Πίσω από τις λέξεις

Μια συγκριτική ανάγνωση των ανακοινώσεων ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ για την επέτειο της αποκατάστασης της Δημοκρατίας

—της Ελένης Κεχαγιόγλου για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα—

1080317_627000837319390_492224657_n

26186-57754Οι κομματικές ανακοινώσεις, κατά κανόνα άκαμπτες, αποξηραμένες και αδιάφορες, όχι σπάνια ασύντακτες, κι ως εκ τούτου εκνευριστικές και ακατάληπτες, σε κάθε περίπτωση παραμένουν αποκαλυπτικές των προθέσεων των συντακτών τους, οι οποίοι εκφράζουν την κυρίαρχη γραμμή του κόμματός τους στα προγραμματικά, ούτως ή άλλως, αυτά κείμενα.

Η σημερινή 39η επέτειος της αποκατάστασης της Δημοκρατίας αποτέλεσε πεδίον δόξης λαμπρόν για τις χρυσές πένες των κομματικών γραφείων Τύπου, δεδομένου ότι πρόκειται για την κορυφαία επέτειο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, η οποία είναι εξ αυτού φορτισμένη με υψηλή συμβολική αξία. Και το γεγονός αυτό καθιστά ακόμη πιο ενδιαφέρουσα την «κατ’ αντιπαράσταση εξέταση» των ανακοινώσεων που με την αφορμή αυτή εξέδωσαν τα κόμματα.

123642-nea_dimokratiaΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΗΣ ΝΔ ξεκινά με το αφόρητο κλισέ: «Τιμούμε, την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στον Τόπο που τη γέννησε», συνδέει το ανώτερο κ.λπ. πολίτευμα με την Ελλάδα μας, ήτοι με εμάς που χτίζαμε δημοκρατία όταν οι άλλοι έτρωγαν βελανίδια κ.λπ. Σας παρακαλώ, επίσης, να μη διαφύγει της προσοχής σας η χρήση του κεφαλαίου αρχικού γράμματος στη λέξη «Τόπος» — πρόκειται προφανώς για ιδεολογική χρήση του κεφαλαίου γράμματος, που καθιστά τον «τόπο» έναν «Τόπο» ιερό, βεβαίως — και μάλιστα, σε ένα ολίγων γραμμών κείμενο, η λέξη επανέρχεται τρεις (3) φορές. Παρακάτω, θα εμφανιστεί και η λέξη «Πατρίδα» με κεφαλαίο επίσης ασφαλώς το αρχικό της γράμμα (πεζές πατρίδες έχουν οι άλλοι, σαν να μας λέει), για να μας υπενθυμίσει, έτσι, μην τυχόν και ξεχαστούμε, ότι η ΝΔ σήμερα δεν είναι παρά μια εθνοκεντρική δεξιά παράταξη ‒που καμιά σχέση δεν έχει με τα σύγχρονα ευρωπαϊκά φιλελεύθερα κόμματα‒, η οποία επικαλείται: το εθνικό συμφέρον φυσικά, καθώς και «πίστη στην Ελλάδα και εμπιστοσύνη στους Έλληνες, [σ]τον αγώνα για τη διάσωση της Πατρίδας μας». Στο κείμενο αυτό, με κεφαλαίο επίσης αρχικό εμφανίζονται οι λέξεις «Οικονομία» και «Κοινωνία»: «Για την ανάταξη της Οικονομίας και την ανάταση της Κοινωνίας μας» — κι εδώ ο συντάκτης, παρασυρμένος ίσως από το γλωσσικό παιχνίδι «ανάταξη»/«ανάταση», απρόσεκτα κάνει το σφάλμα να προτάξει την οικονομία της κοινωνίας, ανακαλώντας εύκολα συνειρμικά παραφράσεις του τύπου: «Η Οικονομία πέτυχε, η Κοινωνία απεβίωσε». Έκπληξη πάντως δεν προκαλεί το γεγονός ότι η ΝΔ στο κείμενο περιποιεί και για τον εαυτό της τιμές κύριου ονόματος: είναι η «Παράταξη» ‒ουσιαστικό που νόμιζα πως είχε περιπέσει σε αχρησία‒, και μάλιστα η «Παράταξη» (κι εδώ, κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται η ουσία της ανακοίνωσης αυτής) που συνδέεται με τον ιδρυτή της Κωνσταντίνο Καραμανλή, στον οποίο οφείλονται ‒όπως υπογραμμίζεται στη δεύτερη κιόλας φράση του κειμένου‒ οι «μεγάλες δημοκρατικές κατακτήσεις» της Μεταπολίτευσης — η δε σημερινή κρίση αποδίδεται επιγραμματικά: «[σ]τις παθογένειες που αναπτύχθηκαν στα μετέπειτα χρόνια», όπου άρρητα και τεχνηέντως εγκαλούνται όλες οι κυβερνήσεις μετά τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, άρα και του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ. Εν κατακλείδι, η ΝΔ του Αντώνη Σαμαρά, με αφορμή την επέτειο της αποκατάστασης της Δημοκρατίας, επιθυμεί να προσδιοριστεί (α) ως το κόμμα του Εθνάρχη (που ενδεχομένως στα εντωμεταξύ χρόνια παρεξέκλινε από τις αρχές Του) και (β) ως το κόμμα που θέλει και μπορεί να οικοδομήσει τη «Νέα Ελλάδα», όπως εξάλλου ήταν το κεντρικό σύνθημα στο τελευταίο συνέδριό της και όπως ορισμένοι θεωρούν ότι θα είναι το μελλοντικό λογότυπό της… Δεν ξέρω γιατί, ίσως από κάποια προσωπική διαστροφή, διαβάζοντας την ανακοίνωση στα αυτιά μου, ως σάουντρακ, άκουγα κάτι αφάνταστα παλιό:

 

pasok-logoΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ μοιράζεται με την ανακοίνωση του εταίρου του στην κυβέρνηση τις αναμενόμενες λέξεις: «Δημοκρατία», «κρίση», «Μεταπολίτευση» και «πατρίδα» (με πεζό το αρχικό εδώ), αλλά και μία λέξη-έκπληξη (και της μοδός): «παθογένειες». Στο μάλλον μακροσκελές για το είδος του και το σκοπό που καλείται να εξυπηρετήσει κείμενο, επιχειρείται ευθύς εξαρχής η μη απαξίωση της Μεταπολίτευσης. Διόλου τυχαία, και σε αντίθεση με τη ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ δεν προβαίνει στην παραμικρή νύξη για τη σύνδεση της Μεταπολίτευσης με τη σημερινή κρίση, και ο σκόπελος αυτός αποφεύγεται με συνοπτικές διαδικασίες: «με όλες τις στρεβλώσεις και τις παθογένειές της» προκειμένου να υπερτονιστεί το θετικό της περιόδου η οποία «ταυτίστηκε  με τις σημαντικότερες και προοδευτικότερες κοινωνικές αλλαγές και κατακτήσεις του λαού μας». Η αμέσως επόμενη παράγραφος αποκαλύπτει γιατί υπάρχει η μεγάλη ανάγκη να αναδειχτεί ως θετική η Μεταπολίτευση, στην οποία κυβέρνησε κυρίως το ΠΑΣΟΚ, και να αποσυνδεθεί από τη σημερινή κρίση, διότι: «Το ΠΑΣΟΚ άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του όλα αυτά τα χρόνια και είναι υπερήφανο για τη συνεισφορά του και το ρόλο του στη μεγάλη αυτή προσπάθεια». Η λέξη που κυριαρχεί στην παραπάνω φράση δεν είναι άλλη από ένα ουσιαστικοποιημένο ουσιαστικό σε ρόλο κατηγορουμένου: υπερήφανο το ΠΑΣΟΚ. Το ΠΑΣΟΚ που ταπεινώθηκε, το ΠΑΣΟΚ που τιμωρήθηκε από τους πολίτες εκλογικά, επιχειρεί ολοφάνερα να ανακάμψει, όχι πλέον δηλώνοντας, όπως πολλοί πολιτευτές του προεκλογικά, «ασφαλώς και κάναμε λάθη», αλλά υιοθετώντας τώρα το στιλ «η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση» και επιχειρώντας να οξύνει τα αποκοιμισμένα  κομματικά αντανακλαστικά των άλλοτε ψηφοφόρων του, μιλώντας για «την πρωτοπόρο πάντα δημοκρατική παράταξη» (νάτη πάλι η λέξη «παράταξη», με πεζό μεν το αρχικό γράμμα, αλλά, εδώ, «πρωτοπόρα και δημοκρατική», βεβαίως). Διόλου τυχαία επίσης, και με το ίδιο διακύβευμα, η ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ μιλάει στο πρώτο πληθυντικό πρόσωπο, με ύφος διαφορετικό απ’ ό,τι η ΝΔ. Εδώ, το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο υιοθετείται στο σημείο όπου η ανακοίνωση απεύχεται το να γίνει η οικονομική κρίση κρίση θεσμών και αξιών (το οποίο σημαίνει ότι, κατά την εκτίμηση του ΠΑΣΟΚ, δεν έχουμε ήδη κρίση θεσμών και αξιών, δεν ακμάζει η Χρυσή Αυγή, π.χ., ίσως και να νομίζουμε ότι βρίσκεται στο Κοινοβούλιο…). Και στο σημείο αυτό, ενώ ο συντάκτης επιχειρεί να δημιουργήσει κλίμα ενθαρρυντικής συλλογικότητας («Η οικονομική κρίση δεν πρέπει να αφήσουμε να γίνει κρίση αξιών και θεσμών. Αυτό εξαρτάται από εμάς, από την  ικανότητα όλων μαςνα τα καταφέρουμε και να ξανακερδίσουμε όσα χάσαμε τα τελευταία τρία δύσκολα χρόνια. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, πρέπει να ξαναπιστέψουμε στον συλλογικό εαυτό μας και να μην επιτρέψουμε στη μισαλλοδοξία, την ισοπέδωση και τον λαϊκισμό να δηλητηριάσει την κοινή εθνική προσπάθεια») στην πραγματικότητα, πίσω από τις λέξεις —αν και όχι πολύ «πίσω»— μας σφυρίζει: δική σας δουλειά είναι — μην τα ρίχνετε όλα πάνω μας πια… Εν κατακλείδι, το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί (μα προσπαθεί απελπισμένα) να απενοχοποιηθεί, βιάζεται να πείσει ότι είναι η παράταξη που οδήγησε τη χώρα στην πρόοδο (μόνο που πια δεν τολμά να πει «η μεγάλη παράταξη») και που είναι η εγγυήτρια δύναμη των συνεργασιών που η συγκυρία απαιτεί, ώστε να έχουμε «την πατρίδα που μας αξίζει» ‒ παρόλο που η «πατρίδα» αυτή δεν νοηματοδοτείται, είναι, σου λέει, κάτι το ωραίον αυτό το «που μας αξίζει». Μόνο που, ίσως, ο πληθυντικός αυτός, εν προκειμένω, είναι κάπως προσβλητικός, ακριβώς επειδή είναι άτεχνος…

1075126_627001890652618_2132817704_n 

syrizaΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ, όπως ακριβώς και των κυβερνητικών εταίρων, έχει απλώς ως αφορμή την επέτειο χάρη στην οποία εκδόθηκε· στην πραγματικότητα, αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο επιθυμεί να προσλαμβάνουν το κόμμα οι πολίτες, δηλαδή, για να ακριβολογούμε, το εκλογικό σώμα. Ο ΣΥΡΙΖΑ, λοιπόν, διόλου πρωτότυπο, και με το μήνυμα που εξέδωσε τη σημερινή ημέρα υπερασπίζεται και προβάλλει το ρόλο του ως αντιμνημονιακού κόμματος, που αμφισβητεί τη λειτουργία της δημοκρατίας καθαυτής. Οφείλουμε, πάντως, να αναγνωρίσουμε ότι η ανακοίνωση αυτή έχει τον καλύτερο ρυθμό από τις τρεις, και μάλιστα ρυθμό μαρς: καλπάζει ο λόγος, η γλώσσα ρέει σε χαβά εμβατηρίου, ακούς (περισσότερο απ’ ό,τι στην ανακοίνωση του ΚΚΕ, στην οποία λόγω χώρου δεν θα αναφερθούμε, όπως ούτε και στων άλλων κομμάτων) τους κομσομόλους και τις κομσομόλες να πορεύονται συστρατευμένοι στον κοινό αγώνα. Ο οποίος κοινός αγώνας είναι: «να ανατρέψουμε τη μνημονιακή πολιτική, να επαναφέρουμε στο προσκήνιο τη δημοκρατία» ‒ κι έτσι, οδηγούμαστε σε μια αντίφαση: Εάν, όντως, αποκαταστάθηκε πριν από 39 χρόνια η Δημοκρατία, όπως συνομολογείται στο κείμενο, αυτό σημαίνει ότι επί Καραμανλή είχαμε δημοκρατία, ενώ σήμερα όχι; Σήμερα «Η δημοκρατία συρρικνώνεται, μέσα σε ένα πλαίσιο όξυνσης της καταστολής και περιστολής των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων», ενώ το 1974 τα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα γνώριζαν άνθιση; Στο επίκεντρο του κειμένου του ΣΥΡΙΖΑ, εκείνο στο οποίο εστιάζει και το οποίο η ανακοίνωση ενδιαφέρεται πρωτίστως να αναδείξει είναι «το χρέος της Αριστεράς» σήμερα. Έτσι, κατά εντυπωσιακό τρόπο, απουσιάζει ακόμη και η λέξη «Μεταπολίτευση», καθώς η κριτική επικεντρώνεται στα «μνημόνια», δίχως την παραμικρή αναφορά σε ενδεχόμενες «παλιές αμαρτίες» που μας οδήγησαν εδώ. Κι έτσι, εκεί που το ΠΑΣΟΚ του Βενιζέλου δηλώνει περήφανο για την «προοδευτική παράταξη» του παρελθόντος, ο ΣΥΡΙΖΑ, που επιτυχώς διεκδικεί τους άλλοτε ψηφοφόρους της ίδιας «προοδευτικής παράταξης», δεν διακινδυνεύει να τους δυσαρεστήσει ούτε κατ’ ελάχιστον. Είναι προφανές, η αξιωματική αντιπολίτευση δεν επιχειρεί (ούτε κατ’ επίφαση) να ερμηνεύσει τη σημερινή κρίση· την ενδιαφέρει όμως να υπονοήσει ότι και σήμερα δεν έχουμε δημοκρατία καθώς η Αριστερά και ο λαός οφείλουν «όπως και τότε» να αγωνιστούν «για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων μας στην αξιοπρέπεια, στην εργασία, στα κοινωνικά αγαθά» — διόλου τυχαία, η λέξη που προτάσσεται είναι η «αξιοπρέπεια», στοχεύοντας στο θυμικό του Έλληνος, στο περίφημο φιλότιμό του… Οι δε αγώνες αυτοί, παρακάτω, συνδέονται, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, με τη «συρρίκνωση» της δημοκρατίας («αγάπη μου, μας συρρίκνωσαν τα μνημόνια τη δημοκρατία»), ενώ (προς τιμήν του) αναφέρεται στην άνοδο της «νεοναζιστικής ακροδεξιάς», κάτι που επιμελώς απέφυγαν να θίξουν ΝΔ και ΠΑΣΟΚ. Εν κατακλείδι, με την ανακοίνωσή ο ΣΥΡΙΖΑ καθιστά σαφές ότι: (α) διεκδικεί, για ευνόητους λόγους, την αποκλειστικότητα της Αριστεράς, στο γνωστό παιχνίδι της ηγεμονίας και (β) σε τόνο αγωνιστικό, απευθύνει το μήνυμα να «δυναμώσουν οι φωνές μας», καλεί (αν και κατά εντυπωσιακό —ή ίσως όχι και τόσο— τρόπο συγκρατημένα, είναι η αλήθεια) σε «αγωνιστική εγρήγορση»· γενικώς.

* * *

1085459_627002167319257_1863866542_n

Πίσω από τις λέξεις, πάντοτε, όλα τα κείμενα κάτι επιδιώκουν, θέλουν να πουν κάτι περισσότερο απ’ ό,τι σε πρώτη ανάγνωση αποκαλύπτεται. Όλα τα κείμενα. Ναι, εννοείται· και το δικό μου. Εξάλλου, η στήλη στην οποία δημοσιεύεται είναι, νομίζω, σαφής: «Παροράματα και ημαρτημένα»…

Εδώ άλλες αναρτήσεις στη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.