Άγριοι χοροί

—του Γιάννη Παπαθεοδώρου για τη στήλη Ανώμαλα ρήματα

Ruslana_Ukrainian_stamp_2005-2

Δέκα χρόνια πριν, το 2004, μια τραγουδίστρια από την Ουκρανία, η Ρουσλάνα Στεπάνιβνα Λιζίτσκο, ντυμένη με μίνι φούστα και σκισμένα δέρματα, «σάρωνε» στο διαγωνισμό της Eurovision με το τραγούδι Wild Dances. Ο συνδυασμός του ποπ ήχου με το ουκρανικό ethnic συντόνιζε το ευρωπαϊκό φαντασιακό με τα καρπάθια όρη, ανοίγοντας ταυτόχρονα μια νέα πολιτισμική διέξοδο στη μετα-σοβιετική Ρωσία, που αναζητούσε το δικό της δύσκολο δρόμο προς τη Δύση. Στη δεκαετία που πέρασε, η Ρουσλάνα, αν και «μισούσε την πολιτική», έγινε το σύμβολο της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας ∙ για αυτό και βρέθηκε πρόσφατα να διαδηλώνει και να τραγουδάει σχεδόν κάθε μέρα στην πλατεία Ανεξαρτησίας του Κιέβου, με μοναδικό αίτημα να πέσει το αυταρχικό καθεστώς του Γιανούκοβιτς. Παρ’ όλες τις απειλές για τη ζωή της, η —σαραντάρα πια— Ρουσλάνα στρατεύτηκε στον πολιτικό ακτιβισμό των διαδηλώσεων του «Ευρω-Μεϊντάν» ενώνοντας τη φωνή της με το εξεγερμένο πλήθος.

Όταν όμως η φωνή της σκεπάστηκε από τον ήχο των όπλων δήλωσε πως «τώρα πια δεν τραγουδάμε αλλά προσευχόμαστε». Φαίνεται πως οι προσευχές της πιάσανε τόπο. Μετά από τις κινητοποιήσεις και την πίεση της ευρωπαϊκής και της διεθνούς κοινότητας, η κατάσταση στην Ουκρανία αλλάζει σελίδα. Η σκηνή με την εμφανώς καταπονημένη αλλά επιτέλους απελευθερωμένη Γιούλια Τιμοσένκο να καταφθάνει στην πλατεία Ανεξαρτησίας του Κιέβου πάνω στο αναπηρικό της καροτσάκι σηματοδοτεί την απαρχή μιας νέας πολιτικής μετάβασης. «Η Ουκρανία θα διαλυθεί χωρίς εσάς» είπε η Τιμοσένκο στους διαδηλωτές, εγκαινιάζοντας ήδη την επόμενη μέρα της δύσκολης μεταπολίτευσης.

2686480-ukraine-

Τι είναι αυτό που ενώνει μια ποπ τραγουδίστρια με μια πολιτική αρχηγό στην ίδια πλατεία; Εκτός από τις μνήμες της παλαιότερης «πορτοκαλί επανάστασης», τις ενώνει η πεποίθηση πως η Ουκρανία αξίζει να παλέψει για την ευρωπαϊκή της προοπτική καθώς και η πεποίθηση πως πρέπει να αποκατασταθούν οι στοιχειώδεις δημοκρατικές διαδικασίες στην έκφραση των πολιτών. Στους «άγριους χορούς» κερδίζουν όσοι και όσες προκαλούν τον αυταρχισμό των καθεστώτων ακόμη και με τη σωματική διάσταση της διαμαρτυρίας τους. Όταν η δημοκρατία «παγώνει» στις στέπες, έχει ανάγκη από έντονες, συμβολικές και θερμές εικόνες. Η Ρουσλάνα πρόσφερε συχνά μια τέτοια εικόνα με την αποκαλυπτική καρπάθια στολή της∙ η Τιμοσένκο με τις εκκεντρικές «πλεξίδες» των μαλλιών της. Το μέλλον της χώρας θα είναι δύσκολο αλλά τουλάχιστον θα είναι ίσως, για πρώτη φορά, «ανοιχτό» σε μια νέα υβριδική ζώνη γεωπολιτικής ισορροπίας. Η Ουκρανία ίσως εξελιχτεί σε μια χώρα που θα παραπέμπει σε μια διχοτομημένη «Ευρασία», με τρεις παράλληλες κρίσεις (κοινωνική, πολιτική, οικονομική) να διχάζουν το εσωτερικό της.

ruslana-maidan-600x215

Πώς τα προσλαμβάνει όλα αυτά το δικό μας ελληνικό πολιτικό σύστημα, που βρίσκεται στις παραμονές των ευρωεκλογών να συζητάει για την Ευρώπη μέσω εκλογικών τακτικισμών; Αναμφισβήτητα, τον τόνο έδωσε και πάλι ο ΣΥΡΙΖΑ, που με αφορμή τα γεγονότα στην Ουκρανία έβγαλε μια μάλλον αμήχανη ανακοίνωση, κάνοντας αρχικά λόγο για «βίαιες μειοψηφίες» και «εξωτερικές παρεμβάσεις»[1]. Λίγο αργότερα, με νέα ανακοίνωση υιοθέτησε μια πιο ουδέτερη στάση: «ο ίδιος ο κυρίαρχος λαός» θα επιλέξει την πορεία της χώρας. Να φταίει άραγε η λειψή ενημέρωση για αυτές τις πολιτικές ακροβασίες; Ή μήπως να φταίει η παλιά «σοσιαλιστική» καταγωγή του καταρρέοντος καθεστώτος για αυτές τις περίεργες εκλεκτικές συγγένειες;

984678552ria600

Για να απαντήσουμε με σχετική ασφάλεια πρέπει να μεταφερθούμε γεωγραφικά αλλού: στη Βενεζουέλα. Μετά τους «άγριους χορούς» της εκεί καθεστωτικής βίας, ο ΣΥΡΙΖΑ κάλυψε τον Μαδούρο —αντικαταστάτη του Τσάβες— μιλώντας «για επαναστατική διαδικασία σε συνθήκες δημοκρατίας και ειρήνης» (sic). Παραθέτω απόσπασμα από την ανακοίνωση του Τμήματος Εξωτερικής Πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ : Η 14χρονη Μπολιβαριανή επαναστατική διαδικασία πραγματοποιείται σε συνθήκες δημοκρατίας και ειρήνης, παρά την προσπάθεια βίαιης ανατροπής με πραξικόπημα το 2001. Οι νοσταλγοί της οπισθοδρόμησης και της ιμπεριαλιστικής εξάρτησης δεν έχουν καταθέσει τα «όπλα». Ο ΣΥΡΙΖΑ εκφράζει την ολόθερμη αλληλεγγύη του στους προοδευτικούς, δημοκρατικούς και σοσιαλιστικούς δρόμους, που διανύει η χώρα και ο λαός της σε συνθήκες δημοκρατίας και προόδου. Ενώνουμε τη φωνή μας με αυτή των λαών της Λατινικής Αμερικής και όλου του κόσμου, ώστε να νικήσει η δημοκρατία, η ειρήνη και η πρόοδος.[2]

i1etbUsut9PA

Η αλήθεια είναι πως εκτός από τον ΣΥΡΙΖΑ κανείς δεν πιστεύει πως στη Βενεζουέλα υπάρχει δημοκρατία και ειρήνη. Το «τσαβίσμο» ως πολιτικό μοντέλο διακυβέρνησης έχει βάψει τα χέρια του με αίμα, και η εξαθλίωση έχει οδηγήσει τον λαό στα άκρα. Η πλειονότητα των πολιτών διαμαρτύρεται και συγκρούεται με τα ΜΑΤ της «Μπολιβαριανής επαναστατικής διαδικασίας» για να κερδίσει μια καλύτερη ζωή∙ ή έστω έναν αξιοπρεπή θάνατο. Πάνω στις πληγές αυτής της κοινωνίας, ο ΣΥΡΙΖΑ δυστυχώς υιοθετεί την πιο ακραία, δογματική και αρχαϊκή προπαγάνδα, δηλώνοντας πως οι αντίπαλοι του καθεστώτος είναι υποχρεωτικά νοσταλγοί της «ιμπεριαλιστικής εξάρτησης».

venezuela121802

Αναρωτιέμαι τι σχέση μπορεί να έχει αυτός ο λόγος με την ευρωπαϊκή αριστερά. Αναρωτιέμαι επίσης πού πήγαν οι παραδόσεις ενός χώρου που κάποτε έδωσε —με ισχυρό τίμημα, είναι αλήθεια— τη μάχη για τον «σοσιαλισμό με δημοκρατία και ελευθερία». Και πάντως σκέφτομαι πως καλό θα ήταν οι σύντροφοι «επαναστάτες» του ΣΥΡΙΖΑ να παρακολουθούν καμιά φορά και τη Eurovision. Μπορεί, σύμφωνα με τη λογική τους, το θέαμα να ανήκει στα υποπροϊόντα της καπιταλιστικής παρακμής αλλά ίσως τους βοηθήσει να καταλάβουν κάποτε τι γυρεύει η Ρουσλάνα στην πλατεία Ανεξαρτησίας του Κιέβου.


[2] http://www.tovima.gr/politics/article/?aid=569053

dmytro-larina-ruslana

* H φωτογραφία εξωφύλλου είναι του Dmytro Larina από τις αρχές Φεβρουαρίου (κυκλοφόρησε στις 12/2). Η δράση είχε τίτλο «πιάνο για την Μπερκούτ» (τα ουκρανικά ΜΑΤ). Η φωτογραφία της Ρουσλάνα από τον Dmytro Larina εστιάζει στο πιάνο και στη μουσικό και αφήνει εκτός κάδρου την πλατεία, τα δημάδια των συγκρούσεων, τους διαδηλωτές, τη Μπερκούτ — με αυτόν τον τρόπο αφήνει εκτός κάδρου όλη την τραγική ιστορία της πόλης και της χώρας κι έτσι την περιλαμβάνει απολύτως και ουσιαστικά στην ιστορία την οποία αφηγείται, με τρόπο ιδιαίτερα δυνατό. Ιδού το κάδρο μαζί με τα συμφραζόμενα (φωτό: Σεργκέι Σουπίνσκι):

UKRAINE-UNREST-EU-RUSSIA-POLITICS

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από τη στήλη Ανώμαλα ρήματα

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.