάφους. Στην πιο πρόσφατη περίπτωση, το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ullens (Ullens Centre of Contemprary Arts), στο Πεκίνο, ναι μεν συμπεριέλαβε σε έκθεσή του αφιερωμένη σε έναν παλιό φίλο και συνεργάτη τρία έργα δικά μου, αλλά φοβήθηκε να αναφέρει το όνομά μου και τη σχέση μου με το μουσείο· ένα μουσείο που έχτισα μαζί με τον φίλο μου —και που είναι το πρώτο κινεζικό μουσείο σύγχρονης τέχνης που ιδρύθηκε ποτέ.

Όταν δει κανείς όλα αυτά τα περιστατικά ως κομμάτι μιας ευρύτερης εικόνας, η σοβαρότητα του θέματος γίνεται εύκολα αντιληπτή. Αυτή η αυστηρή λογοκρισία της πληροφορίας και της έκφρασης επηρεάζει όχι μόνο εμένα αλλά και ολόκληρη την καλλιτεχνική κοινότητα και την κοινωνία γενικότερα. Για ανάμικτους λόγους, τα μουσεία αυτολογκρίνονται για να επιβιώσουν, μερικά ακόμα και για να καρπωθούν ωφέλη.

Σε μια συζήτησή μας, ο Philip Tiari, διευθυντή του UCCA, ανέφερε κάτι για «απειλές» από ψηλά, οι οποίες οδήγησαν στην παράλειψη του ονόματός μου από την έκθεση. Στην Κίνα, οι κομματικές πολιτικές μπορεί να μην σε επηρεάσουν ατομικά, αλλά μέσα από τον οργανισμό όπου εργάζεσαι, τον σπιτονοικοκύρη σου, τους συγγενείς και τους συνεργάτες σου. Ακόμα και αν εσύ δρας ανεξάρτητα, η δυναμή τους επηρεάζει εκείνους που βρίσκονται γύρω σου.

Ο εκφοβισμός είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να στερήσουν οι κυβερνώντες από τον λαό την ανεξαρτησία του. Όχι μόνο είναι σε θέση να εξαλείψουν ιδέες από τη δημόσια σφαίρα και να ρίξουν στην πυρά εκείνους που τολμούν να εκφράσουν τέτοιες ιδέες και νοοτροπίες, αλλά μπορούν και να κάνουν πλύση εγκεφάλου σε οποιονδήποτε θέλει απλά να λειτουργήσει ως κομμάτι της κοινωνίας. Για να εξασφαλίσουν οικονομική και ατομική ασφάλεια, οι άνθρωποι αναγκάζονται να προσαρμοστούν σε νόρμες συμπεριφοράς χωρίς να ρωτάνε ερωτήσεις ή να προσπαθούν να ασκήσουν την κριτική τους ικανότητα. Η λογοκρισία είναι ένα σύστημα που προάγει την απόλυτη εξουσία και παραλύει την κοινωνία, αφαιρώντας από τους ανθρώπους την τόλμη να διαμορφώσουν δική τους άποψη ή να αποκτήσουν κοινωνική ευθύνη.

Η λογοκρισία και η αυτολογοκρισία λειτουργούν από κοινού στην κοινωνία μας για να υποτάξουν την ανεξάρτητη σκέψη και δημιουργικότητα στη θέληση της εξουσίας. Πολύ συχνά, η αυτολογοκρισία και οι θεωρούμενες ως απειλές που τη συνοδεύουν, βασίζονται σε μια ανάμνηση ή σε μια απροσδιόριστη αίσθηση κινδύνου, και όχι απαραίτητα σε απευθείας εντολές αξιωματούχων. Η κινεζική παροιμία sha ji jing hou το θέτει με ακρίβεια: «σκοτώνεις το κοτόπουλο για να φοβίσεις τη μαϊμού». Το να τιμωρείς κάποιον προς παραδειγματισμό των άλλων, ενισχύει αυτή την πολιτική εκφοβισμού, της οποίας ο απόηχος παραμένει για δεκαετίες, ακόμα και για γενιές ολόκληρες.

Σε αντίθεση με άλλες χώρες του κόσμου, το internet [στην Κίνα] λειτουργεί με LAN (local area networks), όμως, ακόμα κι αυτή η περιορισμένη δυνατότητα ροής της πληροφορίας δημιουργεί ανησυχία στις αρχές. Η λογοκρισία του διαδικτύου, όχι μόνο αναιρεί την ίδια την ουσία του, αλλά, το κυριότερο, αυτός ο διωγμός της ελεύθερης έκφρασης έχει οδηγήσει και σε πολλές συλλήψεις και προσωποκρατήσεις. Σαν αποτέλεσμα όλων αυτών, η αυτολογοκρισία αυξάνεται διαρκώς ενώ και η απαίτηση για ελευθερία γίνεται επιτακτικότερη με εξίσου γοργούς ρυθμούς. Αυτές είναι οι παράλληλες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει ο υλιστικός κόσμος στον οποίο ζούμε.

Μια σειρά από φωτογραφίες χαρακτηριστικών έργων του Ai Weiwei:

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Πηγή: Huffington Post. Μετάφραση για το dim/art Μαρία Τσάκος

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Eικαστικά

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Ελευθερία λόγου / δικαιώματα

Το dim/art στο Facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.