Ali Farka Touré, 1939-2006

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ, στις 7 Μαρτίου του 2006, πέθανε ο Αλί Φαρκά Τουρέ.

Ο Μάρτιν Σορσέζε τον χαρακτήρισε «DNA των blues» — και πολύ εύστοχα: η μουσική συγγένεια δεν οφείλεται μόνο στην προσωπική του ευαισθησία, στον γλυκό και ταυτόχρονα σκληρό και πεντακάθαρο ήχο της κιθάρας του. Πάει πολύ πιο πίσω, στο δουλεμπόριο από τον 16ο ως τον 19ο αιώνα, το οποίο αντλούσε το ανθρώπινο εμπόρευμά του από τις ακτές της Δυτικής Αφρικής και το μετέφερε κυρίως στις αμερικάνικες αποικίες. Από τη μουσική gnawa της περιοχής του Άτλαντα, στο Νότιο Μαρόκο, μέχρι τον Τουρέ και τους Tinariwen, τους «ανθρώπους της ερήμου», στο Μάλι, οι πεντατονικές κλίμακες, οι ρυθμοί σε 12/8, η στιχουργική δομή και ο ίδιος ο ήχος και ο τρόπος της μουσικής μαρτυρεί, ακόμα και στο μη ασκημένο αυτί, την καταγωγή των αμερικάνικων blues.

Ο Αλί Φαρκά Τουρέ αγαπήθηκε ιδιαίτερα στο Μάλι, στην Αφρική και, εν τέλει, σε όλο τον κόσμο. Τραγούδισε σε αρκετές αφρικανικές γλώσσες και συνεργάστηκε με πολλούς μουσικούς από διάφορες χώρες. Τα τραγούδια του συγγενεύουν ιδιαίτερα με το στιλ του John Lee Hooker — υπνωτιστικοί ρυθμοί, μελωδίες και σχήματα που απλώνονται το ένα πάνω στο άλλο σε στρώσεις, με μια λογική που δεν έχει καμία σχέση με την κλασική δομή «κουπλέ-γέφυρα-ρεφραίν».

Το 2004, ο Αλί Φαρκά Τουρέ εξελέγη δήμαρχος της μικρής κωμόπολης  Niafunké και ξόδεψε την περιουσία του για να φτιάξει δρόμους, αποχετευτικό σύστημα και, κυρίως, για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της ηλεκτροδότησης.

Tι σου έκαναν αγάπη μου; Τι σου έκαναν; Εγώ εσένα αγαπώ!
Η μάνα σου λέει πως δεν πρέπει να με πάρεις, γιατί δεν έχω τίποτε. Όμως, εγώ, εσένα αγαπώ!
Οι φίλοι σου λένε πως δεν πρέπει να με πάρεις, γιατί δεν έχω τίποτε. Όμως, εγώ εσένα αγαπώ!
Ο πατέρας σου λέει πως δεν πρέπει να με πάρεις γιατί δεν έχω τίποτε. Όμως, εγώ εσένα αγαπώ!
Οι γέροι σου σου λένε πως αυτός ο έρωτας είν’ επικίδυνος γιατί δεν έχω τίποτε. Όμως, εγώ εσένα αγαπώ!
Μην θυμώνεις, μην κλαις επειδή μ’ αγαπάς…
Αχ, ο έρωτας ο αληθινός είναι ανίατη ασθένεια

* * *

Εδώ άλλες επετειακές αναρτήσεις του dim/art