Δεν υπάρχει σήμα

—του Γιάννη Παπαθεοδώρου

«Μας συγχωρείτε, διακοπή». Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία θα θυμούνται το μαυρόασπρο σλόγκαν της κρατικής ΥΕΝΕΔ, την ώρα που «έπεφτε» το σήμα της τηλεόρασης, είτε λόγω κάποιας τεχνικής βλάβης είτε λόγω κάποιας τολμηρής ερωτικής σκηνής, που δήθεν σκανδάλιζε το κοινό. Για τους περισσότερους από εμάς, εκείνο το cult σλόγκαν ταυτίστηκε με τη μονοφωνική ενημέρωση, με το συντηρητικό πουριτανισμό, με την κρατική προπαγάνδα και λογοκρισία. Το ξαναθυμήθηκα την Τρίτη το βράδυ, μετά την αιφνίδια, αδικαιολόγητη και αυταρχική απόφαση της ΝΔ για το κλείσιμο της ΕΡΤ. Μόνο που αυτή τη φορά, ούτε καν εκείνη η παλιά μαυρόασπρη συγνώμη δεν ζητήθηκε. Η ΕΡΤ «σώπασε», αφήνοντας πίσω της ένα μαύρο φόντο και μια τεχνική ειδοποίηση: «δεν υπάρχει σήμα».

liberation_ert-thumb-largeΗ «σιωπή» έφτιαξε, όπως ήταν αναμενόμενο, τη δική της πραγματικότητα: μια μαζική απεργία, μια κυβερνητική κρίση και ένα κενό στη δημόσια ενημέρωση. Μέσα σε δύο μόλις εικοσιτετράωρα, το θέμα της ΕΡΤ έφερε στο προσκήνιο τα προβλήματα λειτουργίας της τρικομματικής κυβέρνησης, την υποβάθμιση του αξιακού συστήματος των δημοκρατικών θεσμών, την αδυναμία προώθησης των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Ο τρόπος που επιβλήθηκε η «σιωπή» άλλωστε εξελίχτηκε σε πολιτικό μπούμεραγκ: η ευρωπαϊκή και διεθνής κατακραυγή για το έλλειμμα δημοκρατίας στη σφαίρα της δημόσιας ενημέρωσης δεν αφήνει κανένα περιθώριο για την αξιολόγηση του «δεξιόστροφου ελιγμού». Η Ελλάδα απασχόλησε και πάλι με πρωτοσέλιδα το διεθνή έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο ως το μίζερο πρότυπο μιας ακυβέρνητης πολιτείας.

Το εγχώριο «κύμα συμπαράστασης» που δημιουργήθηκε, δεν άργησε να πάρει τις διαστάσεις μιας αντιφατικής διαμαρτυρίας. Δίπλα στους άνεργους δημοσιογράφους και τεχνικούς, εκδήλωσε την αλληλεγγύη του ένας κόσμος που προσέλαβε το κλείσιμο της ΕΡΤ ως πρόβλημα δημοκρατίας. Έξω από τη Μεσογείων, ωστόσο, εκτός από αυτόν τον κόσμο, μπορεί κανείς πλέον να συναντήσει έναν ολόκληρο κομματικό στρατό που μοιράζει αντιστασιακές υποσχέσεις «παλινόρθωσης» του παλαιού αμαρτωλού καθεστώτος, τους γνωστούς καλλιτέχνες που τραγουδούν τσικνισμένοι από τα σουβλάκια, τα «ρετιρέ του δημοσίου», ακόμη και τον άνεργο ή τον απολυμένο νέο που λυπάται για το ότι θα χάσει την τηλεοπτική παρέα της αγαπημένης του μερακλίδικης και ακριβοπληρωμένης εκπομπής. («Στην υγειά σας βρε παιδιά»! «Έτσι και αλλιώς η γη θα γίνει κόκκινη…»)

Ας ιεραρχήσουμε όμως τα προβλήματα. Ομολογώ πως δεν γνωρίζω καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα στην οποία η δημόσια τηλεόραση να καταργείται με διαγγέλματα και ανακοινωθέντα. Και σίγουρα δεν γνωρίζω καμία κοινοβουλευτική δημοκρατία που να θεωρεί ότι τα ΜΜΕ αποτελούν μέσο επίδειξης της βίαιης πολιτικής πυγμής ενός κόμματος. Το κυριότερο πρόβλημα, ωστόσο, είναι πως, με αποκλειστική ευθύνη της ΝΔ, η κυβέρνηση, εδώ και δυο μέρες, ακολουθεί πλέον κι αυτή το σύνδρομο της ΕΡΤ: «δεν υπάρχει σήμα». Η χώρα μπαίνει σε μια ακατανόητη περιπέτεια, επειδή ορισμένοι θεώρησαν ότι μπορούν να ακυρώσουν τις θυσίες της ελληνικής κοινωνίας, στο όνομα της δήθεν μεγάλης «δεξιάς πολυκατοικίας». Από εκεί που οι πολίτες έβλεπαν βαριεστημένοι και ενοχλημένοι τις «κατεψυγμένες επαναλήψεις», σύντομα έφτασαν να διερωτώνται πλέον για το «ποιος κυβερνάει αυτό τον τόπο». Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν είναι πια αυτονόητη και σίγουρα καθόλου δεδομένη.

Οι επόμενες μέρες δεν θα κρίνουν μόνο το αν θα «υπάρξει σήμα» στην ΕΡΤ αλλά κυρίως αν θα «υπάρξει σήμα» στην κυβέρνηση. Κανείς δεν θέλει να αντιμετωπίσει και πάλι τον πολιτικό εφιάλτη των εκλογών. Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί να αντέξει το «μαύρο φόντο» μιας καχεκτικής δημοκρατίας. Η επαναλειτουργία της ΕΡΤ με κανονικό πρόγραμμα ροής και ενημέρωσης είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για να ορίσουμε το περιεχόμενο του σύγχρονου σύνθετου ραδιοτηλεοπτικού τοπίου αλλά και το περιεχόμενο της ίδιας της συγκυβέρνησης. Στα σύγχρονα δημοκρατικά πολιτεύματα δεν υπάρχει καμία «κίνηση ματ» που να γίνεται με τα ΜΑΤ. Καμιά μεταρρύθμιση δεν μπορεί να γίνει με την επικοινωνία και την ενημέρωση «σε μαύρο φόντο». Γιατί τότε δεν θα έχουμε χάσει απλώς το δικαίωμα (ακόμη και) να αλλάξουμε κανάλι αλλά θα έχουμε χάσει το δικαίωμα να υπερασπιζόμαστε την ίδια τη δημοκρατική συγκρότηση της δημόσιας σφαίρας.

ΥΕΝΕΔ1-170x170

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s