Water walk

Cage

Αυτό δεν είναι τραγούδι #513
Dj της ημέρας, ο Γιώργος Τσακνιάς

Στο περίφημο 4’33’ ‘ του John Cage, ο πιανίστας βγαίνει στη σκηνή, υποκλίνεται, κάθεται μπροστά στο πιάνο και μετά δεν κάνει τίποτα απολύτως. Κι όμως, δεν πρόκειται για conceptual performance, αλλά για μουσική. Όπως εξηγεί ο Cage, το κομμάτι είναι όλοι οι ήχοι που ακούγονται στα τέσσερα αυτά λεπτά και τριαντατρία δευτερόλεπτα, κάθε φορά που εκετελείται: μια καρέκλα που τρίζει, κάποιος από το κοινό που ξεροβήχει, ένα κινητό που χτυπάει (αν η εκτέλεση είναι σύγχρονη και όχι της εποχής του Cage), η βροχή στα παράθυρα — οτιδήποτε.

Αυτό, βέβαια, υπό τον προϋπόθεση ότι δέχεται κανείς την αρχική θέση του Cage: να αφήσουμε τους ήχους να είναι ο εαυτός τους και να μην προσπαθούμε να τους υποτάξουμε και να προβάλουμε πάνω τους δικές μας ιδέες. Ξέρω, η συζήτηση είναι μεγάλη· σίγουρα από μια τέτοια αντίληψη λείπει εντελώς η καλλιτεχνική πρόθεση — ακριβώς αυτό είναι και το ζητούμενό της, εξάλλου.

Εν πάση περιπτώσει, δεν πιστεύω ότι είναι υποχρεωτικό είτε να προσχωρήσει κανείς πλήρως σε αυτή την αντίληψη περί μουσικής είτε να την απορρίψει εξ ολοκλήρου. Από τότε που διάβασα τον Cage (τα κείμενά του συγκεντρωμένα σε έναν τόμο με τίτλο Silence) δεν έπαψα να ακούω «κανονική» μουσική. Άρχισα όμως να ακούω και τη μουσική των ήχων. Και την ακούω διαρκώς.

Δοκιμάστε το· στο σπίτι, στο δρόμο, πρωί, βράδυ — δεν έχει σημασία. Αν καθίσεις (τρόπος του λέγειν, γίνεται και περπατώντας) να ακούσεις, αν συγκεντρωθείς στους περιβάλλοντες ήχους και τους παρακολουθήσεις σαν σύνολο —σαν μια συμφωνία που κάποιος άγνωστος έγραψε π.χ. για κίνηση σε δρόμο βράδυ, σκυλί που γαυγίζει, τριζόνι, αέρα και τηλεόραση του διπλανού που κάνει ζάπινγκ— μαθαίνεις, μεταξύ άλλων, να μην αξιολογείς τους ήχους. Παρ’ όλο που εσύ μπορεί να ανοίγεις σπάνια ή ποτέ τηλεόραση, π.χ., τώρα την εκτιμάς. Δεν είναι παρά ένα όργανο στο αποψινό κονσέρτο. Εσύ είσαι ο μοναδικός ακροατής του και, ουσιαστικά, ο συνθέτης του.

Στο αποψινό τραγούδι που δεν είναι τραγούδι, ακούμε και βλέπουμε τον John Cage να εκτελεί το Water Walk σε μια τηλεοπτική εκπομπή του 1960. Εδώ οι ήχοι δεν είναι τυχαίοι· ακολουθούν μια πολύ συγκεκριμένη παρτιτούρα του Cage. Είναι όμως αυτό που συνήθως και συμβατικά αποκαλούμε «μη μουσικοί ήχοι». Ακούστε τους δυνατά, ως μουσική. Το κοινό της εκπομπής γελάει — δεν πειράζει, δεχτείτε τα γέλια ως μέρος της σύνθεσης.

Όταν η Αμαλία ήταν (πιο) μικρή, όποτε χρησιμοποιούσαμε μίξερ ή άλλη θορυβώδη συσκευή, για να μη φοβάται, χορεύαμε τον «χορό της φασαρίας» — ήτοι γκρουβάραμε και κουνιόμασταν με πάθος. Εγώ προσπαθούσα να μιμηθώ με το στόμα το εκάστοτε βουητό (τα κατάφερνα αρκετά καλά). Έμαθε πολύ νωρίς να γελάει και να χορεύει κι αυτή. Τώρα είναι είκοσι μηνών. Όποτε μπαίνει σε καινούριο χώρο, δοκιμάζει την ακουστική του με μερικές ψηλές, κοφτές τσιρίδες. Όποτε φτιάχνω καφέ, παρακολουθεί προσηλωμένη τις κινήσεις μου και χαμογελάει με όλους τους ήχους που ακούγονται, μέχρι το φινάλε του κομματιού, το τελικό σούπερ γκρουβ: τον ήχο της εσπρεσιέρας. Χορεύει με τη Λιλιπούπολη, χορεύει με τη μουσική που ακούμε κατά καιρούς εμείς, οι μεγάλοι, αλλά τους καλύτερους χορούς τούς ρίχνει μόλις ακούσει ηλεκτρική σκούπα. Έρχεται κοντά με χίλια, αρχίζει να χτυπιέται και αναγκάζεσαι να κάνεις όλο το σπίτι λαμπίκο, γιατί δεν θέλει να σταματήσεις.

Ναι, ο πρωινός καφές, το σκούπισμα του σαλονιού και το Water Walk του Cage δεν είναι τραγούδια· είναι όμως μουσική.

* * *

Κάθε βράδυ, ένας συνεργάτης ή φίλος του dim/art διαλέγει ένα τραγούδι — ή, μάλλον όχι· αυτό δεν είναι τραγούδι, ή δεν είναι μόνο ένα τραγούδι: είναι μια ιστορία για ένα τραγούδι. Στείλτε μας κι εσείς ένα τραγούδι που δεν είναι τραγούδι στοdimartblog@gmail.com.

* * *

Εδώ άλλα τραγούδια που δεν είναι τραγούδια

Το dim/art στο facebook

follow-twitter-16u8jt2 αντίγραφο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.