Αντίο Ζεράρ ντε Βιλιέ

Ο Ζεράρ ντε Βιλιέ, συγγραφέας της σειράς κατασκοπικών βιβλίων S.A.S., έφυγε από τη ζωή την Πέμπτη 31 Οκτωβρίου. Το dim/art παραθέτει μια συντομευμένη έκδοση άρθρου τού Robert F. Worth που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο από τους New York Times. Απόδοση: Μαρία Τσάκος.

* * *

Μεταξύ fact και fiction

Ο 83χρονος Ζεράρ ντε Βιλιέ, συγγραφέας της σειράς κατασκοπικών βιβλίων S.A.S., γράφει τέσσερα ή πέντε βιβλία το χρόνο τα τελευταία πενήντα χρόνια. Τα βιβλία του είναι ιδιόμορφα υβρίδια: οχήματα μπέστ-σέλερ ποπ λογοτεχνίας και την ίδια στιγμή ταχυδρομικές θυρίδες για τους ανά τον κόσμο κατασκόπους. Ο ντε Βιλιέ πέρασε όλη τη ζωή του καλλιεργώντας σχέσεις με κατάσκοπους και διπλωμάτες, οι οποίοι, καθώς φαίνεται, απολαμβάνουν τη μεταμόρφωσή τους σε ήρωες της ποπ λογοτεχνίας (χωρίς, φυσικά, να αποκαλύπτεται ποτέ η αληθινή τους ταυτότητα). Τα βιβλία του περιέχουν, σχεδόν πάντοτε, άγνωστες πληροφορίες για τρομοκρατικά σχέδια, για ιστορίες κατασκοπίας και για πολέμους. Άλλοι ευπώλητοι λογοτέχνες όπως ο Τζον λε Καρέ και ο Τομ Κλάνσι, διανθίζουν απλώς τη δουλειά τους με πραγματικά σενάρια και κατασκοπική αργκό, όμως τα βιβλία του ντε Βιλιέ προχωρούν ένα βήμα παραπέρα: είναι μπροστά από τις ειδήσεις και, πολλές φορές, ακόμα και μπροστά από τα ίδια τα γεγονότα. Το 1980 έγραψε ένα μυθιστόρημα με θέμα μιλιταριστές Ισλαμιστές που δολοφονούν τον Αιγύπτιο πρόεδρο, Ανουάρ Σαντάτ, έναν ολόκληρο χρόνο πριν τη δολοφονία του. Όταν ρωτήθηκε για αυτό, ο ντε Βιλιέ απάντησε σηκώνοντας τους ώμους με τον τυπικό γαλλικό τρόπο: «Οι Ισραηλινοί ήξεραν πως θα συνέβαινε», είπε, «και δεν έκαναν τίποτα».

Πώς γεννήθηκε ο Μάλκο

Ο ντε Βιλιέ δημιούργησε τον Μάλκο, τον ήρωά του, με υλικό από τρεις ανθρώπους που είχε όντως γνωρίσει: ένα υψηλόβαθμο μέλος της γαλλικής υπηρεσίας κατασκοπίας, έναν έμπορο όπλων από την Αυστρία και έναν Γερμανό βαρόνο. Για άλλη μία φορά, όμως, ο ντε Βιλιέ αποδείχτηκε προφητικός: Πέντε χρόνια αφότου ξεκίνησε να γράφει βιβλία για τη σειρά, γνώρισε τον Alexandre de Marenches, μια χαρισματική προσωπικότητα που ηγήθηκε της γαλλικής υπηρεσίας πληροφοριών για πάνω από μία δεκαετία και υπήρξε θρύλος της ψυχροπολεμικής κατασκοπίας. Ο de Marenches ήταν πάμπλουτος απόγονος οικογένειας Γάλλων αριστοκρατών πολέμησε γενναία στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο και αργότερα έχτισε δικό του πύργο στη Ριβιέρα. Βοήθησε, επίσης, να συγκροτηθεί ένα διεθνές δίκτυο κατασκόπων, γνωστό ως Safari Club, που διεξήγε μυστικές επιχειρήσεις εναντίον σοβιετικών ομολόγων τους στην Αφρική και στη Μέση Ανατολή. «Έκανε τον κατάσκοπο από χόμπι», μου είπε ο ντε Βιλιέ. «Υπήρξαν φορές που τον έπαιρνε τηλέφωνο ο Ζισκάρ [ενν. Ντ’ Εστέν] και εκείνος δεν του απαντούσε». Με άλλα λόγια, ο de Marenches ήταν σχεδόν ο υπερ-κατάσκοπος που είχε φανταστεί ο ντε Βιλιέ· και όσο στενότερη γινόταν η φιλία τους, τη δεκαετία του ’70, τόσο βάθαινε και η σχέση του ντε Βιλιέ με την γαλλική υπηρεσία πληροφοριών.

Το σεξ

Παρά την αποδεδειγμένη οξυδέρκειά τους στο γεωπολιτικό πεδίο, τα βιβλία του ντε Βιλιέ προκαλούν τη θυμηδία των γάλλων διανοουμένων. («Συγγνώμη, μεσιέ, δεν έχουμε τέτοια βιβλία εδώ», μου είπε ο πωλητής σε κουλτουριάρικο βιβλιοπωλείο του Παρισιού). Και είναι εύκολο να καταλάβεις το γιατί: αρκεί να ανοίξεις μια τυχαία σελίδα ενός από τα βιβλία της σειράς S.A.S. Το πιθανότερο είναι ότι θα πετύχεις τον κεντρικό του χαρακτήρα, Μάλκο, τον αριστοκράτη ήρωα-κατάσκοπο με έφεση προς το σοδομισμό, εν μέσω σκανδαλωδών περιπτύξεων. Σε πρόσφατο μυθιστόρημα, ο Μάλκο γνωρίζει μια πριγκίπισσα από τη Σαουδική Αραβία (ο χαρακτήρας βασίζεται σε αληθινό πρόσωπο, διαβόητο στη Βηρυτό) η οποία είναι αφενός ντομινατρίξ και αφετέρου νυμφομανής⋅ η πρώτη τους ερωτική συνεύρεση ξεκινάει με εκείνην να παρακολουθεί γκέι πορνό ώσπου ο Μάλκο αποσπά την προσοχή της με ένα ποτ-πουρί από ακροβατικές ερωτικές στάσεις. Η σεξουαλική ζωή των «κακών» στις ιστορίες του περιγράφεται εξίσου εκτενώς και αποτρόπαιοι βιασμοί περιγράφονται με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες.

Μια βιομηχανία μόνος του

Το 1964, έγραφε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα στον ελεύθερο χρόνο του όταν ένας εκδότης τού είπε πως ο Ίαν Φλέμινγκ, δημιουργός του Τζέιμς Μποντ, είχε μόλις πεθάνει. «Πρέπει να αναλάβεις εσύ», του είπε. Αυτό ήταν. Το πρώτο βιβλίο S.A.S. βγήκε λίγους μήνες αργότερα. Ένας από τους μύθους που συνδέονται με το όνομά του είναι ότι υπάρχει μια ομάδα ανθρώπων που τον βοηθάει να διατηρεί τον ρυθμό με τον οποίο παράγει βιβλία. Στην πραγματικότητα τα κάνει όλα μόνος του τηρώντας ένα σύστημα που έχει παραμείνει αμετάβλητο εδώ και μισό αιώνα. Για κάθε βιβλίο, κάνει ένα δεκαπενθήμερο ταξίδι στη χώρα όπου διαδραματίζεται η πλοκή του και κατόπιν δαπανά πάνω-κάτω έξι εβδομάδες για τη συγγραφή του. Τα βιβλία του δημοσιεύονται, βάσει αυστηρού χρονοδιαγράμματος, τον Ιανουάριο, Απρίλιο, Ιούνιο και Οκτώβριο κάθε έτους. Πριν έξι χρόνια, στα 77 του, αύξησε τον αριθμό των βιβλίων ετησίως από τα τέσσερα στα πέντε, δημοσιεύοντας δύο βιβλία (το ένα συνέχεια τού άλλου) κάθε Ιούνιο.

Ο ντε Βιλιέ και η λογοτεχνία

Ένα πράγμα το οποίο δε διαθέτει ο ντε Βιλιέ είναι σοβαρές λογοτεχνικές φιλοδοξίες. Παρόλο που είναι μεγάλος θαυμαστής τού λε Καρέ δεν προσπάθησε ποτέ να παρουσιάσει την κατασκοπία ως βαθύ υπαρξιακό δράμα. Γράφει όπως μιλάει, με λακωνικές ριπές μεστές σε πληροφορίες και με μια μακάβρια αίσθηση του χιούμορ. Όταν τον ρώτησα εάν τον ενοχλούσε το ότι δεν έπαιρναν στα σοβαρά τα βιβλία του απάντησε με φυσικότητα. «Δε θεωρώ τον εαυτό μου λογοτέχνη», είπε. «Παραμυθάς είμαι. Γράφω παραμύθια για ενήλικες. Και προσπαθώ να βάζω μέσα και λίγη ουσία».

Ο ντε Βιλιέ και οι Άλλοι

Χαρακτηριστικά είναι και τα όσα μου είπε ανοιχτά και ένας άλλος πράκτορας που υπήρξε φίλος του ντε Βιλιέ επί πολλά χρόνια. Συναντηθήκαμε στο Σεν-Ζερμέν-ντε-Πρε ένα κρύο ομιχλώδες απόγευμα και καθώς αργόπινε τον καφέ του μου αποκάλυψε πρόθυμα χάρες που του είχε κάνει —όχι απλά μιλώντας του για τις υποθέσεις αλλά και συστήνοντας τον ντε Βιλιέ σε συναδέλφους, σε πυροτεχνουργούς, σε χάκερς ή σε ειδικούς στα πυρηνικά όπλα. «Όταν ο ντε Βιλιέ περιγράφει χαρακτήρες τής υπηρεσίας στα βιβλία του όλοι ξέρουμε για ποιον μιλάει», μου είπε. «Η αλήθεια είναι, πως είναι πλέον μορφή στο χώρο και όλοι θέλουν να τον γνωρίσουν. Υπάρχουν έως και υπουργοί ξένων χωρών που επιδιώκουν να τον γνωρίσουν όταν βρίσκονται στη Γαλλία». Εξάλλου, ο Renaud Girard, επιστήθιος φίλος και συνοδός του ντε Βιλιέ στα ταξίδια του, σε μια συνάντησή μας για ποτό και αφού πρώτα μου διηγήθηκε πολλές ιστορίες, μου είπε: «Είναι 83 ετών και δεν έχει ρίξει καθόλου τους ρυθμούς του. Ακόμα και τώρα, όταν πρέπει, θα πάει στο Μάλι ή στη Λιβύη, παρόλα τα προβλήματα που έχει με την καρδιά του». Έκανε μια στιγμιαία παύση και κοίταξε το ποτήρι με το ουίσκι του. «Θυμάμαι μια φορά που καθόμασταν μαζί στην ταράτσα ενός κτιρίου στην Αλβανία και μιλούσαμε για το θάνατο. Μου είπε: “Δε θα σταματήσω ποτέ. Θα συνεχίσω με το πόδι στο γκάζι μέχρι να πεθάνω”».

SAS

* * *

Εδώ αλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Βιβλίο

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

One comment

  1. Ο Ζεράρ ντε Βιλιέ υπήρξε ένας ολόκληρος κόσμος της ποπ κουλτούρας. Στην Ελλάδα, τα βιβλία του άρχισαν να κυκλοφορούν το 1975 στη σειρά ΒΙΠΕΡ των εκδόσεων Πάπυρος και σημείωσαν τεράστια εμπορική επιτυχία. Τον διάβαζα και εγώ και ήταν μια άλλου είδους μύηση σε ένα σύμπαν γεωπολιτικής, σεξ και αδρεναλίνης. Ευχαριστώ γί αυτό το άρθρο.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.