Θεσσαλονίκη και αισθητική κατήφεια

—του Νίκου Φωτίου—

2268951988_b299b4671b_o

Φωτό: cosphos / φωτολόγιο

Είναι γνωστό ότι το παρελθόν και η μνήμη σε μεγάλο βαθμό ανακατασκευάζονται και ότι η παράδοση συχνά επινοείται προκειμένου να αξιοποιηθεί «καταλλήλως» (Ε. Hobsbawm).

Έχει, επίσης, ειπωθεί (Aldo Rossi, αρχιτέκτονας) ότι κάθε τόπος διαθέτει και εκπέμπει ένα genius loci, δηλαδή ένα πνεύμα, πνοή αέρα αλλά και νόημα, αισθητική εικόνα και ατμόσφαιρα.

Ιδού, λοιπόν, τι σκέφτομαι και τι νιώθω, όταν, ως κάτοικος και περιπατητής της Θεσσαλονίκης, αντικρίζω μιαν όψη του αισθητικού προσώπου της πόλης: Τα δημόσια γλυπτά.

karatassosΤο νεότερο παρελθόν της χώρας, και ιδιαίτερα της «ακριτικής» μέχρι πρόσφατα Θεσσαλονίκης, μαγειρεύτηκε βάσει ενός μείγματος επιλεγμένων ιδεολογικών στοιχείων. Στη χύτρα έπεσαν και ανακατεύτηκαν με την ιδεολογική κουτάλα, πήραν μερικές βράσεις και σερβιρίστηκαν ως τουρλού: Το «άφθαρτον κλέος των αρχαίων Ελλήνων» (με ευνουχισμό των βαρβάτων διονυσιακών τους στοιχείων), «το αίμα και οι θυσίες των προγόνων», το «πατρίς, θρησκεία, οικογένεια», το «ανάδελφο έθνος», η «πολεμική cimg9615αρετή των Ελλήνων», οι ποικίλοι «επίβουλοι εχθροί», ο «από βορράν κίνδυνος» κ.ά.

Η Ιστορία στένεψε, μεταβλήθηκε σε εργαλείο εθνικού φρονηματισμού, κατέληξε σειριακή αφήγηση ηρωικών και πένθιμων γεγονότων, πράξεων, προσώπων και καλογερίστικου τύπου χριστιανικών διδαχών. Ο υπέρμετρος ηρωισμός, ο υπερπατριωτισμός, η ορθόδοξη πίστη, η θυσία, ο θάνατος και τα συμπαρομαρτούντα συναισθήματα – αυστηρότητα, κατήφεια, πόνος, δυστυχία, θρήνος, πένθος- αναγορεύτηκαν σε κοινωνικές αξίες-οδηγούς, ακολούθως σε πηγές καλλιτεχνικής έμπνευσης διδακτικού και κατηχητικού περιεχομένου και, τέλος, αποτυπώθηκαν στις μορφές των γλυπτών της πόλης διδάσκοντας «ιστορία».

agalma_vardari

Έτσι, λοιπόν, χύδην και σωρηδόν ηρωικοί στρατηλάτες, φιλόσοφοι μεστοί μεν σοφίας γέλωτος δε ενδεέστεροι, συνοφρυωμένοι μακεδονομάχοι, μαυριδεροί ιεράρχες, χαροκαμένες μάνες, γενοκτονίες, χαμένες πατρίδες, θύματα, 53996489θνήσκοντες και θανόντες στοιχειώνουν τα πάρκα και τις πλατείες της πόλης. (Μοναδικές εξαιρέσεις η χαρίεσσα «λουομένη» δίπλα στον Λευκό Πύργο και ο αυθαδώς ουρών πιτσιρικάς της πλατείας Ναυαρίνου, ο οποίος υφίσταται κατά καιρούς αποκοπές και περιτομές).

Ο δημόσιος χώρος της πόλης, σύμφωνα με αυτή την ιδεοληπτική συνταγή, έγινε γκρίζος, σύννους και κατηφής μέχρι καταθλίψεως. Η ατμόσφαιρα που δημιουργήθηκε, το genius loci, αποπνέει μιζέρια, ασκήμια και θάνατο. Η χαρά της ζωής, η ομορφιά, ο έρωτας, η ανεμελιά, η ελαφράδα εξ-ορίστηκαν και εκ-τοπίστηκαν. Το γέλιο είναι ο άξονας του κακού, ο «Εξαποδώ» αυτοπροσώπως (βλ. U. Eco, Το όνομα του ρόδου). Η πόλη ζει ακόμα τον γλυπτό Μεσαίωνα, η Αναγέννηση δεν έφτασε ποτέ. Απαγορεύεται δημοσίως η χαρά, γιατί κινδυνεύουμε να χαλαρώσουμε, να ξεχάσουμε, να αφελληνιστούμε.

Εντάξει, κάποια χαλασμένα μυαλά σκέφτηκαν στο παρελθόν ότι οι Θεσσαλονικείς τη βρίσκουν με τη βαριά κι ασήκωτη κατάθλιψη σε μια πόλη έτσι κι αλλιώς δυσκολοβίωτη. Έτσι θα μείνει η κατάσταση; Εδώ δεν πρόκειται περί της θεμιτής και ευκταίας διατήρησης της ιστορικής μνήμης. ΠρόκειταιPaidi pou Sfirizei Plateia Nauarinou Thes 04 για καταιγισμό μνημοσύνων!

Προτείνω, λοιπόν, ο δήμος Θεσσαλονίκης να συγκεντρώσει τα πιο μίζερα από τα ανωτέρω γλυπτά που μας μαυρίζουν την ψυχή καθημερινά και να τα εντάξει σε ένα «πάρκο μνήμης», όπου και θα τα επισκέπτονται ελευθέρως όσοι το επιθυμούν. Παράλληλα, σε συνεργασία με τη Σχολή Καλών Τεχνών, να προκηρύξει έναν διαγωνισμό νέων εικαστικών και μουσικών καλλιτεχνών με θέμα: «Η χαρά της ζωής». Οι μεν εικαστικές δημιουργίες, μόνιμες ή πρόσκαιρες, να τοποθετηθούν σε κεντρικά σημεία της πόλης, στις πλατείες και στα πάρκα των δημοτικών κοινοτήτων, τις δε μουσικές δημιουργίες να παιανίζει η μπάντα του δήμου ή και νεανικά μουσικά σύνολα κάποια πρωινά της Κυριακής ως ύμνους στη χαρά της ζωής. Να ξεσκάσουμε και λίγο, βρε αδερφέ, να δώσει ο νους μας!

Πηγή: egnatiapost.gr

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Αχριτεκτονική / αστικό τοπίο

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.