Οι ζωές που διαμορφώνουν τη ζωή

Το βιβλίο της άμμου #65

Δεν ήταν ο πρώτος που θα συνέγραφε την οικογενειακή τους ιστορία. Για την ακρίβεια, προσελήφθη ακριβώς εξαιτίας μιας επιτυχημένης βιογραφίας, η οποία είχε κυκλοφορήσει πριν από έναν περίπου χρόνο και είχε κάνει θραύση πανελλαδικά. Γραμμένη από έναν συνάδελφό του, τον Στρατή Βέλλιο. Ο Βέλλιος είχε πιάσει το νήμα της ιστορίας από την αρχή του προηγούμενου αιώνα, δηλαδή τρεις γενιές πριν, και ακολούθησε όλες τις πτυχές της πορείας της οικογένειας αυτής, η οποία με κάποιον τρόπο είχε παίξει σημαντικό ρόλο στα τεκταινόμενα του εγχώριου οικονομικού και πολιτικού γίγνεσθαι.

Το κείμενο του Βέλλιου, μολονότι λαΐκιζε (εξ ορισμού), ήταν καλογραμμένο, αποστασιοποιημένο, βασισμένο σε εξονυχιστική έρευνα γύρω από όλα τα θέματα που πραγματευόταν. Παρότι δεν είχε την έγκριση των μελών της οικογένειας, άρα απρόσκοπτη πρόσβαση στις πηγές, ο όγκος του υλικού που είχε μαζέψει ήταν αξιοθαύμαστος.

Μπορεί η οικογένεια Χριστοδούλου να ήταν περήφανη για την αξιόλογη αυτοκρατορία κλωστοϋφαντουργίας που είχε δημιουργήσει, αλλά, όπως σε όλα τα βασίλεια, υπήρχαν μικρά γεγονότα που θα προτιμούσε να τα γνωρίζει μόνο η ίδια. Ο Βέλλιος είχε αναδείξει επιμελώς κρυμμένα μυστικά, εστιάζοντας στο λεπτό στρώμα σκόνης που συνήθως τα καλύπτει.

«Ο Βέλλιος πάει βαθιά!», είπαν μερικοί, «αυτή είναι δημοσιογραφία!», είχαν πει άλλοι. Κοντολογίς, είχε ξετρυπώσει όλες τις συνήθειες και τα απόρρητα αυτής της καθωσπρέπει οικογένειας, αναδεικνύοντας τα γεγονότα που βρίσκονταν στο ημίφως, δίνοντας έμφαση στις πιο οδυνηρές και ξεχασμένες πτυχές της οικογενειακής σάγκα. Μερικά από αυτά τα μυστικά δεν ήταν τίποτα παραπάνω από αυτό που θα περιγράφαμε ως κοινότοπες και καθ’ έξιν «βρωμιές», από αυτές που υπάρχουν στις ζωές όλων μας (ας το παραδεχτούμε). Αυτές στην ουσία είχαν απογειώσει τις πωλήσεις και είχαν κάνει τους αναγνώστες να υπομειδιούν ή και να σκάνε στα γέλια. Θέλει τρόπο για να κάνεις τους αναγνώστες χαρούμενους.

Το βιβλίο αυτό φυσικά και πήγε καλά, αφού είχε όλα τα συστατικά απογευματινού σίριαλ: μεγάλη οικογένεια, με κάποια νέα και ωραία μέλη, κοσμήματα, τέχνη, γρήγορα σκάφη, μεθυσμένες θείες, έρωτες, ημινόμιμες δουλειές, φιλόδοξες γραμματείς και άλλα τέτοια.

Πώς είχε συλλέξει ο Βέλλιος όλο αυτό το υλικό είναι απορίας άξιο. Ήταν σαν να είχε βάλει σε όλες τις εφημερίδες του λεκανοπεδίου την αγγελία: Όποιος γνωρίζει οτιδήποτε για κάποιο μέλος της οικογένιας Χ. ας επικοινωνήσει μαζί μας. Είναι αδιανόητη η ποσότητα των πληροφοριών που μπορεί να μαζευτεί θέτοντας έτσι ανοιχτά την ερώτηση. Είναι ασύλληπτο πόσους ανθρώπους προσπερνάμε στην καθημερινότητά μας, που όμως κάτι έχουν να προσθέσουν ερήμην μας. Γιατί έτσι συμβαίνει, αναγνώστη, όπως το είπε ο Καμύ: «η πραγματικότητα της ζωής ενός ανθρώπου δεν βρίσκεται αποκλειστικά εκεί που είναι ο ίδιος. Βρίσκεται και σε άλλες ζωές που διαμορφώνουν τη ζωή του, ζωές αγαπημένων ανθρώπων, κυρίως, καθώς και ζωές άγνωστων ανθρώπων, ισχυρών ή μηδαμινών, που δημιουργούν μύθους αποφασιστικής σημασίας για τη στάση μας, ταπεινοί εκπρόσωποι της κυρίαρχης τυχαιότητας που ορίζει τις πιο τακτοποιημένες υπάρξεις».* Είχαν συνδράμει οικειοθελώς απολυμένοι υπάλληλοι που έβριζαν, σερβιτόροι από κέιτερινγκ —γέμιζα πάντα το ποτήρι σωλήνα του Προέδρου με ανθρακούχο νερό και πάγο, δεν έπινε ποτέ αλκοόλ (συμπέρασμα: ήταν πρώην αλκοολικός ή ήθελε να διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο;)—, μια αεροσυνοδός η οποία επιβεβαίωσε την πληροφορία, ένας ταξιτζής που απαρίθμησε όλες τις διαδρομές από και προς το σπίτι του Κωνσταντίνου Χριστοδούλου, ένας φαρμακοποιός που τόνισε την ανάγκη για συχνή αγορά αναλγητικών, ένας περιπτεράς που υπερθεμάτισε στη λίστα των προτιμήσεών τους όσον αφορά στο δικό του εμπόρευμα, μια πωλήτρια γυναικείων υποδημάτων ανέφερε με εγκυρότητα τα νούμερα των παπουτσιών τους, μια μοδίστρα σχολίασε: Μπράβο τους! Με τόσα χρήματα και ακόμα επιδιορθώνουν, ένας θεατής που κάποτε καθόταν δίπλα σε ένα μέλος της οικογένειας Χ. στο Ηρώδειο χαρακτήρισε αεικίνητο και αγράμματο τον Αλέξανδρο Χ. όταν έκανε την ερώτηση: Μήπως θυμάστε ποια είναι η τελευταία σκηνή της Ιλιάδας; εννοώντας —προφανώς— πότε τελειώνει  αυτό το θέαμα, επιτέλους.

Αυτές οι πληροφορίες, ανάμεσα σε τόσες άλλες, δοσμένες έτσι χύμα μπορεί να μην κάνουν καμία εντύπωση, αλλά αναμεμειγμένες στο κείμενο του Βέλλιου ήταν το επιπλέον που έδινε γεύση, το συστατικό που έκανε τη διαφορά σε ένα ήδη καλομαγειρεμένο φαγητό. Πάντως, μέσα σε όλον αυτό τον σωστό πληροφοριών, υπήρχαν ειδήσεις σημαντικές, εάν κάποιος ήξερε να τις ξεδιαλέξει ζυγίζοντάς τες.

Όταν το βιβλίο ήταν έτοιμο για τη δεύτερη έκδοση, μόνο τότε κατάφεραν να το αποσύρουν από την αγορά, αλλά η ζημιά είχε ήδη γίνει. Η πρώτη έκδοση είχε τυπωθεί σε 60.000 αντίτυπα και είχε ξεπουλήσει. Όσοι άτυχοι δεν πρόλαβαν να το αγοράσουν, το έψαχναν σαν τους ναρκομανείς. Ο Πρόεδρος ήθελε να ξαναγραφτεί μια πιο «επίσημη» εκδοχή της οικογενειακής ιστορίας υπό την αιγίδα του, όχι από κάποια ανάγκη προβολής, αλλά για να μετριάσει το πλήγμα.

*Διάλεξη του Αλμπέρ Καμύ με τίτλο «Ο καλλιτέχνης και η εποχή του», που εκφωνήθηκε στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλα. (Αλμπέρ Καμύ, Ο καλλιτέχνης και η εποχή του. Ομιλίες στη Σουηδία, εκδόσεις Καστανιώτη, 2012).

* * *

Ελεάννα Βλαστού, Ο βιογράφος.
Πόλις, 2016.

Φωτογραφία εξωφύλλου: Αθηνά Κατσάμπα, 2010

biographer

Ανθολόγος σήμερα, ο Γιώργος Τσακνιάς

* * *

 

—Στη στήλη αυτή δημοσιεύονται αποσπάσματα βιβλίων που μιλούν για άλλα βιβλία, πραγματικά ή φανταστικά. Εντοπίστε σχετικά αποσπάσματα και στείλτε τα στο dimartblog@gmail.com για να γίνετε ο ανθολόγος της ημέρας

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Το βιβλίο της άμμου

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

instagram-logo

img_logo_bluebg_2x

Advertisements

Το βιτσιόζικο κτήνος

Το βιβλίο της άμμου #64

Δυο μέρες μετά, ο Λ* με πήρε τηλέφωνο έντρομος.

«Άκου τι ανακάλυψα», είπε. «Ρώτησα την κόρη μου γιατί τον αποκαλεί Τιτί. Και άκουσε τι μου απάντησε: «είδα», είπε, «την πρώτη φορά που ήρθε για να μου κάνει μάθημα, ένα βιβλίο να πέφτει από την τσάντα του. Στον τίτλο υπήρχαν δύο τεράστια Ταυ. Και τον έβγαλα Τιτί, έτσι γλυκός που είναι.» «Ποιος ήταν ο τίτλος του βιβλίου, θυμάσαι;» ξαναρώτησα την κόρη μου. «Νομίζω πως ήταν Treat of Torture«, μου απάντησε. Μιλάμε για ένα επικίνδυνα βιτσιόζικο κτήνος. Βιάσου Δ*, φίλε μου, βιάσου προτού γίνει κάποιο φοβερό κακό…»

Ήξερα ετούτο το βιβλίο. Ήταν μια δοκιμιακή ιστορική μελέτη, που παρουσίαζε αναλυτικά τα φριχτά βασανιστήρια που υπέστησαν Εβραίοι, τσιγγάνοι και κομμουνιστές στα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο τίτλος ήταν καταγγελτικά υπαινικτικός: επρόκειτο για τη μεταφρασμένη στ’ αγγλικά αποτόπαιη φράση του σαδιστή Γερμανού Obersturmführer Max Helldorff, που είχε διαπρέψει στην επινόηση μεθόδων επιστημονικής κτηνωδίας.

Το εύρημα του Λ* με βοηθούσε πολύ. Παρότι ο Λ* είχε πέσει έξω ως προς το αληθινό όνομα του τιτικού αναγνώσματος, ο στρατηγός Χ…άκος, όταν θα του εξηγούσα πως ο δάσκαλος του εγγονού του διάβαζε βιβλία που προσέβαλλαν τη μνήμη του Helldorf, θα γινόταν έξαλλος με τον Τιτί και θα στεκόταν αρωγός στο σχέδιό μου.

Μια μέρα του Ιούνη του 20.., οι εφοριακοί έκαναν έφοδο στο σπίτι του στρατηγού. Ο Τιτί δοκίμασε να δραπετεύσει από την μπαλκονόπορτα. Ο εγγονός του στρατηγού τον τράβηξε από το μανίκι και τον ακινητοποίησε, δένοντας τα χέρια του πισθάγκωνα και κραδαίνοντας εναντίον του έναν ελβετικό σουγιά.

Η ποινή που του επιβλήθηκε ήταν τρία έτη καταναγκαστικά έργα, που διατάχθηκε να τα εκτίσει σε μια ειδική οικονομική ζώνη κοντά στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Ο δύσμοιρος Τιτί νοσηλεύεται σήμερα, όπως έμαθα, στο ψυχιατρείο της ζώνης. Από το παράθυρό του βλέπει κάποιες νοσούσες κουτσουπιές, που σκορπούν βιολετιά ανθάκια στον αγέρα. Ρωτά συνεχώς τη νοσοκόμα του γιατί άραγε ονομάζουν την οδό που συνελήφθη «οδό Βίτσι» και όχι «οδό Βιτσίου», κλίση που τουλάχιστον θα μπορούσε να αλοιώσει το συνειρμό των λέξεων βίτσα ή βίτσιο με το ηχοποίητο τσίου, που ο Τιτί θεωρεί πως εκφράζει το άκακο κελάηδισμα της αθωότητάς του.

* * *

Άγης Πεταλάς, Η δύναμη του κυρίου Δ*.
Αντίποδες, 2015.

petalas_eksofyllo

Ανθολόγος σήμερα, ο Γιώργος Τσακνιάς

* * *

—Στη στήλη αυτή δημοσιεύονται αποσπάσματα βιβλίων που μιλούν για άλλα βιβλία, πραγματικά ή φανταστικά. Εντοπίστε σχετικά αποσπάσματα και στείλτε τα στο dimartblog@gmail.com για να γίνετε ο ανθολόγος της ημέρας

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Το βιβλίο της άμμου

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

instagram-logo

img_logo_bluebg_2x

Ποιήματα περί νεαρών ανδρών και θανάτου

Το βιβλίο της άμμου #63

Περπατώντας κάτω από τα πολυτραγουδισμένα εκείνα δέντρα, προσπάθησα να αισθανθώ τον εαυτό μου μέσα σε εκστατικό κλίμα αναθύμησης των φοιτητικών μου χρόνων, αντίστοιχο με εκείνο που με είχε κατακλύσει όταν ήμουν φοιτητής σε σχέση με τα χρόνια της παιδικότητάς μου — αλλά το μόνο που ανακαλούσα ήταν μικρές αποσπασματικές εικόνες: ο Μ.Κ., Ρώσος, μέσα στη δυσπεψία του να καταριέται τις βλαβερές συνέπειες ενός γεύματος στο College Hall· ο N.R., άλλος Ρώσος, να παιδιαρίζει ακατάσχετα· ο Ρ.Μ. να ορμάει στο δωμάτιό μου με ένα αντίτυπο του Οδυσσέα που μόλις είχε φτάσει λαθραία από το Παρίσι· ο J.C. να μπαίνει ήσυχα στο δωμάτιό μου και να μου λέει πως κι εκείνος μόλις είχε χάσει τον πατέρα του· ο R.C. να με προσκαλεί με χάρη να πάμε μαζί ταξίδι στις ελβετικές Άλπεις· ο Κρίστοφερ-δεν-θυμάμαι-τι να αρνείται τρέμοντας την πρόταση ενός διπλού στο τένις μόλις μαθαίνει ότι ο συμπαίκτης του θα ήταν Ινδός· ο Τ., ένας πολύ γέρος και ντελικάτος σερβιτόρος του Hall, να χύνει τη σούπα πάνω στον καθηγητή κύριο Α. Ε. Χάουσμαν κι αυτός να τινάζεται όρθιος σαν να βγαίνει ξαφνικά από βαθύ όνειρο· ο S.S. που καμία σχέση δεν είχε με το Καίμπριτζ, αλλά τον είχε πάρει μια φορά ο ύπνος στην καρέκλα του στη διάρκεια λογοτεχνικής βραδιάς (στο Βερολίνο) και τον σκούντηξε ο διπλανός του και τινάχτηκε όρθιος κι αυτός — την ώρα που κάποιος διάβαζε ένα διήγημα· ο Dormouse, σκίουρος του Λιούις Κάρολ, ν’ αρχίζει αναπάντεχα να λέει ένα παραμύθι· ο Ε. Χάρισον να μου χαρίζει αναπάντεχα το The Shropshire Lad (Το παλικάρι του Σρόπσερ), έναν μικρό τόμο με ποιήματα περί νεαρών ανδρών και θανάτου.

* * *

Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ, Μίλησε, μνήμη.
Μετάφραση: Γιώργος Βάρσος. Εισαγωγή: Μισέλ Φάις.
Εκδόσεις Πατάκη, 1997.

9789606002304

Ανθολόγος σήμερα, ο Γιώργος Τσακνιάς

* * *

366029_3

Εικόνα εξωφύλλου: Cambridge, Trinity College, 1930s.

—Στη στήλη αυτή δημοσιεύονται αποσπάσματα βιβλίων που μιλούν για άλλα βιβλία, πραγματικά ή φανταστικά. Εντοπίστε σχετικά αποσπάσματα και στείλτε τα στο dimartblog@gmail.com για να γίνετε ο ανθολόγος της ημέρας

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Το βιβλίο της άμμου

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

instagram-logo

img_logo_bluebg_2x

Ο Τεντέν και η κομμουνίστρια αρκούδα

Το βιβλίο της άμμου #62

Ο Άρνορ πέρασε τον πρώτο χρόνο της ζωής του πίσω από το γραφείο της μητέρας του. Αφού γιόρτασε τα πρώτα του γενέθλια, έγινε μόνιμος κάτοικος της γωνίας στην οποία βρίσκονταν τα παιδικά βιβλία — και πέρασε τις μέρες του χωμένος στα Πούρα του Φαραώ, στον Τεντέν στο Θιβέτ και στον Κάβουρα με τις χρυσές δαγκάνες.

Όταν δεν ήταν απασχολημένη με ξεναγήσεις επισκεπτών μέσα σ’ αυτό το μαυσωλείο γνώσης και ανθρώπινης σοφίας, κι όταν δεν έβαζε βιβλία σε πλαστικές σακούλες ή δεν τακτοποιούσε τους φακέλους της, η Σίκα Τος παρίστανε τον κάπτεν Χάντοκ τόσο καλά που ο Άρνορ έσκαγε στα γέλια.

Δεν έχουμε καμία πρόθεση να αποσιωπήσουμε το γεγονός ότι ένας ορισμένος αριθμός αξιοσέβαστων ανθρώπων θεωρεί ότι τα άλμπουμ του Τεντέν προωθούν ρατσιστικές αντιλήψεις. Ότι (μεταξύ άλλων) παρουσιάζουν τους «αυτόχθονες» που ζουν σε διάφορα σημεία του κόσμου ως ημι-ηλίθιους, εν πάση περιπτώσει, σε σύγκριση με τον Τεντέν (ακόμη κι αν παρατηρούμε ότι ένας μεγάλος αριθμός χαρακτήρων που εμφανίζονται σ’ αυτά τα άλμπουμ μοιάζουν λίγο-πολύ με καθυστερημένους). Επιπλέον, ο κολλητός φίλος του Ερζέ, ο Λεόν Ντεγκρέλ, δήλωνε ότι ο ίδιος ήταν το μοντέλο για τον χαρακτήρα του Τεντέν. Ο συγκεκριμένος, μάλιστα, δεν κώλωνε όσον αφορά τον ρατσισμό (ο Τεντέν εφέρετο ως ρατσιστής). Ο Λεόν Ντεγκρέλ συνεργάστηκε με τους ναζί στη διάρκεια του πολέμου και στη συνέχεια με τους νεοναζί. Αλλά εκείνη την εποχή, ο μικρός Άρνορ δεν ήξερε να διαβάζει και, μολονότι τον διασκέδαζε να βλέπει τις εικόνες των Κάφρων στα άλμπουμ, του άρεσαν, επίσης, και οι αντι-ναζί εκδόσεις όπως ο Σνόρι η φώκια ή η σειρά σουηδικών βιβλίων Μπάμπσε που διηγιόνταν τις περιπέτειες μιας κομμουνίστριας αρκούδας. Τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Ούτε τόσο απλοϊκά: οι άνθρωποι δεν είναι το σύνολο των εμπειριών τους.

Μια μέρα που ήταν ξαπλωμένος μπρούμυτα, του Άρνορ του έτρεχαν τα σάλια πάνω σ’ ένα ουκρανικό παραμύθι, όπου γινόταν λόγος για έναν τυφλοπόντικα που βρήκε ένα γάντι μέσα στο δάσος. Ακούστε την ιστορία:

Κάνει κρύο. Ο τυφλοπόντικας μπαίνει στο γάντι. Έρχεται το κουνέλι. Ξεπαγιασμένο κι αυτό, όπως ο τυφλοπόντικας, τον ρωτάει αν μπορεί να μπει. Ασφαλώς και ναι — όλοι οι καλοί χωράνε. Έρχεται μετά ο ασβός, ο λαγός, ο σκαντζόχοιρος, η αλεπού, η καφέ αρκούδα και, στο τέλος, έρχεται το μικρό ποντικάκι. Ξαφνικά, το γάντι σκίζεται και τα ζώα ξαναβρίσκονται έξω στο έλεος του αέρα και των στοιχείων της φύσης. Το ηθικό δίδαγμα του παραμυθιού είναι το ακόλουθο: ανοίξτε την πόρτα σας σε όσους έχουν ανάγκη και θα πεθάνετε όλοι από το κρύο.

* * *

Έιρικουρ Ερτν Νόρδνταλ, Illska, Το Κακό, μετάφραση: Ρούλα Γεωργακοπούλου, Πόλις, 2017.

366310-757649.jpg

Ανθολόγος σήμερα, ο Γιώργος Τσακνιάς

* * *

—Στη στήλη αυτή δημοσιεύονται αποσπάσματα βιβλίων που μιλούν για άλλα βιβλία, πραγματικά ή φανταστικά. Εντοπίστε σχετικά αποσπάσματα και στείλτε τα στο dimartblog@gmail.com για να γίνετε ο ανθολόγος της ημέρας

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Το βιβλίο της άμμου

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

instagram-logo

img_logo_bluebg_2x

Ένα δάκρυ παλιό

Το βιβλίο της άμμου #61

Τη Δευτέρα, καθώς ανέβαινα στο δωμάτιό μου, έχοντας γυρίσει από το σχολείο, είδα πως η πόρτα της κυρίας Χένσοου ήταν ελαφρώς γερτή. Αναγνώρισε τα βήματά μου και με φώναξε. «Μπορείς να έρθεις ένα λεπτό, Νέλυ;»

Ήταν ξαπλωμένη στο κρεβάτι, αλλά φορούσε το καλύτερο φόρεμά της και περιποιόταν τα καλοφτιαγμένα μικρά χεράκια της — καλό σημάδι, σκέφτηκα.

«Μπορείς να μείνεις να πιούμε τσάι μαζί και να μιλήσουμε; Θα είμαι καλή σήμερα, σ’ το υπόσχομαι. Ξύπνησα τη νύχτα κλαίγοντας, κι αυτό μου έκανε καλό. Βλέπεις, έκλαιγα για πράγματα που δεν αισθάνομαι πια· ονειρεύτηκα πως ήμουν νέα, κι ήταν η θλίψη της νιότης που μου έφερε δάκρυα!» Κάθισα πλάι της κι εκείνη πήρε το χέρι μου ανάμεσα στα δικά της. «Ξέρεις εκείνο το ποίημα του Χάινε, για το πώς βρήκε στα μάτια του ένα δάκρυ που δεν ήταν τωρινό, ένα δάκρυ παλιό, από θρήνο αλλοτινό, που είχε απομείνει εκεί λησμονημένο· ένα δάκρυ που ανήκε σε μιαν εποχή πεθαμένη από καιρό: ένας αναχρονισμός. Δεν μπορεί να εξηγήσει το πώς βρέθηκε εκεί, κι όμως υπάρχει και του απευθύνεται τόσο χαριτωμένα: «Συ, παλιό, μοναχικό δάκρυ!» Θα μου το διαβάσεις; Να ο μικρός μου Χάινε, στο ράφι, πάνω στον καναπέ. Μπορείς εύκολα να βρεις τον στίχο, «Du alte einsame Thräne!»»

Διέτρεξα τον τόμο, διαβάζοντας ένα ποίημα εδώ κι ένα εκεί, όπου με οδηγούσε το μάτι μου, ή όπου έβλεπα κάποιο στίχο που γνώριζα καλά. Ήταν ένα χοντρό παλιό βιβλίο, με κίτρινες σελίδες, δεμένο με κατεργασμένο δέρμα και, στην πρώτη σελίδα, με ξεθωριασμένο βιολετί μελάνι, ήταν γραμμένη μια αφιέρωση: «Στη Μάιρα Ντρίσκολ, από τον Όσβαλντ», και η χρονολογία 1876.

Η φίλη μου ήταν ξαπλωμένη ακίνητη, με τα μάτια της κλειστά, και πότε πότε ένα από κείνα τα αναχρονιστικά δάκρυα πύκνωνε στις βλεφαρίδες της κι έπεφτε στο μαξιλάρι, σχηματίζοντας ένα μικρό γκρίζο σημαδάκι. Συχνά έπαιρνε το στίχο από το στόμα μου και τον ολοκλήρωνε η ίδια.

«Ψάξε εκείνο το σύντομο ποίημα, για το λουλούδι που φυτρώνει στον τάφο του αυτόχειρα, die Armesünderblum, το λουλούδι του φτωχού αμαρτωλού. Ω, αυτό είναι το λουλούδι που μου ταιριάζει, Νέλυ, die Arme-sünder-blum!» Απάγγειλε τη λέξη, σαν να ‘ταν ποίημα από μόνη της.

«Έλα τώρα καλή μου», είπε όταν ξανάβαλα το βιβλίο στη θέση του, «δεν μπορεί να σου αρέσει αυτή η καινούργια ποίηση που κυκλοφορεί τελευταία, άσχημοι στίχοι για άσχημους ανθρώπους και κοινά αισθήματα — δε σου αρέσει στ’ αλήθεια, έτσι δεν είναι;»

* * *

Γουίλλα Κάθερ, Ο θανάσιμος εχθρός μου, μετάφραση: Κατερίνα Σχινά, Νεφέλη, Αθήνα 1998.

Willa Cather

Ανθολόγος σήμερα, ο Γιώργος Τσακνιάς

Εικόνα εξωφύλλου: Man Ray, δάκρυα, 1930

* * *

—Στη στήλη αυτή δημοσιεύονται αποσπάσματα βιβλίων που μιλούν για άλλα βιβλία, πραγματικά ή φανταστικά. Εντοπίστε σχετικά αποσπάσματα και στείλτε τα στο dimartblog@gmail.com για να γίνετε ο ανθολόγος της ημέρας

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Το βιβλίο της άμμου

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

instagram-logo

img_logo_bluebg_2x

Ο άνθρωπος, τα σώματά του και το μανιφέστο του Μαρξ

Το βιβλίο της άμμου #60

Μετά τις πρώτες υγρασίες του Οκτωβρίου, οι στέγες της Πετρούπολης, οι οξυκόρυφες άκρες των κτιρίων της Πετρούπολης, οι θόλοι των εκκλησιών της Πετρούπολης άρχισαν να λούζονται εκτυφλωτικά στον παγερό ήλιο του Οκτωβρίου.

Εκείνη την ημέρα, ο Άγγελος Πέρι είχε απομείνει μόνος. Ο σύζυγός του έλειπε από το σπίτι. Κάπου ασχολούνταν με τις προμήθειες τροφοδοσίας του στρατού. Αχτένιστος ο άγγελος, φορώντας το ροζ κιμονό του, πηγαινοερχόταν ανάμεσα σε βάζα με χρυσάνθεμα και το όρος Φουτζιγιάμα. Οι άκρες του κιμονό κυμάτιζαν σαν μεταξωτά φτερά, η ιδιοκτήτρια όμως του εν λόγω κιμονό, ο προαναφερθείς άγγελος, υπνωτισμένος από την ίδια πάντοτε ιδέα, δάγκωνε πότε το μαντιλάκι του και πότε την ακρούλα της μαύρης του κοτσίδας. Ο Νικολάι Απολλώνοβιτς παρέμενε, φυσικά, μέγας παλιάνθρωπος, αλλά και ο συνεργάτης της εφημερίδας, ο Νάιντελπφαϊν, ήταν κι εκείνος κτήνος. Τα αισθήματα του αγγέλου είχαν δοκιμαστεί στο έπακρο.

Προκειμένου να βάλει σε κάποια τάξη τα δεινοπαθούντα αισθήματά του, ο Άγγελος Πέρι ξάπλωσε σε ένα καναπεδάκι και άνοιξε το βιβλιαράκι του: Ανρί Μπεζανσόν, Ο άνθρωπος και τα σώματά του. Αυτό το βιβλιαράκι ο άγγελος το άνοιγε επανειλημμένως, αλλά… αλλά… το βιβλιαράκι τού έπεφτε από τα χέρια, τα ματάκια του Αγγέλου Πέρι σφάλιζαν ορμητικά, στην τόση δα μυτίτσα του άρχιζε μια θυελλώδης ζωή: η μυτίτσα σφύριζε και ρουθούνιζε.

Όχι, σήμερα δεν θα την πάρει ο ύπνος. Η Βαρόνη Ρ. Ρ. τη ρώτησε κάποτε για το βιβλιαράκι και, μαθαίνοντας ότι το είχε διαβάσει, της είπε κάπως πονηρά: «Τι έχετε να μου πείτε, ma chère;». Η chère όμως δεν είπε το παραμικρό, και η βαρόνη Ρ. Ρ. τη φοβέρισε κουνώντας το δαχτυλάκι της. Άδικα άρχιζε η αφιέρωση του βιβλίου με τις λέξεις «Ντεβακανική μου φίλη» και τελείωνε με την υπογραφή «αρόνη Ρ. Ρ., θνητό κέλυφος, αλλά με μια βουδιστική σπίθα»;

Επιτρέψτε μου όμως, επιτρέψτε μου· τι σημαίνουν όλα αυτά; Η «ντεβακανική μου φίλη», «το κέλυφος», η «βουδιστική σπίθα;» Αυτά ακριβώς θα διευκρινίσει η Ανρί Μπεζανσόν. Και τούτη τη φορά η Σοφία Πετρόβνα θα εντρυφήσει στην Ανρί Μπεζανσόν. Εκεί όμως που έχωσε τη μυτούλα της στην Ανρί Μπεζανσόν, διακρίνοντας ολοκάθαρα μέσα από τις σελίδες το άρωμα της βαρόνης (η βαρόνη ανάδινε το άρωμα του οποπάνακα), χτύπησε το κουδούνι και μπήκε ορμητική σαν θύελλα η Βαρβάρα Γιεβγκράφοβνα. Ο Άγγελος Πέρι δεν πρόλαβε να εξαφανίσει, ως όφειλε, το πολύτιμο βιβλίο. Κι έτσι πιάστηκε ο άγγελος στα πράσα.

— Τι είναι αυτό; φώναξε αυστηρά η Βαρβάρα Γιεβγκράφοβνα, φέρνοντας στη μύτη της το φασαμέν της και σκύβοντας πάνω από το βιβλίο…

— Πώς βρέθηκε αυτό στα χέρια σας; Ποιος σας το έδωσε;

— Η βαρόνη Ρ. Ρ…

— Ε, φυσικά… Και τι είναι αυτό;

— Ανρί Μπεζανσόν…

— Θέλετε να πείτε Άννι Μπέζαντ… Ο άνθρωπος και τα σώματά του; Τι βλακεία είναι πάλι τούτη; Το Μανιφέστο του Καρλ Μαρξ το διαβάσατε;

Τα γαλάζια ματάκια ανοιγόκλεισαν φοβισμένα και τα άλικα χειλάκια σούφρωσαν θυμωμένα.

— «Η αστική τάξη νιώθει το τέλος της και γαντζώνεται από τον μυστικισμό. Εμείς θ’ αφήσουμε τον ουρανό στα σπουργίτια και από το βασίλειο της ανάγκης θα δημιουργήσουμε το βασίλειο της ελευθερίας».

Και η Βαρβάρα Γιεβγκράφοβνα έριξε θριαμβευτικά ένα επιτιμητικό βλέμμα στον άγγελο μέσα από το φασαμέν της. Και ανοιγόκλεισαν απελπισμένα τα ματάκια του Αγγέλου Πέρι.

* * *

Αντρέι Μπέλυ, Πετρούπολη, μετάφραση Σταυρούλα Αργυροπούλου, Κίχλη, Αθήνα 2017

Peterburg

Ανθολόγος σήμερα, ο Γιώργος Τσακνιάς

Εικόνα εξωφύλλου: λεπτομέρεια από αφίσα του Ελ Λισίτσκι για την πρώτη ρωσική φουτουριστική όπερα, με τίτλο Η νίκη επί του ήλιου (1913).

* * *

—Στη στήλη αυτή δημοσιεύονται αποσπάσματα βιβλίων που μιλούν για άλλα βιβλία, πραγματικά ή φανταστικά. Εντοπίστε σχετικά αποσπάσματα και στείλτε τα στο dimartblog@gmail.com για να γίνετε ο ανθολόγος της ημέρας

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Το βιβλίο της άμμου

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

instagram-logo

img_logo_bluebg_2x

Εκκεντρικός κατασκευαστής κάστρων

Το βιβλίο της άμμου #59

Ίσως η διαίσθηση αυτή της αναζήτησης ήταν που με οδήγησε στη βιβλιοθήκη του σπιτιού του Μπρανλύ. Είχα παρακαλέσει την οικονόμο του, όπως και να ‘χε το πράγμα, να καλέσει τον γιατρό που κούραρε τον φίλο μου, κι είχα αποφασίσει να μείνω να τον περιμένω και να βεβαιωθώ για την κατάσταση της υγείας του. Η περιέργειά μου με οδήγησε να ψάξω, αγγίζοντας με το δάχτυλο, το ένα ράφι μετά το άλλο, τους τόμους αυτής της λαμπρής βιβλιοθήκης. Σταμάτησα, μ’ ένα αίσθημα πικρής απόλαυσης, σαν αναγνώρισα τους τίτλους κάποιων βιβλίων που εμφανίστηκαν στην πορεία αυτής της αφήγησης: La Duchesse de Langeais par Honoré de Balzac, Méditations de Lamartine, Poésies de Jules Supervilles, Les Chants de Maldoror par Isidore Ducasse dit Comte de Lautréamont, Les Trophées de José María de Heredia, Imitation de Nôtre Dame la Lune par Jules Laforgue και Mémoires de M. Alexandre Dumas.

Με προβλημάτισε η παρουσία, μέσα σ’ αυτό το ξεχωριστό ράφι, ενός βιβλίου που δεν είχε αναφερθεί κατά την πορεία της αφήγησης του φίλου μου του κόμη ντε Μπρανλύ. Θυμήθηκα τότε πως τα παιδιά, ο Βίκτορ κι ο Αντρέ, είχαν βέβαια αναφέρει τον Μοντεχρήστο, τους Τρεις Σωματοφύλακες και το Σιδηρούν Προσωπείον. Το βιβλίο είχε ανάμεσα στις σελίδες του ένα κιτρινισμένο μεταξωτό σελιδοδείκτη που άνοιγε ένα χρυσαφένιο κανάλι στη σκόνη. Το πήρα στα χέρια μου, χάιδεψα το μαλακό δέρμα και τις καφέ σκούρες γωνίες του· έτριξε καθώς το άνοιξα, και διάβασα τη σελίδα με τα ανάγλυφα γράμματα, όπως συνηθιζόταν να τυπώνουν τα βιβλία παλιά, λες και τα γράμματα ήταν έτοιμα να ξεκολλήσουν από τις σελίδες και να πετάξουν μακριά σαν αποδημητικά πουλιά.

Αυτό που διάβασα δεν ανήκε, καθ’ εαυτό, στα απομνημονεύματα του δυνατού αυτού συγγραφέα τον οποίο κανείς, ευτυχώς, δεν κατάφερε να μετατρέψει ως διά μαγείας, όπως επιθυμούσε όλο ειρωνεία ο Φλωμπέρ, σε λογοτεχνικό είδωλο. Πάντα έλεγα μέσα μου πως τα βιβλία του Δουμά είναι σαν κι αυτόν τον ίδιο: λαίμαργα, απολαυστικά, υπερβολικά, μεγαλόψυχα, διαυγή όμως κρυφά ερωτικά κι ακόρεστα. Αυτή η σελίδα μάς θύμιζε ότι, λίγο πριν πεθάνει, ο Δουμάς πατήρ άφησε στο γιο του, το δημιουργό της Κυρίας με τας καμελίας, ένα χρυσό λουδοβίκειο και του είπε πως τον έβλεπε κιόλας, ο γέρος είχε τη φήμη του προφήτη, εκκεντρικό κατασκευαστή κάστρων στον δρόμο για το Μπουζιβάλ κι αμετανόητο εραστή γυναικών που, σαν πιο σοφές, μονάχα δέχονταν απ’ αυτόν το δώρο του αφρού των ημερών. Ωστόσο, πρόσθετε, είχε καταφθάσει στο Παρίσι με τούτο το χρυσό λουδοβίκειο και το φύλαγε ακόμα ως αυτήν εδώ την ώρα του θανάτου του.

* * *

Κάρλος Φουέντες, Μακρινές συγγένειες, μετάφραση Χριστίνα Κόμη – Καλλινίκου, Θεμέλιο, Αθήνα 1998

carlos_fuentes_makrines_sygeneies

 

Ανθολόγος σήμερα, ο Γιώργος Τσακνιάς

sergey_tyukanov_fantasy_painting_shoe6

Εικόνα εξωφύλλου: Σεργκέι Τιουκάνοφ

* * *

—Στη στήλη αυτή δημοσιεύονται αποσπάσματα βιβλίων που μιλούν για άλλα βιβλία, πραγματικά ή φανταστικά. Εντοπίστε σχετικά αποσπάσματα και στείλτε τα στο dimartblog@gmail.com για να γίνετε ο ανθολόγος της ημέρας

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Το βιβλίο της άμμου

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

instagram-logo

img_logo_bluebg_2x