Λογοτεχνία και πόλεμος

Το 1914 άρχισε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος. Μια έκθεση στο Μάρμπαχ της Γερμανίας επιχειρεί να φωτίσει το πώς και γιατί αυτή η μαζική καταστροφή του 20ού αιώνα υπήρξε ένας τεράστιος κινητήριος μοχλός για λογοτέχνες και εκδότες.

Πηγή: Die Welt. Μετάφραση για το dim/art: Μαρία Αντωνοπούλου-Τσικαρδάνη

ww1

Αύγουστος 1914. Λογοτεχνία και Πόλεμος ονομάζεται η Έκθεση στο Literaturmuseum der Moderne στο Μάρμπαχ. Η φωτογραφία αυτή στα χαρακώματα του Monchy τραβήχτηκε την 1η Ιουλίου 1916 από το συγγραφέα Ερνστ Γιούνγκερ.

ww2

Η Έκθεση παρουσιάζει, μάλιστα, σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα, διάτρητα, κακογραμμένα, τυπωμένα φύλλα χαρτιού σε γυάλινες βιτρίνες. Ό,τι μέχρι σήμερα ήταν θαμμένο στο σκοτάδι του αρχείου κερδίζει τώρα στο οικείο φως της ανάγνωσης μια γοητευτική, έντονη παρουσία.

ww3

Εδώ βλέπουμε ένα χειρόγραφο σημείωμα του αλσατού Ερνστ Στάντλερ, ο οποίος, αφού σπούδασε στην Οξφόρδη και δίδαξε μοντέρνα λυρική στο Στρασβούργο, ετοιμάζεται αμέσως να ξεκινήσει ένα διδακτορικό στη λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο. Ήδη στις 31 Ιουλίου σημειώνει στο ημερολόγιό του: «Η απογευματινή διάλεξη ματαιώθηκε. Αυριανές αγορές: Περίστροφα».

ww4

Στην αντιγραφή των σημειώσεων του εκδότη Κουρτ Βολφ για τη γυναίκα του, Ελίζαμπεθ, κόλλησε ένα τσιτάτο από το μυθιστόρημα του Λεβ Τολστόι Πόλεμος και Ειρήνη.

ww5

Ο συγγραφέας Γκούσταφ Ζακ έπεσε στο καθήκον, στις 5 Δεκεμβρίου 1916, στη Φίντα Μάρε κοντά στο Βουκουρέστι με το αξίωμα του έφεδρου ανθυπολοχαγού του πεζικού. Αυτό είναι το πακέτο με τα τελευταία του πράγματα.

ww6

Σε ένα σημειωματάριο, με το οποίο ο Γκούσταφ Ζακ συνοδεύει το θεατρικό του Ο Αντιρρησίας, σκιτσ´αρει δίπλα στον κατάλογο των προσώπων έναν σχοινοβάτη – υπαινισσόμενος ίσως τη δραματική κατάληξη του έργου: ο αντιρρησίας συνείδησης ποιητής Έγκον ρίχνεται στο κενό από την κορυφή ενός ελβετικού βουνού.

ww7

Γράμμα που έστειλε ο Στέφαν Τσβάιχ στον εκδότη του, Άντον Κίπενμπεργκ, στη Λειψία.

ww8

Στα ελάχιστα μη λογοτεχνικά αντικείμενα της έκθεσης ανήκει αυτό το ατσάλινο κράνος του Ερνστ Γιούνγκερ, τρυπημένο από σφαίρα.

ww9

Τα κείμενα που συνοδεύουν τα εκθέματα ισχυρίζονται ότι τίποτα δεν έκανε πιο απαραίτητη την ανάγκη για γράψιμο όσο ο πόλεμος. Αυτό μπορεί να συμπεράνει κανείς από τα βιωματικά προσωπικά γραπτά.

ww10

Για τους εκδοτικούς οίκους ο πόλεμος αποτελεί μια περίοδο εξαιρετικά αυξημένης εμπορικής δραστηριότητας. Το αρχείο του Μάρμπαχ έχει αναπαραστήσει περίπου 300 τόμους περιεκτικού υλικού βιβλιοθήκης, το οποίο κατάφερε να φτάσει μέχρι τις πρώτες γραμμές μέσω των στρατευμάτων ανεφοδιασμού.

ww11

Ένα περιοδικό των χαρακωμάτων από τα Βόσγια όρη. Το έκθεμα προέρχεται από τη Bibliotheque Nationale et Universitaire de Strasburg.

ww12

Ακόμη ένα περιοδικό χαρακωμάτων από τα Βόσγια όρη.

ww13

Η δίψα των στρατιωτών για διάβασμα ήταν έντονη.

ww14

«Πάνω τους!» — Η έκθεση του Μάρμπαχ αντιμετωπίζει την πολεμική προπαγάνδα με τρόπο μάλλον επιφανειακό.

 

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Πολιτιστική κληρονομιά

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.