Ήταν φανερό πως είχε πεθάνει

—Επισκόπηση Τύπου #26—

Στην εφημερίδα Νέα Πολιτεία, στο φύλλο της 21/10/1969, διαβάζουμε μια αρκετά μακάβρια ιστορία φλέγματος ή εμμονής ή κυνισμού — μάλλον το τελευταίο, σύμφωνα με την εφημερίδα: ένας άνθρωπος πεθαίνει ενώ παίζει χαρτιά και οι συμπαίκτες του ειδοποιούν γιατρό και νεκροθάφτη και κατόπιν συνεχίζουν κανονικά το παιχνίδι τους.

_MG_7131

Σχολιάζοντας το συμβάν, η εφημερίδα επισημαίνει την ομοιότητα της αντίδρασης των συμπαικτών του εκλιπόντος με ένα γνωστό ποίημα του Κώστα Ουράνη που αναφέρεται με σπαρακτικό τρόπο στη μοναχικότητα του θανάτου — αγαπημένο θέμα της τέχνης· πρόχειρα μας έρχεται στο νου Ο θάνατος του Ιβάν Ιλίτς του Λέοντος Τολστόι και το Black Peter των Grateful Dead.

Θὰ πεθάνω ἕνα πένθιμο…

Θὰ πεθάνω ἕνα πένθιμο τοῦ φθινόπωρου δείλι
μέσ᾿ στὴν κρύα μου κάμαρα, ὅπως ἔζησα μόνος·
στὴ στερνὴ ἀγωνία μου τὴ βροχὴ θὲ ν᾿ ἀκούω
καὶ τὸν κούφιο τὸν θόρυβο ποὺ ἀνεβάζει ὁ δρόμος.

Θὰ πεθάνω ἕνα πένθιμο τοῦ φθινόπωρου δείλι
μέσα σ᾿ ἔπιπλα ξένα καὶ σὲ σκόρπια βιβλία,
θὰ μὲ βροῦν στὸ κρεββάτι μου. Θὲ νἀρθεῖ ὁ ἀστυνόμος
θὰ μὲ θάψουν σὰν ἄνθρωπο ποὺ δὲν εἶχε ἱστορία.

Ἀπ᾿ τοὺς φίλους ποὺ παίζαμε πότε-πότε χαρτιὰ
θὰ ρωτήσει κανένας τους ἔτσι ἁπλά: «-Τὸν Οὐράνη
μὴν τὸν εἶδε κανείς; Ἔχει μέρες ποὺ χάθηκε!…»
Θ᾿ ἀπαντήσει ἄλλος παίζοντας: «-Μ᾿ αὐτὸς ἔχει πεθάνει».

Μιὰ στιγμὴ θὰ κοιτάξουνε ὁ καθένας τὸν ἄλλον,
θὰ κουνήσουν περίλυπα καὶ σιγὰ τὸ κεφάλι,
θὲ νὰ ποῦν: «Τ᾿ εἶν᾿ ὁ ἄνθρωπος!… Χτὲς ἀκόμα ζοῦσε!»
Καὶ βουβὰ τὸ παιγνίδι τους θ᾿ ἀρχινήσουνε πάλι.

Κάποιος θἆναι συνάδελφος στὰ «ψιλὰ» ποὺ θὰ γράψει
πὼς «προώρως ἀπέθανεν ὁ Οὐράνης στὴν ξένη,
νέος γνωστὸς εἰς τοὺς κύκλους μας, ποὖχε κάποτ᾿ ἐκδώσει
συλλογὴν μὲ ποιήματα πολλὰ ὑποσχομένην».

Κι αὐτὸς θἆναι ὁ στερνός της ζωῆς μου ἐπιτάφιος.
Θὰ μὲ κλάψουνε βέβαια μόνο οἱ γέροι γονιοί μου
καὶ θὰ κάνουν μνημόσυνο μὲ περίσιους παπάδες
ὅπου θἆναι ὅλοι οἱ φίλοι μου κι ἴσως-ἴσως οἱ ὀχτροί μου.

Θὰ πεθάνω ἕνα πένθιμο τοῦ φθινόπωρου δείλι
σὲ μία κάμαρα ξένη στὸ πολύβοο Παρίσι,
καὶ μία Κίττυ θαρώντας πὼς τὴν ξέχασα γι᾿ ἄλλην
θὰ μοῦ γράψει ἕνα γράμμα -καὶ νεκρὸ θὰ μὲ βρίσει.

Λέων Τολστόι, Ο θάνατος του Ιβάν Ιλίτς (απόσπασμα)

Εκείνο που τον βασάνιζε περισσότερο ήταν η υποκρισία, το ψέμα, που για κάποιο λόγο είχαν δεχθεί όλοι, να προσποιούνται ότι δεν πεθαίνει, αλλά είναι απλώς άρρωστος, κι έπρεπε μόνο να μη μιλά και να κάνει τη θεραπεία και τότε θα γινόταν κάτι πολύ καλό. Αυτός όμως ήξερε πως ό,τι κι αν έκανε δεν θα υπήρχε τίποτα άλλο πέρα από αγωνία, πόνο και θάνατο. Αυτή η υποκρισία τον βασάνιζε. Το γεγονός ότι δεν ήθελαν να παραδεχτούν αυτό που ήξεραν όλοι και ήξερε κι αυτός, αλλά ήθελαν να του λένε ψέματα για την τρομερή του κατάσταση και να τον αναγκάζουν να συμμετέχει κι αυτός στο ψέμα.

Αυτά τα ψέματα -ψέματα που του επέβαλαν τις παραμονές του θανάτου του και υποβάθμιζαν αυτή την τρομερή και ιερή πράξη στο ίδιο επίπεδο με τις επισκέψεις τους, τις κουρτίνες τους, το ψάρι που είχαν για δείπνο- ήταν μια τρομερή αγωνία για τον Ιβάν Ίλιτς. Και περιέργως, πολλές φορές, όταν έκαναν τα καμώματά τους μπροστά του, μόλις που κρατιόταν για να μην τους φωνάξει: «Πάψτε τα ψέματα! Το ξέρετε και το ξέρω ότι πεθαίνω. Σταματήστε τότε τουλάχιστον να λέτε ψέματα!».

Αλλά δεν είχε ποτέ το κουράγιο να το κάνει. Έβλεπε ότι η απαίσια και τρομερή πράξη του θανάτου του είχε υποβιβαστεί από τους γύρω του στο επίπεδο ενός τυχαίου, δυσάρεστου και σχεδόν άπρεπου περιστατικού (όπως περίπου θα αντιμετώπιζαν κάποιον που μπαίνει σε ένα σαλόνι αναδίνοντας μια δυσάρεστη μυρωδιά), και αυτό γινόταν από την ίδια εκείνη ευπρέπεια που υπηρετούσε σε όλη του τη ζωή. Έβλεπε ότι κανείς δεν τον λυπόταν, γιατί κανείς δεν ήθελε καν να συνειδητοποιήσει τη θέση του.

Πηγή για την ηλεκτρονική μορφή του κειμένου: 3point magazine

Grateful Dead, Black Peter
Στίχοι: Robert Hunter

All of my friends come to see me last night
I was laying in my bed and dying
Annie Beauneu from Saint Angel
say «the weather down here so fine»

Just then the wind
came squalling through the door
but who can
the weather command?

Just want to have
a little peace to die
and a friend or two
I love at hand

Fever roll up to a hundred and five
Roll on up
gonna roll back down

One more day
I find myself alive
tomorrow
maybe go
beneath the ground

See here how everything
lead up to this day
and it’s just like
any other day
that’s ever been

Sun goin up
and then the
sun it goin down
Shine through my window and
my friends they come around
come around
come around

People may know but
the people don’t care
that a man could be
as poor as me…
«Take a look at poor Peter
he’s lyin in pain
now let’s go run
and see»

Run and see
hey, hey,
run and see

* * *

Στη στήλη αυτή θα αναρτώνται αποσπάσματα από τον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο
ώστε οι αναγνώστες του dim/art να έχουν πλήρη και σφαιρική ενημέρωση.
Στη συνέχεια, τα αποκόμματα θα αναρτώνται στη σελίδα του dim/art
με τον ίδιο τίτλο (Επισκόπηση Τύπου) προκειμένου να μπορούν
(οι αναγνώστες του dim/art, πάντα) να κάνουν επαναλήψεις
διότι ανά πάσα στιγμή είναι πιθανόν να τους
βάλουμε απροειδοποίητο
διαγώνισμα.

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Επισκόπηση Τύπου

Το dim/art στο Facebook
Το dim/art στο Facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.