Συρία: παράπλευρες απώλειες

—του Γιώργου Τσακνιά—

Εκτός από το μεγάλο κόστος σε ανθρώπινα θύματα (νεκρούς, τραυματίες και πρόσφυγες), ο εμφύλιος στη Συρία έχει και μια άλλη —όχι ασυνήθιστη— παράπλευρη απώλεια: τα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς. Αρχαιολογικοί χώροι – κατάλοιπα πολιτισμών που μετρούν αρκετές χιλιετίες, μεσαιωνικά κάστρα, μουσουλμανικά τεμένη και χριστιανικοί ναοί, νεότερα μνημεία, μουσεία, βιβλιοθήκες — βρίσκονται όλα στο έλεος ενός βάρβαρου, ανορθόδοξου πολέμου, με απρόβλεπτη προς το παρόν κατάληξη και σχεδόν πέρα από κάθε διεθνή έλεγχο.

Παλμύρα

Μέχρι πρόσφατα, το Aleppo (Χαλέπι), η μεγαλύτερη πόλη της Συρίας και μια από τις παλιότερες κατοικημένες πόλεις στον κόσμο (από το 5.000 π.Χ.), είχε μείνει εκτός εχθροπραξιών, τουλάχιστον το παλιό κομμάτι του. Τις τελευταίες μέρες, όμως, διεξάγονται εκεί φονικές μάχες. Το περασμένο Σάββατο (29/9/2012), παραδόθηκε στις φλόγες το Al Madina souq, η μεγαλύτερη στεγασμένη αγορά στον κόσμο, κτήριο του 14ου αιώνα και ανακηρυγμένο από την UNESCO σε Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Δεν υπάρχουν ασφαλείς πληροφορίες, αλλά λέγεται πως κάηκαν 600 με χίλια μαγαζιά. Η UNESCO εκτιμά πως πέντε από τα έξι Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Συρίας έχουν ήδη υποστεί ζημιές, συμπεριλαμβανομένου του Κάστρου των Ιπποτών, ενός από τα καλύτερα διατηρημένα μνημεία της εποχής των Σταυροφοριών. Καταστροφές έχουν γίνει και στην παλιά συνοικία της Δαμασκού, ενώ και η Παλμύρα δεν βρίσκεται εκτός κινδύνου.

Βαγδάτη, Εθνική Βιβλιοθήκη (2003)

Σοβαρότατες ήταν οι αντίστοιχες «παράπλευρες απώλειες» για τον πολιτισμό και την πολιτιστική κληρονομιά στο Ιράκ, κατά τη διάρκεια ιδίως του δεύτερου πολέμου και της αμερικανικής επέμβασης (2003). Μεταξύ των σημαντικότερων καταστροφών τότε ήταν η πυρπόληση της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Βαγδάτης και η λεηλασία του Αρχαιολογικού Μουσείου της πόλης, όπου στεγάζονταν ανεκτίμητης αξίας κειμήλια του πολιτισμού της Μεσοποταμίας. Το γεγονός ότι τότε, στην περίπτωση της Βαγδάτης, εκτός από την «αυθόρμητη» λεηλασία έγιναν και στοχευμένες κλοπές σημαντικών έργων, από ανθρώπους που γνώριζαν την αξία τους και είχαν τις τεχνικές δυνατότητες να μετακινήσουν και να βγάλουν από την πολιορκημένη χώρα ογκώδη αντικείμενα, απέδειξε για άλλη μια φορά ότι ο λύκος στην αντάρα χαίρεται — και ο λύκος δεν είναι μόνο οι πετρελαϊκές και οι κατασκευαστικές εταιρίες, αλλά και τα λόμπι των αρχαιοκάπηλων και των παράνομων συλλεκτών.

Σήμερα, Δευτέρα 1/10, έχει συγκληθεί στο Κάιρο κατεπείγουσα συνάντηση εκπροσώπων του Μουσουλμανικού Εκπαιδευτικού Επιστημονικού και Πολιτιστικού Οργανισμού, της UNESCO, του Υπουργείου Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου και της Αρχαιολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Καΐρου, προκειμένου να αναζητηθούν τρόποι προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς της Συρίας.

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.