Ανταπόκριση από τα οδοφράγματα

Η πρώτη φάρσα στην ιστορία του ραδιοφώνου και ο αιδεσιμότατος Ρόναλντ Νοξ

—της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου—

riot247x165

«Μόνο ο άνθρωπος διαθέτει αξιοπρέπεια. Άρα μόνο ο άνθρωπος μπορεί να έχει πλάκα». — Πατήρ Ρόναλντ Νοξ

Η ιστορία με τη ραδιοφωνική εκπομπή-φάρσα του Όρσον Ουέλς και τη δήθεν εισβολή εξωγήινων στη Γη είναι λίγο-πολύ γνωστή: ο δαιμόνιος ηθοποιός και σκηνοθέτης διασκεύασε σε μορφή ραδιοφωνικού δελτίου ειδήσεων, ή μάλλον επιτόπιου ρεπορτάζ, το πασίγνωστο βιβλίο ενός άλλου Ουέλς, του H.G, τον Πόλεμο των Κόσμων, προξενώντας για μία ώρα υπαρξιακό χάος στην Αμερική και ταυτόχρονα προσελκύοντας (ευτυχώς!) το ενδιαφέρον του Χόλιγουντ στο πρόσωπό του για πρώτη φορά. Αυτά, το 1938.

Σαφώς λιγότερο γνωστό όμως είναι ότι ο Ουέλς είχε έναν πρόδρομο στη φάρσα, ή μάλλον στην πλάκα – και τι πρόδρομο: έναν Άγγλο καθολικό ιερέα ονόματι Ρόναλντ Νοξ, έναν διανοούμενο πολλών οκτανίων, απόφοιτο Οξφόρδης, δεινό ελληνιστή και λατινιστή, μεταφραστή της Αγίας Γραφής, άκρως αξιοσέβαστο και πολυγραφότατο ronald_knox_lθεολόγο, που όμως στερούνταν εκείνο το κάτι που θα τον καταχώριζε στη γνωστή, αδιαφοροποίητη και θανατερά πληκτική χορεία των τυπικών διανοούμενων, από καταβολής διανόησης: του έλειπε η σοβαροφάνεια. Για την ακρίβεια, το χιούμορ του έτρεχε από τα μπατζάκια.

Ένα παράδειγμα: έχοντας μπαϊλντίσει από όλες εκείνες τις θεωρίες συνωμοσίας ότι τάχα τα έργα του Σαίξπηρ αποκλείεται να τα έγραψε ο Σαίξπηρ, ο Νοξ, σε μια πραγματεία του, «ανακάλυψε» δήθεν κρυπτογραφημένα στοιχεία μέσα στο ποίημα του Τένισον In Memoriam, και ερμηνεύοντάς τα με τον γνωστό ελαστικό τρόπο των συνωμοσιολόγων, κατέληξε στο ασφαλές συμπέρασμα ότι προφανώς το ποίημα γράφτηκε από τη Βασίλισσα Βικτωρία. Ο Νοξ ήταν επίσης μέγας λάτρης του αστυνομικού μυθιστορήματος, συγγραφέας και ο ίδιος αλλά και θεωρητικός του είδους. Τέτοιος τύπος.

12 χρόνια, λοιπόν, πριν από τον Όρσον Ουέλς, το 1926, τότε που το BBC ήταν μόλις τεσσάρων ετών και ο μοναδικός ραδιοφωνικός σταθμός σε όλη την Αγγλία, και μάλιστα περιορισμένων δυνατοτήτων –όσον αφορά τη μετάδοση ειδήσεων, ώστε να μη θίγεται η κυκλοφορία των εφημερίδων‒ τον Ιανουάριο του 1926, λοιπόν, ο πατήρ Ρόναλντ Νοξ αποφάσισε να κάνει πλάκα. Έτσι, χρησιμοποίησε τη συνηθισμένη του εικοσάλεπτη εκπομπή για να μεταδώσει, μιλώντας ως τάχα ρεπόρτερ, την κατάληψη του Λονδίνου από εξεγερμένους –τι εξεγερμένους; εξεγερμένους γενικώς‒ που καταστρέφουν τα πάντα στο πέρασμά τους, λιντσάρουν και ετοιμάζονται να πυρπολήσουν τη Βουλή των Λόρδων. Στο υποτιθέμενο ρεπορτάζ χρησιμοποίησε καθ’ υπερβολήν (και ως όφειλε) όλες τις μανιέρες του σταθμού: τις επαναλήψεις της είδησης πρώτα σε ενεργητική και μετά σε παθητική σύνταξη και την εμμονή με τα πραγματολογικά στοιχεία προς επιμόρφωση των ακροατών («το κτίριο της βουλής είναι φτιαγμένο με ασβεστόλιθο από το Γιόρκσαϊρ, υλικό που φθείρεται ταχύτατα. Αλλά εν πάση περιπτώσει, αυτή τη στιγμή καταστρέφεται από χειροβομβίδες».) Επίσης παρενέβαλε στην περιγραφή της εξέγερσης ένα σύντομο δελτίο καιρού, ενώ σε κάποιο άλλο σημείο διαβεβαίωσε τους ακροατές πως, μετά την ολοκληρωτική καταστροφή του Μπιγκ Μπεν, την ώρα 190px-RonaldknoxΓκρίνουιτς θα υποδεικνύει πλέον το ρολόι του θείου Λέσλι από το Εδιμβούργο. Συνομιλούσε επίσης (κάνοντας ο ίδιος όλες τις φωνές) με ανθρώπους που διέθεταν ιδιαιτέρως γελοία ονόματα και ανύπαρκτες ειδικότητες, για παράδειγμα με τον κ. Ποπλμπέρι, Γραμματέα της εθνικής κίνησης για την κατάργηση της ουράς στα ταμεία του θεάτρου, ή με τον Υπουργό κυκλοφοριακής συμφόρησης. Το αστείο είναι πως, πέρα από τα προφανή στοιχεία πλάκας, πριν ξεκινήσει το ραδιοφωνικό σκετς του Νοξ, ο τεχνικός του σταθμού δήλωσε πως ό,τι ακολουθήσει θα είναι σάτιρα, αυτό όμως ουδόλως εμπόδισε πάμπολλους να το πάρουν στα σοβαρά, καθώς μάλιστα εκείνη τη μέρα χιόνιζε και η διανομή των εφημερίδων, ειδικά στην επαρχία, καθυστερούσε. Χρειάστηκαν, εν συνεχεία, επανειλημμένες διαβεβαιώσεις από το BBC ότι, όχι, το Λονδίνο δεν καίγεται, δεν έχει γίνει επανάσταση, δεν έχουν έρθει οι μπολσεβίκοι κλπ. Ο ίδιος, πάντως, δεν πτοήθηκε καθόλου από τις αντιδράσεις (οι εφημερίδες λύσσαξαν), ενώ λέγεται ότι και ο τότε διευθυντής του BBC καταφχαριστήθηκε την όλη ιστορία, αφού απέδειξε πόσο πολύς κόσμος χρησιμοποιούσε το νέο μέσο, το ραδιόφωνο και πόσο απροσδόκητα μεγάλη είναι η δύναμή του.

Κι εγώ προσωπικά, μ’ αυτή την ιστορία, κέρδισα έναν νέο ήρωα στη ζωή μου, τον (αν)αιδεσιμότατο Ρόναλντ Νοξ.

bigben

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.