Λεηλασία μουσείου στην Αίγυπτο

Και ο πολιτισμός ανάμεσα στα θύματα του εμφυλίου στην Αίγυπτο

—της Julia Halperin. Μετάφραση για το dim/art: Μαρία Τσάκος

Περισσότερα από 1.000 αντικείμενα εκλάπησαν ή λεηλατήθηκαν την περασμένη εβδομάδα από αγνώστους που εισέβαλαν στο Εθνικό Μουσείο Μαλάουι (Malawi National Museum) στην πόλη Minya της Αιγύπτου. Πρόκειται για μία από τις πιο μεγάλες και αιματηρές ληστείες που έγιναν ποτέ σε αιγυπτιακό μουσείο στη σύγχρονη ιστορία της χώρας, σύμφωνα με τα τοπικά ειδησεογραφικά πρακτορεία, και καταδεικνύει το κενό ασφαλείας που υπάρχει έξω από τα όρια της αιγυπτιακής πρωτεύουσας, όπου οι διαμαρτυρόμενοι κατά του πραξικοπήματος που έριξε τον πρώην Πρόεδρο Μωχάμεντ Μόρσι αντεπιτίθενται με μανία από τις 14 Αυγούστου και μέχρι σήμερα.

Malawi1

Ο επικεφαλής της διεύθυνσης μουσείων του Υπουργείου Αρχαιοτήτων, Αχμέντ Σαράφ, είπε στους δημοσιογράφους ότι υπεύθυνοι για την επίθεση αυτή —που πραγματοποιήθηκε 190 μίλια μακριά από το Κάιρο κατά μήκος του ποταμού Νείλου— θεωρούνται μέλη της Ισλαμικής Αδελφότητας, η οποία και ηγείται των διαμαρτυριών.

Κατά την έφοδο τους στο μουσείο, την Παρασκευή 16 Αυγούστου, οι ληστές πυροβόλησαν εν ψυχρώ αρκετούς φύλακες και σκότωσαν τον πωλητή εισιτηρίων. Τη Δευτέρα έγινε γνωστό πως ποσοστό μικρότερο από 5% από τη συλλογή αρχαίων που στεγάζονταν στο μουσείο —ήτοι, μόλις 50 από τα 1.089 αντικείμενα— διασώθηκαν από την επίθεση, σύμφωνα με την Ειδική Ομάδα Αιγυπτιακής Πολιτιστικής Κληρονομιάς. «Το συμβάν αυτό αποτελεί μη αναστρέψιμη καταστροφή ενός σημαντικού μέρους της ιστορίας και της ταυτότητας του αιγυπτιακού λαού», είπε σε δήλωσή της η Ιρίνα Μποκόβα, γενική διευθύντρια της UNESCO.

Malawi5

Ανάμεσα στα κλεμμένα ή κατεστραμμένα αντικείμενα συμπεριλαμβάνονται ένα άγαλμα ηλικίας 3.500 ετών, αρχαία κοσμήματα, άγαλμα κορασίδας από την εποχή του Φαραώ Ακενατόν και ελληνορωμαϊκά νομίσματα. Στην προσπάθεια του να τραβήξει την προσοχή στα έργα που αρπάχθηκαν, το Μουσείο του Μαλάουι έχει αναρτήσει φωτογραφίες τους στη σελίδα του στο Facebook μαζί με την παράκληση να ενημερωθούν και να βρίσκονται σε εγρήγορση γκαλερί, οίκοι πλειστηριασμού έργων τέχνης, αντικερί και τελωνεία σε περίπτωση που κάποιο από τα εικονιζόμενα κλεμμένα έργα φτάσουν στα χέρια τους.

Το Υπουργείο Αρχαιοτήτων υποχρεώθηκε να προσφέρει συντηρητικές αμοιβές και αμνηστία ως αντάλλαγμα για την επιστροφή των κλοπιμαίων. Αρχαιολόγοι κατόρθωσαν να διασώσουν ορισμένα –λίγα- αντικείμενα από τη γενική καταστροφή, όπως δύο μούμιες και κάποιες αναπαραστάσεις σε πέτρα του θεού Όσιρη, σύμφωνα με την Σαλίμα Ίκραν, επικεφαλής της έδρας αιγυπτιολογίας του Αμερικάνικου Πανεπιστήμου στο Κάιρο. Κατά την άποψη της, σε ό,τι αφορά τα έργα που αφαιρέθηκαν από το μουσείο: «Κάποια θα καταλήξουν στην αγορά, άλλα θα καταστραφούν από φόβο και εκδικητικό μένος, και πολλά έχουν ήδη καταστραφεί από οπαδούς της Ισλαμικής Αδελφότητας».

Στο αναμεταξύ, το Υπουργείο Αρχαιοτήτων λαμβάνει μέτρα για την προστασία άλλων πολιτιστικών μνημείων. Σύμφωνα με το ειδησεογραφικό πρακτορείο Associated Press, τουλάχιστον 30 ερπυστιοφόρα οχήματα έχουν παραταχθεί στο δρόμο έξω από το Αιγυπτιακό Μουσείο του Καΐρου, ενώ στρατιωτικές δυνάμεις έχουν απόσταλει στη Minya.

Πηγή: The Art Newspaper

* * *

Σχόλιο dim/art: Αυτό που συμβαίνει στην Αίγυπτο, η απώλεια τόσων ζωών, η αιματοχυσία, η ανατροπή όλων όσα καθιστούν τις ανθρώπινες ζωές «κανονικές» και όλων όσα θεωρούμε δεδομένα στις δυτικές κοινωνίες είναι τραγικό και αδιανόητο. Οι καταστροφές, οι λεηλασίες, ο βανδαλισμός και οι κλοπές αρχαιοτήτων ή έργων τέχνης κρινόμενα στο εδώ και στο τώρα αυτών των ανθρώπων μοιάζουν ασήμαντα. Αυτοί οι θησαυροί, όμως, είναι κομμάτι της ταυτότητας ενός λαού που αυτοπροσδιορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τον αρχαίο πολιτισμό του — κάτι που είναι οικείο και σε εμάς τους Έλληνες. Και είναι σίγουρο πως, όταν όλο αυτό το μάταιο αιματοκύλισμα τελειώσει, θα χυθούν δάκρυα —και όχι λίγα— ακόμα και για το πιο μικρό κομμάτι πολιτιστικής κληρονομιάς που χάθηκε σήμερα από αμυαλιά, από οργή ή από δόλο. 

Γενικά στη Μέση Ανατολή, τα τελευταία χρόνια πολλά μνημεία συγκαταλέγονται στις παράπλευρες απώλειες εμφυλίων συρράξεων ή πέφτουν θύμα του θρησκευτικού φανατισμού. Ποιος μπορεί να ξεχάσει το ακραίο παράδειγμα του βομβαρδισμού του αγάλματος του Βούδα από τους Ταλιμπάν το 2001; Τα πράγματα όμως, ιδίως σε τέτοιες συνθήκες, σπανίως είναι μονόπλευρα και μονοσήμαντα: παραδείγματος χάριν, θεωρείται πλέον σχεδόν βέβαιο ότι η λεηλασία του Αρχαιολογικού Μουσείου της Βαγδάτης κατά τον δεύτερο πόλεμο του Κόλπου, τον Απρίλιο του 2003, έγινε από επαγγελματίες λαθρεμπόρους έργων τέχνης και με την ανοχή (αν μη τι άλλο) των αμερικανικών δυνάμεων κατοχής.

Το The New Yorker της Κυριακή 18 Αυγούστου είχε το παρακάτω σκίτσο. Έτσι, χωρίς άλλα σχόλια:

egypt

* * *

Και ο φίλος Ι.Κ. μοιράστηκε μαζί μας ένα εύρημα από το twitter: τη ζωγραφιά ένος παιδιού από την Αίγυπτο:

egypt1

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία

Πολιτιστική κληρονομιά < Κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

2 comments

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.