Ο Δούκας, ο κώνος και η παράδοση


Petition to save Wellington cone

—του Γιώργου Τσακνιά—

Λέγεται ότι η πρακτική αυτή, δηλαδή το καπέλωμα του Δούκα του Ουέλινγκτον στην πλατεία Royal Exchange της Γλασκώβης, κρατάει κάπου τριάντα χρόνια τώρα. Κάποτε, κάποιος μεθυσμένος θεώρησε καλή ιδέα να φορέσει έναν κώνο της τροχαίας στο κεφάλι του ανθρώπου που κατατρόπωσε τον Ναπολέοντα στο Βατερλό. Όχι στο κεφάλι του ίδιου, αυτοπροσώπως· για το άγαλμά του πρόκειται. Το οποίο άγαλμα είναι δημιούργημα του ιταλού γλύπτη Carlo Marochetti και τοποθετήθηκε το 1844, έξω από το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (η λεπτομέρεια αυτή έχει τη σημασία της, καθώς μπορεί κανείς να δει τον καπελωμένο Δούκα ως installation).

Ο κώνος αφαιρέθηκε από τους υπαλλήλους του Δήμου, πλην όμως παρέες εύθυμων Γλασκωβέζων, υπό την επήρεια αλκοόλ, επέμεναν να τον ξαναβάζουν στη θέση του — τουτέστιν στην προαναφερθείσα ευγενική κεφαλή. Το δημοτικό συμβούλιο είδε και απόειδε και προσφάτως αποφάσισε να σηκώσει το βάθρο του αγάλματος κατά 1,8 μέτρα ούτως ώστε να μη φτάνει πια ο πάσα εις εύθυμος και μεθυσμένος Γλασκωβέζος να ξαναβάζει τον κώνο και μετά να χαχανίζει και να τραβά φωτογραφίες. Η επιχείρηση αυτή είχε προϋπολογισμό, ούτε λίγο ούτε πολύ, 65.000 στερλίνες. Δηλαδή, πολύ.

Αμέσως, κάτοικοι της Γλασκώβης (ίσως εύθυμοι, ίσως μεθυσμένοι, σίγουρα πάντως με πολύ χιούμορ) έκαναν online petition και συγκέντρωσαν πάνω από 10.000 υπογραφές, ζητώντας να μην ανυψωθεί το βάθρο του αγάλματος, καθώς η τοποθέτηση του κώνου στο κεφάλι του Δούκα αποτελεί «καθιερωμένη παράδοση, για την οποία είμαστε περήφανοι». Εχθές (14/11/2013) το δημοτικό συμβούλιο έκανε πίσω και αποδέχθηκε το αίτημα των κατοίκων, μουρμουρίζοντας πάντως ότι κάθε φορά η αφαίρεση του κώνου κοστίζει γύρω στις 100 στερλίνες.

* * *

* * *

Μια-δυο σκέψεις για τα καθ’ ημάς, με αφορμή το καπέλωμα του Δούκα από τους πλακατζήδες κατοίκους της Γλασκώβης:

Το τι ακριβώς αποτελεί «παράδοση», και δη όταν μιλάμε για αστικό τοπίο, είναι ένα χρόνιο ερώτημα, το οποίο μάλλον δεν επιδέχεται γενικής απάντησης. Στη χώρα μας, οι αρχαιολόγοι πολύ συχνά βρίσκονται αντιμέτωποι με τέτοια προβλήματα: τι κάνεις όταν έχεις έναν αρχαϊκό ναό κάτω από έναν κλασικό ναό που ξαναχτίστηκε στην ελληνιστική εποχή και μετατράπηκε αργότερα σε χριστιανική εκκλησία και όλο αυτό βρίσκεται κάτω από ένα μεσαιωνικό κάστρο το οποίο στον 19ο αιώνα χρησιμοποιήθηκε ως βιομηχανικό κτήριο;

Το μεθοδολογικό πρόβλημα υποκρύπτει ένα βαθύτερο, ιδεολογικό: στον 19ο και στις αρχές του 20ού αιώνα, την εποχή της «θησαυροθηρικής» αρχαιολογίας, όταν η Μεγάλη Ιδέα (για να παραμείνουμε στα καθ’ ημάς) επινοούσε —κάνοντας ένα άλμα αιώνων και λογικής— την απευθείας και αδιαμεσολάβητη («φυλετικά» αλλά και πολιτισμικά) σύνδεση των νεοελλήνων με τον Περικλή και τον Φειδία, οποιοδήποτε κτίσμα θύμιζε Τουρκοκρατία, αλλά ακόμα και Βυζάντιο ή Ρώμη, αντιμετωπιζόταν ως τεκμήριο εθνικής παρακμής και παραχωνόταν ή και κατεδαφιζόταν ή, εν πάση περιπτώσει, κουκουλωνόταν κάτω από το χαλάκι, προκειμένου να έρθει στο φως και να επιβληθεί στο τοπίο και στην κοινωνία ο κλασικός ναός της χρυσής εποχής των αρχαίων ημών προγόνων. Η σύγχρονη αρχαιολογία, ιδεολογικά απαλλαγμένη —οριστικά, ελπίζω— από την αλυτρωτική κλάψα και από το κόμπλεξ του πεπτωκότος αγγέλου, μεθοδολογικά τείνει να μην αξιολογεί, παρά να αποκαλύπτει και να μελετά αποστασιοποιημένη (κατά το δυνατόν) τις διάφορες φάσεις κατασκευής και χρήσης κτηρίων. Το κατά πόσον το επιστημονικά αυτονόητο αυτό βήμα συμβαδίζει με τις αντιλήψεις των νεοελλήνων για το παρελθόν και τη χρήση του είναι ένα άλλο τεράστιο κοινωνικό, ιδεολογικό και πολιτικό ζήτημα.

People enjoy snow in Glasagow

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Πολιτιστική κληρονομιά

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.