Ο Μεγάλος Πόλεμος, 1914-18

—του Ηλία Μαγκλίνη—

Τα εκατό χρόνια από τη λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου γιορτάστηκαν ποικιλοτρόπως – στο εξωτερικό. Ένα ουσιαστικό χαρακτηριστικό του Μεγάλου Πολέμου ήταν βέβαια η ανακάλυψη μιας «νέας χώρας»: του ψυχικού τραύματος.

Σύμφωνα με υπολογισμούς, οι απώλειες των Βρετανών το 1914-1918 οφείλονταν κατά 40% σε ψυχική κατάρρευση, όχι σε σωματικά τραύματα.

Αρχικά, ο Βρετανός ψυχολόγος C. Myers απέδωσε τα συμπτώματα της ψυχικής κατάρρευσης σε σωματικά αίτια. Βαθμιαία όμως οι στρατιωτικοί ψυχίατροι παραδέχθηκαν ότι τα συμπτώματα του «σοκ του βομβαρδισμού» (Shell Shock) ή της «νεύρωσης των χαρακωμάτων» (Trench neurosis) οφείλονταν σε ψυχικό τραύμα και όχι σε διάσειση από την έκρηξη βομβών (Παντελής Βασματζίδης, Η ψυχοπαθολογία της στρατιωτικής ζωής. Μια διαχρονική και ολιστική προσέγγιση, Αθήνα, 1999).

Στη βραβευμένη το 1996 με Μπούκερ πολεμική της τριλογία Regeneration (1991-95), η Αγγλίδα Πατ Μπάρκερ χρησιμοποιεί ως κεντρικό χαρακτήρα του πρώτου βιβλίου τον πρωτοπόρο ανθρωπολόγο, νευρολόγο και ψυχίατρο W. H. R. Rivers (1864-1922), συγγραφέα της μελέτης «Το ένστικτο και το ασυνείδητο» (Instict and the Unconscious, 1920), ο οποίος εγκατέλειψε τη βάρβαρη μέθοδο των ηλεκτροσόκ για την αποκατάσταση των ψυχικά τραυματισμένων στρατιωτών των χαρακωμάτων, αναπτύσσοντας ένα πρώιμο είδος ψυχαναλυτικής συνεδρίας. Μεταξύ των ασθενών του, στο στρατιωτικό νοσοκομείο του Κρέιγκλοχαρτ, στη Σκωτία, ήσαν και δύο από τους κορυφαίους Βρετανούς ποιητές του Α΄ Παγκοσμίου, ο Ζίγκφριντ Σασούν και ο Ουίλφρεντ Όουεν (ο οποίος σκοτώθηκε μία εβδομάδα πριν από τη λήξη του πολέμου).

Αργότερα, κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι στρατιωτικοί ψυχίατροι προσπάθησαν να απαλείψουν κάθε στίγμα από τις αντιδράσεις των στρατιωτών στο στρες της μάχης, αναγνωρίζοντας ότι οποιοσδήποτε θα μπορούσε να καταρρεύσει. Για την ακρίβεια, η γενική θεώρηση της εποχής ήθελε 200-240 ημέρες συνεχούς μάχης αρκετές για να οδηγήσουν στην κατάρρευση και τον πιο σκληροτράχηλο στρατιώτη.

Ουσιαστικά, από τη δεκαετία του ’80 και μετά, ο πιο σύνθετος κλινικός όρος «μετατραυματικό σύνδρομο άγχους» (Post-traumatic Stress Disorder, PTSD) επικράτησε ως συνέχεια αυτού που κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο χαρακτηρίστηκε «σοκ του βομβαρδισμού», και κατά τον Β΄ Παγκόσμιο, την Κορέα και το Βιετνάμ μετονομάστηκε σε «κόπωση της μάχης» (Combat Fatigue).

Το σημαντικότερο είναι ότι το PTSD δεν αφορά αποκλειστικά τους στρατιωτικούς και το πεδίο της μάχης αλλά κάθε άνθρωπο και κάθε είδους τραυματική εμπειρία, από τη σεξουαλική κακοποίηση έως το βίωμα ενός δυστυχήματος. Σήμερα, εκατομμύρια άνθρωποι ανά τον κόσμο λαμβάνουν την απαραίτητη θεραπεία για τα ψυχικά τους τραύματα.

Αυτή είναι ίσως η πιο αφανής κληρονομιά του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο οποίος συνέπεσε βέβαια με την εξέλιξη της ψυχιατρικής και ιδίως της ψυχανάλυσης. Πράγματα που σήμερα θεωρούμε δεδομένα κάποτε ήταν απλώς το ζητούμενο.

Πηγή: Η Καθημερινή

* * *

 Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Copy-paste

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο twitter
instagram-logo
img_logo_bluebg_2x

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.