Ελληνικότητα είναι η διαφοροποίηση

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ, Ορμύλια 1993

H ελληνικότητα ήταν ο «δαίμονας» ή ο «άγγελος» για την τέχνη (σας); — απαντά ο Γιώργος Κατσάγγελος

Στην πρώιμη περίοδο της καλλιτεχνικής μου καριέρας είδα φωτογραφικές δουλειές Ελλήνων που κυρίως λόγω σπουδών είχαν περάσει ένα διάστημα της ζωής τους στην Ευρώπη και κάποιοι στην Αμερική. Διαπίστωσα με έκπληξη ότι οι φωτογραφίες τους διέφεραν από τις δικές μου, κυρίως λόγω της επιλογής των θεμάτων. Η εμπειρία ενός διαφορετικού περιβάλλοντος που βίωσαν αυτοί οι φωτογράφοι τούς έδωσε το κριτήριο να δουν την πατρίδα τους μέσα από μια διαφορετική οπτική.

Είναι αλήθεια πως το οικείο σε παρασέρνει, το  θεωρείς δεδομένο, δεν το αξιολογείς, δεν αποστασιοποιείσαι ώστε να μπορείς να κατανοήσεις την εικαστική του δύναμη. Αναφέρω συχνά στους φοιτητές να μην αγνοούν την καθημερινότητά τους γιατί κρύβει μέσα της δύναμη καλλιτεχνική, που απλά πρέπει να ανακαλύψουν.

Κατανόησα καλύτερα αυτήν τη δραματική διαφοροποίηση στον τρόπο που βλέπουμε το περιβάλλον μας όταν επέστρεψα, μετά από πενταετείς σπουδές, από τη Νέα Υόρκη. Η έννοια της ελληνικότητας απέκτησε διαφορετικό ειδικό βάρος. Για έναν άνθρωπο που έζησε τα εφηβικά του χρόνια σε μια δικτατορία, η οποία χρησιμοποίησε την ελληνικότητα με αυθαίρετο τρόπο, η διάστασή της έπρεπε να επανακαθοριστεί.

Για μένα ελληνικότητα είναι η διαφοροποίηση.

Θα συμφωνούσατε ότι  όλοι οι άνθρωποι στον πλανήτη μοιράζονται την αγάπη, την αγωνία για την επιβίωση, τον έρωτα και το θάνατο. Η διαφοροποίηση έγκειται στο γεγονός ότι κάθε λαός, από τη δική του γεωγραφική θέση και με τη δική του ιστορία,  ανέπτυξε διαφορετικές  ιδέες, αρετές και πάθη. Για μένα ελληνικότητα δεν είναι ένα κάστρο για να προφυλαχτούμε αλλά μια διέξοδος, ένας  τρόπος για να βλέπουμε τα αδιέξοδα κάθε φορά. Είναι ο φτωχός που μοιράζεται ένα κομμάτι ψωμί με τον μετανάστη αλλά και οι ιστορίες που άκουγα από τους συγγενείς και φίλους στην παιδική μου ηλικία, όταν η τηλεόραση δεν καθόριζε την εκφορά του λόγου.

Η ελληνικότητα στην τέχνη μου είναι συγχρόνως ο δαίμονας και ο άγγελος, γιατί πιστεύω ότι δεν υπάρχει κανένα έργο τέχνης που να μην υπονομεύει συνεχώς τον εαυτό του.

Κατσαγγελος

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ, Ορμύλια 1993

Από την σειρά ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ, Ορμύλια 1993

* * *

Κάθε εβδομάδα ένας εικαστικός καλλιτέχνης απαντά στο ερώτημα του dim/art «H ελληνικότητα ήταν ο «δαίμονας» ή ο «άγγελος» για την τέχνη (σας);» Επιχειρούμε δι’ αυτής της οδού να επαναφέρουμε ένα ερώτημα για τον νεοελληνικό πολιτισμό που τέθηκε ήδη αρκετές φορές και που αποτέλεσε κεντρικό μάλλον άξονα των αναζητήσεων της γενιάς του ’30 και να δούμε, βάσει των απαντήσεων, εάν έχει νόημα να τίθεται ξανά, με νέους όρους και σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες ή αν έχει ξεπεραστεί οριστικά. Πώς απαντούν «νεότεροι» και «παλαιότεροι» καλλιτέχνες σε μια ερώτηση που βασάνισε μια ολόκληρη γενιά, αυτήν του 1960, αλλά και παγίδευσε τη σύγχρονη ελληνική τέχνη και λογοτεχνία;
Επιμέλεια: Δρ. Δωροθέα Κοντελετζίδου, ιστορικός/θεωρητικός τέχνης.

* * *

Στο «Cafe dim/art» γίνονται διαδικτυακές συναντήσεις σύγχρονων ελλήνων συγγραφέων και λογοτεχνών.

Εδώ άλλες αναρτήσεις από το Cafe dim/art

Το dim/art στο facebook

follow-twitter-16u8jt2 αντίγραφο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.