Η γιορτή της άνοιξης δεν φέρνει πάντα την άνοιξη στις ζωές των ανθρώπων

 

12511645_10207550108006753_2122289389_n

Έγκλημα στην Πόλη #15 — από το Αστυνομικό Δελτίο της δεκαετίας του ’40

—της Σεβαστής Λιοναράκη-Χρηστίδου—

Φίλες κολλητές από τα παιδικά τους χρόνια η Χαντιέ Τεκάι και η Φετχιέ Μπερμπεργίλ. Μαζί μεγάλωσαν στα σοκάκια του Γαλατά, μαζί πήγαν σχολείο, δημοτικό και τριτάξιο γυμνάσιο, μαζί είπαν τα πρώτα σοβαρά ψέματα στους γονείς τους, καλύπτοντας η μία την άλλη στα πονηρά ραντεβού τους. Σχεδόν την ίδια εποχή παντρεύτηκαν και έκαναν τα παιδιά τους, δύο η κάθε μία, με πολύ μικρή χρονική διαφορά. Ένα μόνο σοβαρό πρόβλημα αντιμετώπιζε η φιλία τους. Τα χνώτα των συζύγων τους δεν ταίριαζαν καθόλου. Τα πολιτικά τους χνώτα κυρίως είχαν άλλη οσμή.

Φανατικός Κεμαλικός ο άντρας της Φετχιέ, απέφευγε μετά βδελυγμίας τον άντρα της Χαντιέ που ήταν θερμός οπαδός του Μεντερές, ο οποίος είχε ιδρύσει το 1945 το Δημοκρατικό κόμμα. Η βαθιά αντιπάθεια του ενός προς τον άλλον είχε περάσει και στα παιδιά τους, κυρίως στα αγόρια, σε πλήρη ταύτιση με τον πατέρα του ο κάθε γιος κοιτούσε τον άλλον με μισό μάτι. Αλλά με το άλλο μισό μεγαλώνοντας άρχισαν να κοιτάνε με θαυμασμό και έντονη λιγούρα ο ένας την αδελφή του άλλου. Κυρίως ο Τζεβντέτ, ο γιος της Χαντιέ, μόλις πάτησε τα 14, τον Ιανουάριο του 1948, έπαθε έρωτα μεγάλο για την Αϊσέ, τη δωδεκάχρονη κόρη της Φετχιέ. Όπως κάθε έφηβος που τιμά και σέβεται την εφηβεία του και της επιτρέπει να τον τυραννάει και να τον ρίχνει με ορμή πάνω στα βράχια της υπαρξιακής του αγωνίας, κράτησε τον καημό του κρυφό. Να τον ζει και να τον χαίρεται μόνος του, να βυθίζεται σχεδόν ευτυχής μέσα στη λύπη και την απόγνωση και να υποφέρει που δεν μπορεί να βλέπει τα μάτια της Αϊσέ και να μυρίζει από κοντά τα κοριτσίστικα χνώτα της, που ήταν σίγουρος ότι μύριζαν ροδόνερο.

Oι συνθήκες ήταν άγραφες μεν αλλά δεν επρόκειτο να αλλάξουν. Οι δύο φίλες μόνο βλεπόντουσαν όσο συχνά μπορούσαν, τα υπόλοιπα μέλη των δύο οικογενειών κρατιόντουσαν σε απόσταση. Μόλις μπήκε ο Μάιος, η Χαντιέ και η Φετχιέ συμφώνησαν να πάνε στις 6 Μαΐου εκδρομή , όπως κάθε χρόνο, στον Kağıthane, στα βόρεια της Πόλης. Η εκδρομή αυτή είχε εδώ και χρόνια καθιερωθεί ως το δικό τους, προσωπικό έθιμο. Το είχαν επιβάλει με σθένος και αποφασιστικότητα και κανείς ποτέ δεν τόλμησε να αμφισβητήσει, ακόμα και τα παιδιά από την εποχή της γέννησής τους λες και το αποδέχτηκαν υποσυνείδητα, ποτέ κανένα από τα τέσσερα δεν αρρώστησε στις 6 Μαΐου.

Από το πρωί ξεκινούσαν οι δύο φίλες την εκδρομή τους και γυρνούσαν όταν νύχτωνε. Ήταν η δική τους μέρα, μόνο δική τους, μόνο μια μέρα από τις 365 μέρες του χρόνου δεν έκαναν όσα έκαναν τις υπόλοιπες. Ούτε ψώνια, ούτε μαγείρεμα, ούτε καθάρισμα του σπιτιού, ούτε κυνήγι των παιδιών να φάνε, να πλυθούν, να διαβάσουν για το σχολείο. Ούτε καν εκτέλεση των συζυγικών τους καθηκόντων, η κούραση της εκδρομής αποδεχτή ήταν κι αυτή ως σοβαρή αιτία που υπαγόρευε τη σεξουαλική εγκράτεια στους άντρες τους.

Η ημερομηνία της εκδρομής δεν ήταν βέβαια τυχαία. Η 6η Μαΐου ήταν για τους Τούρκους η ημέρα της γιορτής της άνοιξης. Η λεγόμενη γιορτή Hıdırellez ή Hıdrellez. Η ημέρα, σύμφωνα με την τουρκική μυθολογία, που το μυθολογικό πρόσωπο Hızır κυκλοφορεί στην ανοιξιάτικη γη ανάμεσα στους ανθρώπους και μοιράζει αφθονία και υγεία. Το μυθικό αυτό πλάσμα, θεωρείται ότι έχει πιει το αθάνατο νερό και έχει αποκτήσει ιδιότητες προφήτη, κάνει θαύματα και έχει υπερφυσικές ικανότητες. Έχει καθαρή την καρδιά και βοηθάει τους πιστούς στο θεό ανθρώπους. Παρηγορεί τους πονεμένους, εξασφαλίζει την υγεία, φέρνει τύχη, αναζωογονεί τη φύση, βοηθάει στην αναπαραγωγή των ζώων και χαρίζει δύναμη στους ανθρώπους. Και όλα αυτά κι άλλα τόσα που κάθε άνθρωπος περιμένει από αυτόν και φορτώνει στην μυθική του πλάτη με το στανιό τις ελπίδες του, γίνονται μόλις εμφανιστεί στη γη, από τις πρώτες δηλαδή ώρες της 6 Μαΐου, για αυτό και πολλοί πιστοί οπαδοί του περνούν τη νύχτα ολόκληρη της 5ης Μαΐου στην εξοχή.

Λίγο έξω από την πυκνοκατοικημένη περιοχή της Πόλης τα χρόνια εκείνα, η περιοχή Kağıthane ήταν το ιδεώδες εξοχικό μέρος για να γιορτάσει κάποιος τη γιορτή της άνοιξης και να συναντήσει τον Hızır. Η περιοχή πήρε το όνομά της από τα εργαστήρια χαρτιού που λειτουργούσαν παλαιότερα εκεί. Τόπος σπαρμένος με κοιλάδες και ποτάμια, από την εποχή της Άλωσης αποτελούσε το ωραιότερο, κοντινό στην Πόλη, εξοχικό μέρος. Το μεγαλύτερο ποτάμι που διέσχιζε τον τόπο, ο βυζαντινός ποταμός Βαρβυσός, χυνόταν στην κορυφή του Κερατίου. Οι αγώνες έφιππων ακοντιστών και τοξοβολίας που οργανώνονταν εκεί από τον 16ο αιώνα έχουν καταγραφεί στην ιστορία της περιοχής ως σημαντικά γεγονότα. Τον 18ο αιώνα, με σχέδια που έφερε από το Παρίσι ο Çelebi Mehmet Efendi, στις όχθες του ποταμού χτίστηκαν οι «μικρές Βερσαλίες» — πάνω από 60 κιόσκια και επαύλεις για το Σουλτάνο, την οικογένεια και τους παρατρεχάμενούς του, και φυτεύτηκαν εκατοντάδες πλατάνια και λεύκες και χιλιάδες τουλίπες. Οι τουλίπες ήταν χαρακτηριστικό του τόπου από παλιότερα, ο Evliya Çelebi, στα μέσα του 17ου αιώνα, περιγράφοντας την εντυπωσιακή ακόμα, φυσική και απείραχτη ομορφιά του, έλεγε «όποιος έρθει εδώ την εποχή που είναι ανθισμένες οι τουλίπες χάνει το μυαλό του».

Και άλλα πάρα πολλά ωραία και εντυπωσιακά κρύβει η ιστορία του Kağıthane. Άγνωστο όμως πόσα από αυτά γνώριζαν και πόσο απασχολούσε το παρελθόν του τόπου τις δύο φίλες που βρέθηκαν τη συγκεκριμένη μέρα να βολτάρουν στις όχθες του ποταμού, να τρώνε καθισμένες στο χορτάρι, να κάνουν βόλτα με βάρκα και να πίνουν τσάι σε κάποιο από τα μικρά καφενεδάκια. Ούτε μπορεί κανείς να είναι σίγουρος για το τι ακριβώς ειπώθηκε μεταξύ τους όλο αυτό το δεκάωρο που απολάμβαναν τον ερχομό της άνοιξης. Γύρισαν πάντως τσακωμένες, πολύ θυμωμένες η μία με την άλλη.

Μόλις μπήκε η Χαντιέ σπίτι της, έξαλλη άρχισε να λέει στο γιο της Τζεβντέτ, ότι η Φετχιέ την είχε ρίξει στη μοιρασιά των εξόδων και πλήρωσε περισσότερα από ό,τι της αναλογούσε. Ο σύζυγος της έλειπε και εκείνη ήθελε σώνει και καλά να πάρει πίσω τα χρήματά της αμέσως. Έπεισε τον Τζεβντέτ να πάει και να τα ζητήσει αντρίκια και στα ίσα, κι ας είναι μπροστά και τα παιδιά κι ο άντρας της Φετχιέ, ακόμα καλύτερα να γίνει και ρεζίλι, να μάθει και να μην το ξανακάνει.

Ο Τζεβντέτ χάρηκε, ανέλπιστη η ευκαιρία να δει την Αϊσέ και να της δείξει μάλιστα πόσο άντρας είχε γίνει. Χωρίς να τον δει η μάνα του έχωσε για καλό και για κακό κι ένα μαχαίρι στην τσέπη του. Του άνοιξε η Αϊσέ, μπήκε φουριόζος και άρχισε χωρίς προλόγους και εισαγωγές να ζητάει τα χρήματα από τη Φετχιέ. Και πριν προλάβει σχεδόν να απαντήσει εκείνη, μπροστά στα όμορφα τρομαγμένα μάτια της Αϊσέ, έμπηξε το μαχαίρι πολλές φορές στην κοιλιά της μητέρας της. Η Αϊσέ άρχισε να ουρλιάζει, ο Τζεβντέτ κοίταζε μια το μαχαίρι, μια την Αϊσέ σα χαμένος κι όταν μπήκε στο δωμάτιο ο γείτονας Αλή Ουζούν να δει τι τρέχει, τον τραυμάτισε κι αυτόν με αρκετές μαχαιριές στα χέρια. Η 6 Μαΐου 1948, η πρώτη ημέρα της άνοιξης, έβαινε προς το τέλος της. Ο Hızır, στην πρώτη του φετινή βόλτα στη γη, ποιος ξέρει πού έμπλεξε, με ποιους ασχολιόταν όλη μέρα και δεν πρόλαβε να φέρει τύχη στον Τζεβντέτ, υγεία στη Φετχιέ και στον Αλή και τον έρωτα στην καρδιά της Αϊσέ.

12510056_10207550113646894_584188891_o

* * *

Εικόνες: ο ποταμός Kağıthane και το ομώνυμο χωριό

Η Σεβαστή Λιοναράκη-Χρηστίδου ανασύρει από τις τουρκικές εφημερίδες της δεκαετίας του ’40 πραγματικά εγκλήματα και με την αναδιήγησή τους φωτίζει την απρόβλεπτη ανθρώπινη φύση, αλλά και τη ζωή και την ιδιοσυγκρασία καθημερινών ανθρώπων της Πόλης της εποχής.

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Έγκλημα στην Πόλη

Το dim/art στο facebook

follow-twitter-16u8jt2 αντίγραφο

 

 

 

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.