As time goes by

Αυτό δεν είναι τραγούδι #40
Dj της ημέρας: Γιάννης Παπαθεοδώρου

Ο Arthur Dooley Wilson ήταν ηθοποιός και μουσικός. Για όλους τους σινεφίλ θα είναι για πάντα «ο Σαμ»: ο «πιανίστας» στην ταινία Καζαμπλάνκα (1942) του Michael Curtiz. Ο Σαμ έπαιξε και τραγούδησε το περίφημο τραγούδι As Time Goes By του Herman Hupfeld[1], που αποτέλεσε τη «ραχοκοκαλιά» της ταινίας, μιας και είναι ο συνδετικός κρίκος τόσο ανάμεσα στον Ρικ (Humphrey Bogart) και την Ίλσα (Ingrid Bergman) όσο και ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν (Παρίσι-Καζαμπλάνκα). Το μουσικολογικά ενδιαφέρον στοιχείο της ιστορίας είναι πως το τραγούδι προϋπήρχε και ήταν hit ήδη από το 1931, όταν ακουγόταν στο θεατρικό μιούζικαλ του Broadway Everybody’s Welcome. Το άλλο ενδιαφέρον στοιχείο είναι πως ο ίδιος ο Wilson ήταν τραγουδιστής και ντράμερ αλλά όχι πιανίστας. Λέγεται μάλιστα πως για τις ανάγκες της ταινίας έμαθε απλώς να μιμείται αξιόπιστα κάποιες πιανιστικές κινήσεις του Elliot Carpenter, που έπαιζε το συγκεκριμένο τραγούδι offstage.

Έχουν γραφτεί πολλά για τη «σημειολογική» αξία που έχει το τραγούδι μέσα στην πλοκή: την αρχική άρνηση του Σαμ να το παίξει όταν του ζητάει η Ίλσα, τον δισταγμό του όταν του ζητάει αργότερα ο Ρικ να του το ξαναπαίξει, τον τρόπο που ενώνεται στη σκηνή του φλας μπακ το μουσικό του θέμα με το μουσικό θέμα της “Μασσαλιώτιδας”, την επαναφορά του θέματος στην τελική σκηνή κλπ. Συνδεδεμένο με μια «διαταραχή της μνήμης» των ηρώων της Καζαμπλάνκα –για να χρησιμοποιήσω έναν φροϋδικό όρο– το τραγούδι αποτελεί το κατεξοχήν σήμα ενός «τρίτου διαστήματος» στο χώρο και στο χρόνο, εντός του οποίου ο Ρικ και Ίλσα καλούνται και να θυμηθούν το παρελθόν αλλά και να συνειδητοποιήσουν ρεαλιστικά το παρόν. Δεν είναι τυχαίο ότι το τραγούδι ξεκινάει με μια ρητή πραγματιστική υπόμνηση : «You must remember this/ a kiss is just a kiss…». Το κλίμα της γειωμένης συναισθηματικής έντασης φαίνεται και από τους αρχικούς στίχους που παραλείπει ο Σαμ, καθώς στην πρώτη θεατρική εκδοχή του τραγουδιού, η χορωδία έκανε αναφορά στη θεωρία της σχετικότητας του Einstein : «This day and age we ‘re living in/ gives cause for apprehension/ with speed and new invention/ and things like fourth dimension./ Yet we get a trifle weary / with Mr Einstein’s theory./ So we must get down to earth at times / relax relieve the tension».[2]

Το τραγούδι γνώρισε άπειρες διασκευές και επανερμηνείες, καθώς, λόγω της επιτυχίας της ταινίας, έγινε ένα από τα πιο διάσημα τραγούδια όλων των εποχών. Το πιάνο πάντως με το οποίο «έπαιξε» ο Σαμ το As the Time Goes By θα «βγει στο σφυρί» το φθινόπωρο – μαζί με άλλα memorabilia από την ταινία – σε δημοπρασία των Bonhams. Το δεύτερο πιάνο που χρησιμοποιείται στις αναδρομικές σκηνές της ταινίας (φλας μπακ) έχει ήδη αγοραστεί σε προηγούμενη δημοπρασία. Η τιμή του έφτασε τα 600.000 δολάρια, ενώ αυτό το πιάνο αναμένεται να ξεπεράσει το ποσό των 1.000.000 δολαρίων.

Πέρα από την ταινία, το τραγούδι ακούστηκε πολύ στα θερινά σινεμά της Αθήνας, ιδίως στα «διαλείμματα»∙ την ώρα που τα ζευγάρια φιλιούνταν ακόμη∙ φανερά ή κλεφτά. «Τhe same old story», θα έλεγε ο Σαμ και θα ξεκίναγε –με δισταγμό πάντα– να τραγουδάει :

[1] http://en.wikipedia.org/wiki/ As_Time_Goes_By_(song)
[2] http://www.reelclassics.com/ Movies/Casablanca/ astimegoesby-lyrics.htm

Κάθε βράδυ, ένας συνεργάτης ή φίλος του dim/art διαλέγει ένα τραγούδι — ή, μάλλον όχι· αυτό δεν είναι τραγούδι, ή δεν είναι μόνο ένα τραγούδι: είναι μια ιστορία για ένα τραγούδι. 

* * *

Εδώ άλλα τραγούδια που δεν είναι τραγούδια

Το dim/art στο Facebook
Το dim/art στο Facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s