Lydia, the Tattooed Lady

Αυτό δεν είναι τραγούδι #1146
DJ της ημέρας, ο Γιώργος Θεοχάρης

Στην ταινία των Marx Brothers At the Circus (1939, σκηνοθεσία: Edward Buzzell) ακούγεται (μεταξύ άλλων) ένα τραγούδι με τίτλο “Lydia, the Tattooed Lady”. Ο Groucho τραγουδάει, ο Chico παίζει πιάνο και ο Harpo περιφέρεται και σπέρνει τον πανικό, ως συνήθως. Η μουσική είναι του Harold Allen και οι στίχοι του Yip Harburg. (Πρόκειται για το δίδυμο που υπογράφει και τα τραγούδια της ταινίας The Wizard of Oz, που παίχτηκε επίσης το 1939 – δηλαδή, για δύο τραγουδοποιούς με ξεχωριστή θέση στην αμερικανική pop culture, οι οποίοι βρίσκονται πίσω τραγούδια που σημάδεψαν τον 20ο αιώνα, όπως το Over the Rainbow, κ.ά.)

Το τραγούδι δεν παίζει απολύτως κανέναν ρόλο στην εξέλιξη της υπόθεσης, αλλά προσφέρει μια καλή ευκαιρία στους Marx Brothers για μια χαοτική σκηνή από αυτές που μόνο εκείνοι ήξεραν να στήνουν.

Για του λόγου το αληθές:

Επειδή στον 21ο αιώνα η κουλτούρα του τατουάζ βρίσκεται σε έξαρση, είμαστε πια εξοικειωμένοι με κάθε είδους εικόνες πάνω στο δέρμα των ανθρώπων. Πολλοί από τους σημερινούς μεσήλικες (ανάμεσα τους κι εγώ, οφείλω να ομολογήσω) δεν μπορούν να καταλάβουν την τάση για τη μόνιμη εικονογράφηση του δέρματος με αμφιβόλου –κατά κανόνα– γούστου λέξεις, φράσεις ή «συνθέσεις». Κι αυτό γιατί έχουν συνδέσει τα τατουάζ με τους ναυτικούς και τους φυλακόβιους. Τα πράγματα όμως έχουν αλλάξει. Κάτω από την επίδραση των πάσης φύσεως αθλητών και καλλιτεχνών, καθώς και της βιομηχανίας του πορνό (μπορεί κάποιοι να «πέφτουν απ’ τα σύννεφα» με αυτή την πληροφορία, αλλά πρόκειται για γεγονός αναμφισβήτητο), τα τατουάζ πλέον θεωρούνται mainstream, κάτι το συνηθισμένο. Δεν είναι εδώ κατάλληλος ο χώρος για κοινωνιολογικού τύπου ανάλυση (αν και κάτι τέτοιο θα είχε ενδιαφέρον – μια ιδέα ρίχνω σε ιστορικούς και ανθρωπολόγους· ποτέ δεν ξέρεις…)· εδώ μιλάμε για τραγούδια (τρόπον εντελώς τινά). Συνεπώς θα αρκεστώ σε μια «χαρτογράφηση» των τατουάζ που έφερε το σώμα της αυτή η διαβόητη Lydia.

Πριν πάμε στο τραγούδι, ας δοκιμάσουμε να φτιάξουμε μια εικόνα της Lydia. Ίσως να παρατηρήσατε στο παραπάνω γιουτουμπάκι ότι ο Graucho, πριν αρχίσει να τραγουδάει, λέει: «Ω, η Λύντια! Ήταν το πιο λαμπερό πλάσμα που είδε ποτέ ο ήλιος. Η Thais. Η Dubarry. Η Garbo. Ένας συνδυασμός των τριών».

Ωραία! Τώρα έχουμε τα δομικά υλικά:

(α) Thais
Πέσαμε σε γνωστές φυσιογνωμίες: η Θαΐς, η Αθηναία εταίρα που συνόδευε τον Αλέξανδρο τον Μακεδόνα στις εκστρατείες του. Σύμφωνα με τον μύθο, εκείνη ήταν που τον έπεισε να κάψει τα ανάκτορα της Περσέπολης. Γυναίκα γεννημένη για την καταστροφή!

«Θαΐς» (18ος αι.) του Sir Joshua Reynolds

(β) Dubarry
Η Madame du Barry ήταν η επίσημη ερωμένη του βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου ΙΕ΄, η οποία το 1793 είχε την ατυχία να δει σε γκρο-πλαν την κάθοδο της γκιλοτίνας. Στους πίνακες που την απαθανάτισαν δεν ανταποκρίνεται στα σημερινά πρότυπα ομορφιάς, αλλά ξέρετε πώς είν’ αυτά, αλλάζουν με τις επαναστάσεις.

«Madame du Barry» (18ος αι.) της Élisabeth-Louise Vigée Le Brun

(γ) Garbo
Η μυθική Σουηδέζα ηθοποιός Greta Garbo, μία από τις ωραιότερες γυναίκες του 20ού αιώνα.

Η Greta Garbo ως «Mata Hari» (1931), πορτρέτο του Clarence Sinclair Bull

Η Lydia, λοιπόν, ήταν «τρία σε ένα». Μπορούμε να τη φανταστούμε; Ωραία! Τώρα που έχουμε εικόνα μπορούμε να συνεχίσουμε.

Οι στίχοι του τραγουδιού, πέρα από τις ευφάνταστες ρίμες («Lydia / encyclopedia», «lasso / Picasso», «Amazon / pajamas on», «Rhumba / number» κ.λπ.) είναι γεμάτοι αναφορές. Ας τους δούμε:

Lydia, the Tattooed Lady

Lydia, oh! Lydia, say have you met Lydia
Oh! Lydia, the tattooed lady
She has eyes that folks adore so
And a torso even more so
Lydia, oh! Lydia, that “Encyclopedia”
Oh! Lydia, the Queen of tattoo

On her back is the Battle of Waterloo [1]
Beside it the Wreck of the Hesperus [2] too
And proudly above the waves
The Red, White and Blue [3]

 You can learn a lot from Lydia

She can give you a view of the world
In tattoo if you step up and tell her where
For a dime you can see Kankakee [4] or Paree [5]
Or Washington crossing the Delaware [6]

Oh! Lydia, oh! Lydia, say have you met Lydia
Oh! Lydia, the tattooed lady
When her muscles start relaxin’
Up the hill comes Andrew Jackson [7]

Lydia, oh! Lydia, that “Encyclopedia”
Oh! Lydia, the champ of them all
For two bits she will do a Mazurka in Jazz [8]
With a view of Niagara [9] that no artist has
And on a clear day you can see Alcatraz [10]

You can learn a lot from Lydia

La la la
La la la

Come along and see Buffalo Bill [11] with his lasso
Just a little classic by Mendel Picasso [12]
Here is Captain Spaulding [13] exploring the Amazon [14]
And Godiva [15], but with her pajamas on

La la la
La la la

Here is Grover Whalen [16] unveilin’ the Trylon [17]
Over on the west coast we have Treasure Island [18]
Here’s Nijinsky [19] doin’ the Rhumba [20]
Here’s her Social Security number [21]

La la la
La la la

Lydia, oh! Lydia, say have you met Lydia
Oh! Lydia, the champ of them all
She once swept an Admiral clear off his feet
The ships on her hips made his heart skip a beat
And now the old boy’s in command of the fleet
For he went and married Lydia

Πραγματική εγκυκλοπαίδεια η Lydia! Σηκώνει μελέτη το σώμα της. Για χάρη της εγκυκλοπαιδικής μας μόρφωσης, το χαρτογραφώ. Κρατήστε σημειώσεις, οι ναυτιλλόμενοι:

[1] Battle of Waterloo
Στην αριστερή ωμοπλάτη: η Μάχη του Βατερλό (1815)· η τελική ήττα του Ναπολέοντα από τον Δούκα του Ουέλινγκτον .

«Η Μάχη του Βατερλό» (1815) του William Sadler

[2] Τhe Wreck of the Hesperus
Στη δεξιά ωμοπλάτη: το Ναυάγιο του Έσπερου. Αναφορά στο ομότιτλο ποίημα (1842) του Henry Wadsworth Longfellow. Η ιστορία του άφρονος καπετάνιου που ταξίδεψε με αντίξοες καιρικές συνθήκες, βάζοντας σε κίνδυνο το σκάφος του, το πλήρωμα, τον εαυτό του και τη μικρή του κόρη, την οποία έδεσε στο κατάρτι για να μην την παρασύρουν τα κύματα. Ένα δράμα.

[3] The Red, White and Blue
Πάνω από τα [1] & [2]: η σημαία των ΗΠΑ.

[4] Kankakee
Στον δεξιό πήχη: το Κανκακί, μια μικρή πόλη στην πολιτεία του Ιλινόι.

Το Κανκακί το 1869

[5] Paree
Στον αριστερό πήχη: το Παρίσι της Γαλλίας.

Το Παρίσι το 1900

[6] Washington crossing the Delaware
Κατά τη διάρκεια του πολέμου της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, ο στρατηγός George Washington διέσχισε τον ποταμό Ντελαγουέαρ τα Χριστούγεννα του 1776 και πέρασε στο Τρέντον του Νιου Τζέρσι, όπου έπιασε στον ύπνο τους Γερμανούς που πολεμούσαν στο πλευρό των Βρετανών. Ιστορική νίκη των Αμερικανών. (Δεν διευκρινίζεται πού ακριβώς είχε αυτό το τατουάζ η Lydia. Ίσως στην κοιλιά, γιατί η σκηνή έχει πολύ κουπί.)

«Ο Washington διασχίζει τον Ντελαγουέαρ» (1851) του Emanuel Gottlieb Leutze

[7] Andrew Jackson
Στο στήθος (πάνω από τους λόφους): ο Andrew Jackson, ήρωας του πόλεμου κατά των Ινδιάνων της φυλής Creek και μετέπειτα πολιτικός και 7ος Πρόεδρος (1829-1837) των ΗΠΑ.

Ο Andrew Jackson σε πορτρέτο του επίσημου προεδρικού ζωγράφου Ralph E.W. Earl

[8] Mazurka in Jazz
Η μαζούρκα είναι ένας ζωηρός λαϊκός πολωνικός χορός. Ο στιχουργός τον διασκευάζει σε «Jazz» για να ταιριάξει την ομοιοκαταληξία με το «has» και το «Alcatraz» παρακάτω. Εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με τατουάζ, αλλά με την εντύπωση που δίνει το διακοσμημένο σώμα της Lydia εν κινήσει (Πάντως, μουσικά μιλώντας, δεν είναι άσχημη ιδέα.)

[9] Niagara
Οι γνωστοί Καταρράκτες του Νιαγάρα, στα σύνορα ΗΠΑ-Καναδά.

[10] Alcatraz
Το νησί-φυλακή στον κόλπο του Σαν Φρανσίσκο. (Ούτε για τα [8], [9] & [10] είναι σαφείς οι «τοπικές» αναφορές. Ο Groucho δείχνει κάπου στη μέση – κι εκείνος σίγουρα ξέρει κάτι παραπάνω.)

Το Alcatraz το 1895

[11] Buffalo Bill
Ο Buffalo Bill (William Frederick Cody) υπήρξε εμβληματική φυσιογνωμία της αμερικανικής δύσης του 19ου αιώνα. Ανιχνευτής, κυνηγός, στρατιώτης. Με το που έγινε διάσημος (μόλις 23 ετών), άρχισε να δίνει παραστάσεις βασισμένες στα «κατορθώματά» του. Αμερικανός ήρωας, με δυο λέξεις.

Ο Buffalo Bill το 1875

[12 ] A little classic by Mendel Picasso
Εδώ οι ειδικοί λυντιολόγοι σηκώνουν τα χέρια ψηλά. Δεν υπάρχει καλλιτέχνης ονόματι «Mendel Picasso». Ίσως να πρόκειται για κάποιο αστείο με στόχο τον κυβισμό, από τη σύνδεση του Gregor Mendel, του θεμελιωτή της σύγχρονης γενετικής, με τον πασίγνωστο ζωγράφο Pablo Picasso. Ίσως, πάλι, να πρόκειται για αστείο με στόχο το πλήρες όνομα του Picasso, που είναι το εξής (απλό κι ευκολομνημόνευτο): Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Martyr Patricio Clito Ruiz y Picasso. Αν και τελικά, επειδή το «Mendel» είναι ένα κοινό εβραϊκό όνομα, το πιθανότερο είναι να πρόκειται για εσωτερικό αστείο των εμπλεκομένων.

«Κεφάλι γυναίκας που διαβάζει» (1953) του Pablo Picasso [Δεν είν’ αυτός, ρε παιδιά!»]
[13] Captain Spaulding
Αυτοαναφορικό αστείο. Captain Jeffrey T. Spaulding ονομαζόταν ο χαρακτήρας που υποδυόταν ο Groucho στο Animal Crackers (1930).

Ο Captain Spaulding στο Animal Crackers (1930)

[14] The Amazon
Ο Αμαζόνιος. Μακρύ τατουάζ αυτό! Βέβαια, στο Animal Crackers ο διάσημος εξερευνητής Captain Spaulding επιστρέφει από την Αφρική, αλλά δεν αποκλείεται στο μεσοδιάστημα να πήγε και στη Νότια Αμερική. (Χώρια που το «Amazon» ριμάρει έξυπνα με το «pajamas on».)

[15] Godiva
Η θρυλική Lady Godiva (11ος αιώνας), η οποία διέσχισε γυμνή και έφιππη τους δρόμους του Κόβεντρυ στην Αγγλία για να κερδίσει ένα στοίχημα από τον σύζυγό της, τον κόμη Leofric, έτσι ώστε να μειώσει εκείνος τους αβάσταχτους φόρους που είχε επιβάλει στους συμπολίτες της. Το στοίχημα ήταν να περάσει η Λαίδη γυμνή από την πολυσύχναστη αγορά της πόλης χωρίς κανείς να σηκώσει το βλέμμα του να την κοιτάξει. Όπερ και εγένετο (λέει ο μύθος – κι αν θέλουμε τον πιστεύουμε). Στο τραγούδι πάντως, ο στιχουργός την έβαλε να φοράει πιτζάμες στο τατουάζ της Lydia. Κύριος! Άλλωστε ήταν κι εκείνη η πρωτότυπη ομοιοκαταληξία που είχε σκεφτεί και φαίνεται πως δεν ήθελε επ’ ουδενί να πάει χαμένη.)

«Lady Godiva» (π. 1897) του John Collier

[16] Grover Whalen
Ο Grover Whalen ήταν ο Πρόεδρος της εταιρείας που σχεδίασε και κατασκεύασε τον χώρο στη Νέα Υόρκη όπου έλαβε χώρα η Παγκόσμια Έκθεση του 1939.

[17] Unveilin’ the Trylon
Στα πλευρά, αριστερά: ο Whalen (βλ. [16]) κάνει τα αποκαλυπτήρια του Trylon. Το Trylon (ένας οβελίσκος ύψους 190 μέτρων) και το Perisphere (μια σφαίρα διαμέτρου 180 μέτρων), δύο κατασκευές των αρχιτεκτόνων Wallace Harrison και J. Andre Fouilhoux, ήταν τα σύμβολα της Παγκόσμιας Έκθεσης του 1939.

[18] Treasure Island
Στα πλευρά, δεξιά, το Νησί του Θησαυρού, ένα τεχνητό νησί στον κόλπο του Σαν Φρανσίσκο που κατασκευάστηκε το 1936-1937 για μια διεθνή έκθεση που έγινε εκεί το 1939. Εκείνη τη χρονιά, τα Trylon & Perisphere (βλ. [17]) και το Treasure Island είχαν την τιμητική τους στην επικαιρότητα ως φουτουριστικά σύμβολα προόδου. (Ούτε και τα τατουάζ [11]-[18] ξέρουμε πού ακριβώς πέφτουν πάνω στον «χάρτη» Lydia. Σ’ αυτό το σημείο οφείλω να το παραδεχτώ: υπάρχουν όρια στην έρευνα για την υπόσταση πλασμάτων της φαντασίας. Αν υπήρχε όνομα για την ψυχική διαταραχή που αφορά την εμμονή περί του αντιθέτου, αυτό θα ήταν «ψεκασμένος ιδεασμός».)

Αεροφωτογραφία του Treasure Island

[19] Nijinsky
Στον δεξιό βραχίονα: ο (πολωνικής καταγωγής) Ρώσος Vaslav Nijinsky, ένας από τους σπουδαιότερους χορευτές και χορογράφους του 20ού αιώνα.

O Nijinsky το 1909

[20] Doin’ the Rhumba
Η ρούμπα ήταν ένα είδος μουσικής που συνδύαζε τις μεγάλες μπάντες με τα κουβανέζικα κρουστά, αλλά και ο συνδεόμενος με αυτήν χορός, ο οποίος ήταν δημοφιλής στις ΗΠΑ κατά τη δεκαετία του 1930. (Ο Nijinsky είναι μάλλον απίθανο να είχε ποτέ χορέψει ρούμπα, αλλά –και πάλι– για χάρη της απίθανης ομοιοκαταληξίας «Rhumba / numba», θυσιάστηκε η ιστορική αλήθεια.)

[21] Social Security number

Πίσω από το αριστερό αυτί: ο αριθμός Κοινωνικής Ασφάλισης (έτσι λένε τον ΑΜΚΑ στις ΗΠΑ) της Lydia.

Τώρα ξέρουμε τι τατουάζ είχε η Lydia (αν και για μερικά ξέρουμε ότι τα είχε μεν, αλλά όχι πού – ας αφήσουμε και κάτι στη φαντασία). Όντως μπορούσε να μάθει κανείς πολλά από τη Lydia, αυτή την (κυριολεκτικά) κινητή «εγκυκλοπαίδεια». Η απενοχοποίηση της γνώσης! (Υπόδειγμα διαλόγου σε λόγια κρεβατοκάμαρα: «Τι καλό διαβάζεις;» «Τη Lydia».)

Δεν υπάρχει περίπτωση ο στιχουργός, εκεί στο μακρινό 1939, να φανταζόταν ότι μέσα σε λιγότερο από έναν αιώνα θα υπήρχαν άφθονες γυναίκες (και άντρες) που θα έμοιαζαν στη Lydia (η οποία, θυμίζω, δούλευε σε τσίρκο· υποθέτω –με σιγουριά–, ως έκθεμα). Δεν ξέρω μόνο αν θα εύρισκε πια το αστείο του τόσο… αστείο. Όταν η μυθοπλασία τρώει τη σκόνη της πραγματικότητας, το χαμόγελο που εκμαιεύει μετασχηματίζεται σε γκριμάτσα. (Και αυτή είναι μια φράση που δεν θα χτυπήσω τατουάζ.)

Το τραγούδι, για να το συζητάμε οχτώ δεκαετίες αργότερα, είχε μεγάλη επιτυχία. Διασκευάστηκε, πέρασε σε ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, τραγουδήθηκε – και τώρα κάνει νέα καριέρα στο YouTube. Για να μη μακρηγορήσω (χα!), θα αναφερθώ μόνο σε δύο σημαντικές ταινίες (και δύο σκηνές που είναι αξιομνημόνευτες από μόνες τους) όπου ακούγεται η “Lydia”. Καταρχάς, στο The Philadelphia Story (1940, σκηνοθεσία: George Cukor), όπου η Virginia Weidler, στον ρόλο της έφηβης αδερφής της πρωταγωνίστριας Katharine Hepburn, παίζει στο πιάνο και τραγουδάει την πρώτη στροφή. Το αστείο προκύπτει αβίαστα από το γεγονός ότι το καλής ανατροφής (γαλλικά, πιάνο, μπαλέτο) αθώο κοριτσάκι, κάθεται και παίζει αυτό το τραγούδι. (Ο Groucho σίγουρα θα είχε εκτιμήσει τη χειρονομία.)

Επίσης, στην ταινία The Fisher King (1991, σκηνοθεσία: Terry Gilliam). Η τετράδα των πρωταγωνιστών βγαίνουν διπλό ραντεβού (o Jeff Bridges με τη Mercedes Ruehl, το «νορμάλ» ζευγάρι, και ο Robin Williams με την Amanda Plummer, το άλλο ζευγάρι) και πάνε σ’ ένα κινέζικο εστιατόριο. Εκεί που τρώνε επεισοδιακά, ο Williams αρχίζει να τραγουδάει για το χατίρι της Plummer (ο χαρακτήρας της οποίας στην ταινία ονομάζεται Lydia) τη “Lydia, the Tattooed Lady” – τι άλλο;

Το “Lydia, the Tattooed Lady” ήταν ένα από τα αγαπημένα τραγούδια του Jim Henson, του δημιουργού του Muppet Show. Ήταν, μάλιστα, ένα από τα δέκα τραγούδια που είπαν οι συνεργάτες του στην ίδια του την κηδεία! Εκεί, το τραγούδησε ο Kevin Clash με τη φωνή του Elmo, του χαρακτήρα από το Sesame Street (μια άλλη ιστορική –παιδική– τηλεοπτική σειρά με κούκλες του Henson). Η κηδεία (1990) ήταν αναμφίβολα αντάξια του τεθνεώτος.

Για το 2ο μόλις επεισόδιο (1976) του Muppet Show, ο Henson κατασκεύασε τη Lydia, μια κοκκινομάλλα γουρουνίτσα, πάνω στο σώμα της οποίας (λέγεται ότι) σχεδίασε όλα τα τατουάζ που αναφέρονται στο τραγούδι. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είχε κάνει μια παρόμοια με την παρούσα έρευνα – και μάλιστα προ Διαδικτύου. (Respect!) Γι’ αυτό, θα κλείσω τιμής ένεκεν με την εκτέλεση του Kermit the Frog, ο οποίος τραγουδάει και ταυτόχρονα δείχνει τα τατουάζ (προς εμπέδωση όσων προηγήθηκαν) πάνω στο σώμα της Lydia (για να εισπράξει στο τέλος μια μεγαλοπρεπέστατη μπούφλα από τη ζηλιάρα Miss Piggy). You can learn a lot from Lydia – τέλος!

* * *

Κάθε βράδυ, ένας συνεργάτης ή φίλος του dim/art διαλέγει ένα τραγούδι — ή, μάλλον όχι• αυτό δεν είναι τραγούδι, ή δεν είναι μόνο ένα τραγούδι: είναι μια ιστορία για ένα τραγούδι. Στείλτε μας κι εσείς ένα τραγούδι που δεν είναι τραγούδι στο dimartblog@gmail.com.

* * *

Εδώ άλλα τραγούδια που δεν είναι τραγούδια

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

instagram-logo

img_logo_bluebg_2x

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s