Το 1914 άρχισε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος. Μια έκθεση στο Μάρμπαχ της Γερμανίας επιχειρεί να φωτίσει το πώς και γιατί αυτή η μαζική καταστροφή του 20ού αιώνα υπήρξε ένας τεράστιος κινητήριος μοχλός για λογοτέχνες και εκδότες.
Πηγή: Die Welt. Μετάφραση για το dim/art: Μαρία Αντωνοπούλου-Τσικαρδάνη
Αύγουστος 1914. Λογοτεχνία και Πόλεμος ονομάζεται η Έκθεση στο Literaturmuseum der Moderne στο Μάρμπαχ. Η φωτογραφία αυτή στα χαρακώματα του Monchy τραβήχτηκε την 1η Ιουλίου 1916 από το συγγραφέα Ερνστ Γιούνγκερ.
Η Έκθεση παρουσιάζει, μάλιστα, σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα, διάτρητα, κακογραμμένα, τυπωμένα φύλλα χαρτιού σε γυάλινες βιτρίνες. Ό,τι μέχρι σήμερα ήταν θαμμένο στο σκοτάδι του αρχείου κερδίζει τώρα στο οικείο φως της ανάγνωσης μια γοητευτική, έντονη παρουσία.
Εδώ βλέπουμε ένα χειρόγραφο σημείωμα του αλσατού Ερνστ Στάντλερ, ο οποίος, αφού σπούδασε στην Οξφόρδη και δίδαξε μοντέρνα λυρική στο Στρασβούργο, ετοιμάζεται αμέσως να ξεκινήσει ένα διδακτορικό στη λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο. Ήδη στις 31 Ιουλίου σημειώνει στο ημερολόγιό του: «Η απογευματινή διάλεξη ματαιώθηκε. Αυριανές αγορές: Περίστροφα».
Στην αντιγραφή των σημειώσεων του εκδότη Κουρτ Βολφ για τη γυναίκα του, Ελίζαμπεθ, κόλλησε ένα τσιτάτο από το μυθιστόρημα του Λεβ Τολστόι Πόλεμος και Ειρήνη.
Ο συγγραφέας Γκούσταφ Ζακ έπεσε στο καθήκον, στις 5 Δεκεμβρίου 1916, στη Φίντα Μάρε κοντά στο Βουκουρέστι με το αξίωμα του έφεδρου ανθυπολοχαγού του πεζικού. Αυτό είναι το πακέτο με τα τελευταία του πράγματα.
Σε ένα σημειωματάριο, με το οποίο ο Γκούσταφ Ζακ συνοδεύει το θεατρικό του Ο Αντιρρησίας, σκιτσ´αρει δίπλα στον κατάλογο των προσώπων έναν σχοινοβάτη – υπαινισσόμενος ίσως τη δραματική κατάληξη του έργου: ο αντιρρησίας συνείδησης ποιητής Έγκον ρίχνεται στο κενό από την κορυφή ενός ελβετικού βουνού.
Γράμμα που έστειλε ο Στέφαν Τσβάιχ στον εκδότη του, Άντον Κίπενμπεργκ, στη Λειψία.
Στα ελάχιστα μη λογοτεχνικά αντικείμενα της έκθεσης ανήκει αυτό το ατσάλινο κράνος του Ερνστ Γιούνγκερ, τρυπημένο από σφαίρα.
Τα κείμενα που συνοδεύουν τα εκθέματα ισχυρίζονται ότι τίποτα δεν έκανε πιο απαραίτητη την ανάγκη για γράψιμο όσο ο πόλεμος. Αυτό μπορεί να συμπεράνει κανείς από τα βιωματικά προσωπικά γραπτά.
Για τους εκδοτικούς οίκους ο πόλεμος αποτελεί μια περίοδο εξαιρετικά αυξημένης εμπορικής δραστηριότητας. Το αρχείο του Μάρμπαχ έχει αναπαραστήσει περίπου 300 τόμους περιεκτικού υλικού βιβλιοθήκης, το οποίο κατάφερε να φτάσει μέχρι τις πρώτες γραμμές μέσω των στρατευμάτων ανεφοδιασμού.
Ένα περιοδικό των χαρακωμάτων από τα Βόσγια όρη. Το έκθεμα προέρχεται από τη Bibliotheque Nationale et Universitaire de Strasburg.
Ακόμη ένα περιοδικό χαρακωμάτων από τα Βόσγια όρη.
Η δίψα των στρατιωτών για διάβασμα ήταν έντονη.
«Πάνω τους!» — Η έκθεση του Μάρμπαχ αντιμετωπίζει την πολεμική προπαγάνδα με τρόπο μάλλον επιφανειακό.
* * *
dimart 
Σχολιάστε