Ο αναρχικός ποιητής Νίκος Παπατάκης

Η Ταινιοθήκη της Ελλάδος παρουσιάζει το αφιέρωμα «Νίκος Παπατάκης, ο αναρχικός ποιητής», από τις 11 έως τις 17 Δεκεμβρίου 2014, με αφορμή τα τέσσερα χρόνια από το θάνατο ενός ξεχωριστού έλληνα δημιουργού (17/12/10), που άφησε πολύτιμο κινηματογραφικό έργο και ο οποίος αποτέλεσε μυθική μορφή της σύγχρονης πολιτιστικής ιστορίας της Γαλλίας. Δείτε το πρόγραμμα εδώ

papatakis

Οι ταινίες που θα προβληθούν στο αφιέρωμα «Νίκος Παπατάκης, ο αναρχικός ποιητής» είναι οι εξής:

Οι ταινίες του Νίκου Παπατάκη:

  • Οι Άβυσσοι / Les Abysses (1963, 96΄) Α/Μ
  • Οι Βοσκοί / Les pâtres du désordre (1967,121΄) Α/Μ
  • Η Φωτογραφία / La photo (1986, 102΄) Έγχρ.
  • Gloria Mundi (1974, 130΄) Έγχρ., 35mm
  • Οι Ισορροπιστές / Les Equilibristes (1991, 120΄) Έγχρ.
  • Gloria Mundi (2005, 92΄) Έγχρ.

Οι ταινίες με τον Νίκο Παπατάκη ως παραγωγό:

  • Ενα Ερωτικό Ασμα / Un chant d’ amour του Ζαν Ζενέ (1950, 25΄)Α/Μ ως παραγωγός
  • Σκιές / Shadows του Τζον Κασαβέτη (1959, 87΄) Α/Μ ως παραγωγός (η αποκατεστημένη ψηφιακά εκδοχή).

Ντοκιμαντέρ για τον Νίκο Παπατάκη:

  • Visages du Cinema (Humiliation et Violence) του Ζακ Ναχούμ (1971, 45΄)
  • Νίκος Παπατάκης: Πορτραίτο ενός ελεύθερου σκοπευτή / Nico Papatakis: Portrait d’un franc-tireur των Τίμωνα Κουλμάση και Ηρούς Σιαφλάκη (2008-2009, 45΄)

Στο αφιέρωμα περιλαμβάνεται και μια συζήτηση στρογγυλής τραπέζης, τη Δευτέρα 15/12.

 

Όλγα Καρλάτου, «Βοσκοί» (1967)
Όλγα Καρλάτου, «Βοσκοί» (1967)

Με αφορμή το αφιέρωμα αυτό αναδημοσιεύουμε το παρακάτω κείμενο, με τίτλο

«Ο αναρχικός εστέτ Νίκος Παπατάτης»

—της Βασιλικής Τζεβελέκου από την Εφημερίδα των Συντακτών

Πώς να γράψεις για τον Νίκο Παπατάκη (Ιούλιος 1918 – Δεκέμβριος 2010) και να μην πέσεις σε κοινοτοπίες και επίθετα στον υπερθετικό; Παθιασμένος με τη ζωή και την τέχνη, νομάς, άπατρις, ενάντια στην ιδιοκτησία, γεννήθηκε στην Αντίς Αμπέμπα από ντόπια μητέρα και πατέρα Μακεδόνα. Σκηνοθέτησε πέντε ταινίες-σταθμούς, έγινε παραγωγός για χάρη του Ζενέ και του Κασσαβέτη, ερωτεύτηκε ξεχωριστές γυναίκες και συναναστράφηκε όλα τα μυθικά πρόσωπα της γαλλικής διανόησης. Ανάμεσά τους και ο Ζαν Ζενέ.

«Ο Ζενέ υπήρξε για μένα το παράδειγμα για το τι μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος μέσα

Ζαν Ζενέ
Ζαν Ζενέ

στον αποκλεισμό και τη σύγχυση… Συνειδητοποίησα ότι έπρεπε να αποδεχθεί τον αποκλεισμό και να τον μετουσιώσει σε κραυγή. Κι έτσι σταμάτησα να θέλω κι εγώ να ενσωματωθώ σαν κατάδικος στην όποια κοινωνία» είχε γράψει για τον φίλο του. Το 1950 ο Νίκος Παπατάκης ανέλαβε την παραγωγή της μοναδικής ταινίας του Ζ. Ζενέ «Ενα ερωτικό άσμα». Θα τη δούμε σε λίγες ημέρες στην Αθήνα μαζί με όλες τις ταινίες του Παπατάκη (σε δύο εκδοχές μάλιστα το «Gloria Mundi»), δύο ντοκιμαντέρ για τη ζωή και το έργο του, αλλά και τις «Σκιές» του Τζ. Κασσαβέτη. Ολα αυτά χάρη στο αφιέρωμα της Ταινιοθήκης «Νίκος Παπατάκης, ο αναρχικός ποιητής» (11-17 Δεκεμβρίου 2014) με αφορμή τα τέσσερα χρόνια από τον θάνατό του.

breton
Αντρέ Μπρετόν

Μυθική προσωπικότητα για το πολιτιστικό γίγνεσθαι της Γαλλίας και από τους σημαντικότερους Ελληνες της διασποράς, η ζωή του είναι απόλυτα κινηματογραφική. Αφού πολέμησε στο πλευρό του Χαϊλέ Σελασιέ ενάντια στα στρατεύματα του Μουσολίνι, φυγαδεύτηκε αρχικά στον Λίβανο και στη συνέχεια στην Ελλάδα (1937-1939). Το 1939 εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Παρίσι. Σπούδασε υποκριτική και ξεκίνησε την καριέρα του ως ηθοποιός. Ατίθασος, ανήσυχος, εκρηκτικός συναναστράφηκε με την αφρόκρεμα της γαλλικής διανόησης, από τον Ζαν-Πολ Σαρτρ και τον Αντρέ Μπρετόν ώς τον Ζακ Πρεβέρ. Γνώρισε, αγάπησε και θαύμασε την Ανούκ Εμέ, με την οποία παντρεύτηκαν (1951-1954). Οι δυο τους λειτούργησαν το λογοτεχνικό καμπαρέ «La Rose Rouge» («Το Κόκκινο Ρόδο», 1947-1955), τόπο συνάντησης των υπαρξιστών, δημιουργικό εφαλτήριο για πολλούς καλλιτέχνες, όπως η Ζιλιέτ Γκρεκό και ο Μπορίς Βιαν.

Nico (Christa Paffgen)
Nico (Christa Paffgen)

Το 1957 έφυγε για τη Νέα Υόρκη, όπου γνώρισε και ερωτεύτηκε τη Κρίστα Πέφγκεν, μανεκέν από τη Γερμανία. Κανείς δεν τη θυμάται με αυτό το όνομα. Ο έρωτάς της για εκείνον την έκανε να το αλλάξει σε Nico, η μετέπειτα μούσα του Αντι Γουόρχολ και τραγουδίστρια των «Velvet Underground». Την ίδια περίοδο γνώρισε τον άλλο ογκόλιθο, τον Τζον Κασσαβέτη, που αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα για την ολοκλήρωσή της πρώτης ταινίας του. Ο Νίκος Παπατάκης βρήκε τα κεφάλαια και έγινε συμπαραγωγός του στις «Σκιές» (1959), από τις κορυφαίες δημιουργίες του ανεξάρτητου αμερικανικού κινηματογράφου.

Kassavetis

Το 1962 επιστρέφει στο Παρίσι. Ενα χρόνο αργότερα παρουσιάζει την πρώτη του ταινία «Οι άβυσσοι», βασισμένη στις «Δούλες» του Ζενέ, εμπνευσμένη από την αληθινή ιστορία των αδελφών Παπέν που δολοφόνησαν τα πλούσια αφεντικά τους. Η ωμή καταγραφή των γεγονότων ξεσηκώνει το κοινό κατά την προβολή της στις Κάνες. Γνωρίζει τη δεύτερη σύζυγό του Όλγα Καρλάτου και παντρεύονται (1967). Τον ίδιο χρόνο ολοκληρώνει στην Ελλάδα την ταινία «Οι βοσκοί», που καταγγέλλει τη δικτατορία των συνταγματαρχών, με πρωταγωνίστρια την Καρλάτου.

papatakis_karlatou_gloria
Όλγα Καρλάτου, Νίκος Παπατάκης

 

Το 1975 κινηματογραφεί το «Gloria Mundi» με θέμα τα βασανιστήρια των Γάλλων στον Πόλεμο της Αλγερίας. Η ταινία ενόχλησε, βόμβα τοποθέτηθηκε σε σινεμά που προβαλλόταν. Ακολουθεί η «Φωτογραφία» (1986), από τις λυρικότερες και σημαντικότερες ταινίες του ελληνικού σινεμά, που ξορκίζει την ξενιτιά και μιλά για τη νοσταλγία της πατρίδας. Ο Άρης Ρέτσος δίνει μια συγκλονιστική ερμηνεία. Τελευταία ταινία του οι «Ισορροπιστές» (1991), ένα πορτρέτο του Ζαν Ζενέ, με πρωταγωνιστή τον Μισέλ Πικολί. Πέθανε πλήρης ημερών στο Παρίσι, ενώ απέκτησε δύο παιδιά, την Eμμανουέλα (από την Εμέ) και τον Στέργιο (από την Καρλάτου).

INFO: Ταινιοθήκη της Ελλάδος, Ιερά Οδός 48 & Μεγ. Αλεξάνδρου 134-136

Nikos_Papatakis

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Κινηματογραφικά αφιερώματα

Το dim/art στο Facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.