Πολιτισμός, καλλιέργεια, παιδεία

—του Διονύση Καψάλη—

Στις 2 Νοεμβρίου 2015 πραγματοποιήθηκε το 1ο Διεθνές Συνέδριο Πολιτισμού με τίτλο «Επενδύοντας στον Πολιτισμό», υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας και οργανωμένο από το Ελληνο-Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο σε συνεργασία με τις Διεθνείς Σχέσεις Πολιτισμού. Στην ομιλία του, ο Διονύσης Καψάλης, διευθυντής του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, πραγματεύεται το περιεχόμενο των όρων «πολιτισμός», «κουλτούρα», «καλλιέργεια», «παιδεία», «culture» και «civilisation», προκειμένου να απαντήσει στο ερώτημα: «Ποιος ή ποιοι να επενδύσουν σε τι;»

* * *

9776BDCC535D79172D6B75599C3525B8

Εὐχαριστῶ θερμὰ τοὺς διοργανωτὲς γιὰ τὴν τιμητικὴ πρόσκληση νὰ συμμετάσχω ὡς ὁμιλητὴς στὸ παρὸν συμπόσιο. Ὑποθέτω ὅτι ἡ πρόσκληση ἀφορᾶ περισσότερο τὸ Ἵδρυμα ποὺ ἔχω τὴν τιμὴ νὰ διευθύνω ἐδῶ καὶ δεκαέξι χρόνια καὶ πολὺ λιγότερο τὸ πρόσωπό μου. Σπεύδω νὰ διευκρινίσω ὅτι χαίρομαι γιὰ αὐτὴ τὴ δίκαιη προτίμηση. Τὸ Μορφωτικὸ Ἵδρυμα Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀποτελεῖ πράγματι ἕναν ἀπὸ τοὺς σημαντικότερους ὀργανισμοὺς ποὺ δραστηριοποιοῦνται σήμερα στὴν κοινωνία τῶν πολιτῶν. Τὸ ΜΙΕΤ, ὅπως εἶναι γνωστὸ ἀπὸ τὸ ἀρκτικόλεκτό του, μὲ ἱδρυτή, κηδεμόνα καὶ χορηγὸ τὴν Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὑπηρετεῖ ἀπὸ συστάσεως τὸ δημόσιο συμφέρον σὲ ὅλους τοὺς τομεῖς τῶν τεχνῶν καὶ τῶν γραμμάτων, κρατώντας ὡς προεξάρχουσα δραστηριότητα τὴν ἐκδοτική. Ὅπως προσδιορίζεται στὸ ἱδρυτικὸ καταστατικό του ἀπὸ τὸ 1966, σκοπὸς τοῦ ΜΙΕΤ εἶναι ἡ «προαγωγὴ τῶν γραμμάτων, τῶν ἐπιστημῶν καὶ τῶν καλῶν τεχνῶν στὴν Ἑλλάδα». Χαίρομαι ἐπίσης, γιὰ τοὺς λόγους ποὺ θὰ ἐξηγήσω ἀμέσως μετά, γιὰ τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ Ἵδρυμά μας προσδιορίζεται ἀπὸ τὸν τίτλο του ὡς μορφωτικὸ καὶ ὄχι πολιτιστικό.

Θὰ προσθέσω καὶ κάτι ἀκόμη, καὶ παρακαλῶ νὰ τὸ προσέξετε ἰδιαίτερα. Τὸ ΜΙΕΤ εἶναι ἀπὸ τοὺς λίγους τόπους πνευματικῆς καὶ διανοητικῆς ἐλευθερίας στὴ χώρα μας. Ὀφείλω νὰ προσθέσω ὅτι τὸ ἐπίτευγμα αὐτό, ἡ ἐξασφάλιση μιᾶς λειτουργικῆς πνευματικῆς ἐλευθερίας, πρέπει νὰ πιστωθεῖ στὴν Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία, σὲ ὅ,τι ἀφορᾶ τὸ ΜΙΕΤ ἀλλὰ καὶ σὲ πολλὰ ἄλλα ζητήματα,  συμπεριφέρθηκε καὶ νομίζω συμπεριφέρεται ἀκόμα ὡς ἐθνικὸς εὐεργέτης. Ἡ ἰδιότητα, ἢ – γιὰ νὰ χρησιμοποιήσω μιὰ λέξη λιγότερο κολακευτικὴ γιὰ τὴν ἐθνικὴ φιλαυτία– τὸ προνόμιο, τῆς πνευματικῆς ἐλευθερίας δὲν εἶναι αὐτονόητο καὶ δυστυχῶς, ὅπως γνωρίζετε, δὲν εἶναι ὁ κανόνας. Χωρὶς αὐτὴ τὴν ἐλευθερία, ὡστόσο, χωρὶς οὐσιαστικὴ πνευματικὴ καὶ διοικητικὴ αὐτονομία, τίποτε δὲν ὑπάρχει ἀπ᾽ ὅσα θέλουμε νὰ ὑπάρξουν ἢ εὐχόμαστε εὐλαβικὰ νὰ συνεχίσουν νὰ ὑπάρχουν. Καὶ ἡ περιοχή, τὸ ἔδαφος –τὸ κοινὸ ἔδαφος, common ground, σύμφωνα μὲ τὴν προσφυὴ διατύπωση τῆς Virginia Woolf– στὸ ὁποῖο καλλιεργεῖται αὐτὴ ἡ ἐλευθερία εἶναι ὅ,τι παλαιότερα, καὶ ἐλπίζω ἀκόμα, ὀνομάζαμε ἀνθρωπιστικὲς σπουδές: καὶ δὲν ἐννοῶ βεβαίως μόνο τὸ πανεπιστήμιο, τὴν τριτοβάθμια ἐκπαίδευση, ἀλλὰ τὴν παιδεία ὡς γενικότερη ζωτικὴ ἀτμόσφαιρα μέσα στὴν ὁποία ἡ δημοκρατικὴ κοινωνία ἔχει τὴ δυνατότητα νὰ δημιουργεῖ, νὰ διαπραγματεύεται καὶ νὰ ἀναπλάθει τὶς ἀξίες της. Ἔχουμε ἤδη ἀγγίξει τὶς κρίσιμες λέξεις τῆς συνάντησής μας· μαζὶ μὲ τὶς λέξεις, ἐλπίζουμε, καὶ τὶς ἔννοιες ποὺ μᾶς ἀπασχολοῦν: ἐλευθερία, κοινωνία, παιδεία, τέχνες καὶ γράμματα, ἀνθρωπιστικὲς σπουδές˙ καὶ μαζὶ μὲ τὶς ἔννοιες πλησιάσαμε καὶ τοὺς λόγους γιὰ τοὺς ὁποίους πρέπει κάποιος νὰ ἐπενδύσει στὴν καλλιτεχνικὴ δημιουργία καὶ στὴν ἀνθρωπιστικὴ παιδεία. Θὰ παρατηρήσατε ὅμως ὅτι ἀπέφυγα τὴ λέξη πολιτισμός.

Στὸ σημεῖο αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε ὁρισμένες παρατηρήσεις γλωσσικῆς φύσεως καὶ ἔνιες ἐννοιολογικὲς διασαφήσεις. Οὔτως ἢ ἄλλως ἡ συνεννόηση, τουλάχιστον στὴ χώρα μας, ἔχει ἀποδειχτεῖ δύσκολη ὑπόθεση. Ἂς μὴ τὴ δυσχεράνουμε περισσότερο. Τελευταῖα παρατηροῦμε μιὰ σημασιολογικὴ διολίσθηση τῆς λέξης πολιτισμὸς πρὸς ὅτι ὀνομάζαμε ἄλλοτε «τέχνες καὶ γράμματα», τουτέστιν, τὶς καλὲς τέχνες, τὸ θέατρο, τὴ λογοτεχνία καὶ τοὺς θεσμοὺς ποὺ τὶς ὑλοποιοῦν. Ὁ τίτλος τοῦ συμποσίου μας, ὑποχρεωτικὰ δίγλωσσος, προβάλλει τὴ λέξη culture καὶ τὴ μεταφράζει ὡς «πολιτισμός». Δὲν εἶμαι βέβαιος ὅτι πρέπει νὰ υἱοθετήσουμε ἀστόχαστα καὶ ἀδιακρίτως τὴ λέξη πολιτισμὸς ὡς μετάφραση τῆς culture, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ ἀντίστροφο εἶναι ἤδη κανόνας: τὸ Ὑπουργεῖο Πολιτισμοῦ, φερειπεῖν, μεταφράζεται ἀπαρεγκλίτως ὡς Ministry of Culture καὶ τὰ πολιτιστικὰ ἱδρύματα ὡς cultural foundations. Ἡ λέξη culture, ποὺ κάποτε μεταφραζόταν, κατὰ τὸ ἔτυμόν της, ὡς καλλιέργεια, παραπέμπει ἱστορικὰ στὰ παιδευτικὰ ἰδεώδη τοῦ ἀρχόμενου Διαφωτισμοῦ τοῦ 18ου αἰώνα. Ὁ Κ. Θ. Δημαρὰς πίστευε ὅτι ἡ ἑλληνικὴ λέξη ἡ πιὸ ἐπαρκὴς γιὰ τὶς περισσότερες χρήσεις τῆς λέξης culture εἶναι ἡ λέξη παιδεία: μιὰ λέξη ποὺ ἀναφέρεται στὴ συνολικὴ πνευματική, ἠθικὴ καὶ αἰσθητικὴ διαμόρφωση ἑνὸς ἀνθρώπου, τὴ συνολικὴ καλλιέργεια τῶν διανοητικῶν του ἱκανοτήτων καὶ δεξιοτήτων. Διόλου τυχαῖο ὅτι πολὺ συχνά, σὲ πολλὲς χρήσεις τῆς λέξης, νιώθουμε ἀπαραίτητη τὴν ἐξελληνισμένη πιὰ (μολονότι κακόηχη) κουλτούρα. Παιδεία ἦταν καὶ ἡ λέξη ποὺ εἶχε υἱοθετήσει ὁ Werner Jaeger γιὰ τὸ θέμα καὶ τὸν τίτλο τοῦ κορυφαίου συγγράματός του: Paideia: Die Formung des griechischen Menschen: Ἡ διαμόρφωση –ἡ διάπλαση, θὰ μπορούσαμε νὰ ποῦμε– τῶν Ἑλλήνων ἢ καλύτερα τοῦ Ἕλληνα ἀνθρώπου. Ὁ τίτλος μεταφράστηκε στὰ ἀγγλικὰ ἀπὸ τὸν Highet ὡς Paideia: The Ideals of Greek Culture. Αὐτὴ τουλάχιστον τὴ σημασία τῆς παιδείας δὲν τὴν ἔχουμε χάσει ἀκόμα. Λέμε «εἶναι ἕνας ἄνθρωπος μὲ παιδεία», ἐννοώντας ἕνας γενικὰ καλλιεργημένος, μορφωμένος ἄνθρωπος.  Ὅταν πάλι μιλᾶμε γιὰ τεχνοκράτες, ἄλλη μιὰ λέξη τοῦ συρμοῦ, ἂν δὲν θέλουμε νὰ τοὺς προσβάλουμε σπεύδουμε νὰ διευκρινίσουμε ὅτι ὁ δικός μας τεχνοκράτης «ἔχει παιδεία» – εἶναι καλλιεργημένος.

adamantios-korais_0

Ἂν γιὰ τὴ λέξη culture χρειάστηκε ὁ νεολογισμὸς καλλιέργεια, γιατὶ ἀντίστοιχη λέξη καὶ ἔννοια δὲν ὑπῆρχε παρ᾽ ἡμῖν, ἡ λέξη πολιτισμός, ἀντιστοίχως, πλάστηκε γιὰ νὰ μεταφράσει τὴ λέξη civilisation. Λέω «πλάστηκε», γιατί, ὅπως ἴσως γνωρίζετε, ἡ λέξη, μὲ τὴ σημασία αὐτή, εἶναι ἕνας νεολογισμὸς τοῦ Ἀδαμαντίου Κοραῆ. Πρόκειται γιὰ μιὰ ἀπὸ τὶς σπάνιες, ἰδιαίτερα συγκινητικὲς περιπτώσεις γιὰ τὶς ὁποῖες διαθέτουμε τὸ πιστοποιητικὸ γεννήσεως μιᾶς λέξης – μιᾶς λέξης, ἐπιπλέον, ποὺ τώρα πιὰ θεωροῦμε ὅτι ἀνήκει αὐταποδείκτως στὸ ἑλληνικὸ λεξιλόγιο, κάποτε δὲ κομπάζουμε καὶ γιὰ τὶς ἀρχαῖες περγαμηνές της. Ὁ πολιτισμός, λοιπόν, ὀνοματοθετεῖται τὴν πρώτη Μαΐου τοῦ 1804 σὲ μιὰ ἐπιστολὴ τοῦ Ἀδαμαντίου Κοραῆ πρὸς τὸν φίλο καὶ χορηγό του Ἀλέξανδρο Βασιλείου, ὁ ὁποῖος ρωτᾶ τὸν σοφὸ δάσκαλο του πῶς νὰ μεταφράσει τὴ γαλλικὴ λέξη civilisation στὸν τίτλο μιᾶς ὁμιίας ποὺ εἶχε ἐκφωνήσει ὁ Κοραὴς ἐνώπιον τῆς Ἑταιρείας Ἀνθρωποτηρητῶν στὸ Παρίσι. Ἀπαντάει ὁ Κοραής:

Τοῦ Civilisation λέξιν παραστατικὴν δὲν ἔχομεν ἀκόμη·  ὁ Στράβων τὴν ὀνομάζει σχεδὸν πάντοτε Ἡμέρωσιν, ἐπειδὴ τοῦτο ἀληθῶς εἶναι ἡ Civilisation. Ἀλλὰ τίς θέλει ὑποφέρει τὸ ἡμέρωσις περὶ ἡμῶν; ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐθνικὴν φιλαυτίαν, ἀλλὰ καὶ διότι μήτ᾽ εἶναι κατὰ πάντα ἀληθές. Χρειάζεται λοιπὸν ἐνταῦθα περίφρασις ἢ ὀνομαθεσία, ἤγουν νὰ βαπτίσωμεν τὸ νεογέννητον τοῦτο πρᾶγμα διὰ τοὺς Γραικούς.

Τὸ ἐπαναλαμβάνω μετ᾽ ἐμφάσεως: «Τὸ νεογέννητον τοῦτο πρᾶγμα διὰ τοὺς Γραικούς» – ἡ ἔννοια civilisation. Ἀκολουθεῖ ἡ γέννηση τῆς λέξης, ἡ ὀνοματοθεσία: «Ἂν ἤμην ἐγὼ ὁ μεταφραστὴς ἤθελα παρακινδυνεύσῃ νὰ ὀνομάσω Πολιτισμὸν τὴν Civilisation.Ἡ λέξις δὲν εὑρίσκεται παρὰ μίαν φορὰν εἰς μόνον τὸν Διογένην τὸν Λαέρτιον [ . . . ] , καὶ κατ᾽ ἐμὴν γνώμην, κακοβαπτίστως. Καὶ τελειώνει λέγοντας: «῞Οπως ἂν ἦναι τὸ πρᾶγμα, δὲν μὲ φαίνεται ἄτοπον νὰ βαπτίσωμεν τὴν Civilisation πολιτισμόν». Ὁ Κοραὴς πῆρε λοιπὸν ἕνα ἄψυχο κέλυφος, μιὰ ἀρχαία λέξη ποὺ ἀπαντᾶ ἅπαξ, καὶ μὲ σημασία ὁλωσδιόλου ἄλλη, σ᾽ ἕνα λησμονημένο σύγγραμμα τοῦ Διογένη Λαέρτιου, καὶ τῆς ἐμφύσησε ζωή. Ἡ ὀνοματοθεσία αὐτὴ τοῦ Κοραῆ ἦταν μιὰ ἀπὸ τὶς σημαντικότερες ἐπενδύσεις στὸν νεοελληνικὸ πολιτισμό. Ἄξια καὶ ἡ χορηγία τοῦ Ἀλέξανδρου Βασιλείου πρὸς τὴν «Ἑλληνικὴ Βιβλιοθήκη» τοῦ Κοραῆ καὶ πρὸς τὸν Λόγιο Ἑρμῆ, τὸ ὄργανο τοῦ ἑλληνικοῦ Διαφωτισμοῦ.

Καλὸ θὰ ἦταν λοιπὸν καὶ ἐμεῖς, ἀπόγονοι, ἑκόντες ἄκοντες, τοῦ Κοραῆ, νὰ κρατήσουμε τὴ λέξη πολιτισμὸς πλάι πλάι μὲ τὴ λέξη κοινωνία γιὰ τὸ σύνολο πνευματικὸ καὶ ὑλικὸ οἰκοδόμημα μιᾶς κοινωνίας: τὶς τέχνες καὶ τὰ γράμματα, τὶς ἐπιστῆμες, θετικὲς καὶ ἀνθρωπιστικές, γιὰ τὴν ἐκπαίδευση καὶ τοὺς θεσμοὺς ποὺ τὴν ὑλοποιοῦν, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὰ ἤθη καὶ τὰ ἔθιμα μιᾶς κοινωνίας.

Ἑπομένως, τί εἶναι αὐτὸ στὸ ὁποῖο χρειάζεται κάποιοι νὰ ἐπενδύσουν; Καὶ ποιοὶ εἶναι αὐτοὶ οἱ κάποιοι; Στὸ πρῶτο ἐρώτημα ἀπαντῶ εὐθέως: χρειάζεται νὰ ἐπενδύσουμε στὴν κοινωνία ποὺ ἔπλασε τὸν Κοραή, δηλαδὴ στὴν ἀνθρωπιστικὴ παιδεία γενικότερα, στὴν ὁποία ἀσφαλῶς περιλαμβάνεται ἡ καλλιέργεια τῶν γραμμάτων καὶ τῶν καλῶν τεχνῶν. Εἶναι τὸ ζωτικὸ περιθώριο τῆς κοινωνίας, ἡ ἀνάσα της: ἐκεῖ μπορεῖ πραγματικὰ νὰ ἀναπνεύσουν ἡ φαντασία καὶ ἡ ἐλευθερία, χωρὶς τὶς ὁποῖες ὅλη ἡ κοινωνία μαραζώνει, ἀσφυκτιᾶ καὶ ὁδηγεῖται τάχιστα στὸν πνευματικὸ ἀπορφανισμό. Ὅπως ἀκριβῶς ἀρρωσταίνουν οἱ ἄνθρωποι ὅταν ζοῦν ἐμποδισμένοι, ἔτσι ἀρρωσταίνουν καὶ οἱ κοινωνίες ὅταν ἐμποδίζονται. Καὶ ἡ δική μας κοινωνία εἶναι ἤδη μιὰ ἐμποδισμένη κοινωνία, μιὰ κοινωνία στὴν ὁποία οἱ ἐκφραστικοί της πόροι, τὰ περάσματά της ἀπὸ τὸ βασίλειο τῆς ἀνάγκης στὸ βασίλειο τῆς ἐλευθερίας, ἀποφράσσονται μὲ ἐφιαλτικὸ ρυθμό.

Σὲ μιὰ σχετικὰ πρόσφατη μελέτη της, ποὺ τιτλοφορεῖται Not For Profit: Why Democracy Needs the Humanities, Ὄχι γιὰ τὸ κέρδος: Γιατὶ ἡ Δημοκρατία χρειάζεται τὶς ἀνθρωπιστικὲς σπουδές, ἡ Ἀμερικανίδα φιλόσοφος Martha Nussbaum ἔγραφε τὰ ἑξῆς – περιττὸ ἴσως νὰ πῶ ὅτι συμφωνῶ ἀπολύτως μαζί της:

Ριζικὲς ἀλλαγὲς συμβαίνουν σὲ ὅ,τι διδάσκουν στοὺς νέους οἱ δημοκρατικὲς κοινωνίες, καὶ οἱ ἀλλαγὲς αὐτὲς δὲν ἔχουν γίνει ἀντικείμενο συστηματικῆς σκέψης. Διψώντας γιὰ ἐθνικὰ κέρδη, τὰ κράτη καὶ τὰ ἐκπαιδευτικά τους συστήματα ἀπερίσκεπτα ἐγκαταλείπουν δεξιότητες ἀπαραίτητες προκειμένου νὰ παραμείνουν ζωντανὲς οἱ δημοκρατίες. Ἐὰν αὐτὴ ἡ τάση συνεχιστεῖ, τὰ ἔθνη στὸν κόσμο σύντομα θὰ παράγουν γενεὲς ἀπὸ χρήσιμες μηχανὲς ἀντὶ γιὰ ὁλοκληρωμένους πολίτες ποὺ εἶναι σὲ θέση νὰ σκέφτονται ἀπὸ μόνοι τους, νὰ κρίνουν τὴν παράδοση καὶ νὰ καταλαβαίνουν τί σημαίνουν τὰ πάθη καὶ τὰ ἐπιτεύγματα ἑνὸς ἄλλου. Διακυβεύεται ἀπὸ αὐτὸ τὸ μέλλον τῶν δημοκρατιῶν τοῦ κόσμου.[1]

Ἂς μὴν ξεχνᾶμε ὅμως καὶ τὴ νηφάλια σοφία τοῦ Σεφέρη, ὁσοδήποτε ἀπαισιόδοξη. Μᾶς ὑπενθυμίζουν μὲν τὴ θλιβερὴ παντοδυναμία τοῦ κέρδους, ἀλλὰ ἀπαντοῦν κιόλας ἐμμέσως στὸ ἐρώτημα: ποιοὶ εἶναι αὐτοὶ οἱ κάποιοι ποὺ πρέπει νὰ ἐπενδύσουν στὴν ἀνθρωπιστικὴ παιδεία. Ἡ ἀπάντηση εἶναι: ἡ κοινωνία.

ὁ ἄνθρωπος εἶναι μαλακός, ἕνα δεμάτι χόρτο·
χείλια καὶ δάχτυλα ποὺ λαχταροῦν ἕνα ἄσπρο στῆθος
μάτια ποὺ μισοκλείνουν στὸ λαμπύρισμα τῆς μέρας
καὶ πόδια ποὺ θὰ τρέχανε, κι ἂς εἶναι τόσο κουρασμένα,
στὸ παραμικρὸ σφύριγμα τοῦ κέρδους.
Ὁ ἄνθρωπος εἶναι μαλακὸς καὶ διψασμένος σὰν τὸ χόρτο,
ἄπληστος σὰν τὸ χόρτο, ρίζες τὰ νεῦρα του κι ἁπλώνουν˙
σὰν ἔρθει ὁ θέρος
προτιμᾶ νὰ σφυρίξουν τὰ δρεπάνια στ᾽ ἄλλο χωράφι.

Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ κλείσω μὲ δύο ἀξιωματικὲς προτάσεις: ἀξιωματικές ὄχι μόνο γιατὶ ὁ χρόνος δὲν ἐπιτρέπει περισσότερη ἀνάλυση, ἀλλὰ γιατὶ στὴν πραγματικότητα διατυπώνουν μιὰ ἁπλούστατη ἔκκληση. Κάθε ἐπένδυση στὶς ἀνθρωπιστικὲς σπουδὲς εἶναι ἐπένδυση στὸ μέλλον τῆς ἀνθρωπότητας, ποὺ κάθε ἄλλο παρὰ ἐξασφαλισμένο εἶναι. Ἂν ἔρθει αὐτὸς ὁ θέρος, ὁ θέρος γιὰ ὅλους, ἄλλο χωράφι δὲν θὰ ὑπάρχει πιά. Γι᾽ αὐτὸ καὶ ὅποιος ἄνθρωπος ἢ ὅποιο σύνολο ἀνθρώπων ἐνδιαφέρεται μόνο γιὰ τὸ κέρδος, καταβροχθίζει καὶ ἕνα κομμάτι ἀπὸ αὐτὸ τὸ μέλλον – ἕνα κομμάτι σίγουρα μεγαλύτερο ἀπ᾽ ὅ,τι τοῦ ἀναλογεῖ. Αὐτὴ ἡ ἀπληστία θὰ εἶναι ἀναμφίβολα θανατηφόρα.

* * *

[1] Martha C. Nussbaum, Not For Profit: Why Democracy Needs the Humanities, Princeton and Oxford, Princeton University Press, 2010, σ. 2.

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Πολιτισμός και πολιτική

Το dim/art στο facebook

follow-twitter-16u8jt2 αντίγραφο

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.