Home

Σε μια συνέντευξή του του 2014, ο Φίλιπ Ροθ βρήκε την ευκαιρία να παραθέσει έναν κατάλογο συγγραφέων που αποτελούν, κατά τη γνώμη του, την «εθνική ομάδα» της μεταπολεμικής αμερικανικής λογοτεχνίας. Διαβάζοντας τον κατάλογο, συναντά κανείς ονόματα πασίγνωστα εδώ στην Ελλάδα, άλλα λιγότερο γνωστά και μερικά παντελώς άγνωστα, που ωστόσο συμπεριλαμβάνονται στους πολύ μεγάλους εκεί, στις ΗΠΑ. Συνειδητοποιεί έτσι κανείς πόσο πολλές περιοχές της λογοτεχνίας, ακόμα και της ιδιαίτερα αγαπητής και προσβάσιμης στο ελληνικό κοινό αμερικάνικης λογοτεχνίας, παραμένουν εν πολλοίς ανεξερεύνητες, αλλά και πόσοι συγγραφείς, παρόλο που έχουν μεταφραστεί, δεν έχουν τύχει της εμπορικής επιτυχίας που τους αξίζει στη δική μας (μικρή, είναι αλήθεια) αγορά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το όνομα που αναφέρει πρώτο-πρώτο στον κατάλογό του ο Ροθ: ο νομπελίστας Σολ Μπέλοου, που γεννήθηκε σαν σήμερα, στις 10 Ιουνίου του 1915 στο Κεμπέκ του Καναδά.

Η λεπτή πανουργία του Σολ Μπέλοου

—του Joe Muscolino. Μετάφραση για το dim/art: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου—

saul1bΟι γονείς του είχαν εγκαταλείψει τη Ρωσία μόλις δυο χρόνια πριν τη γέννησή του. Όταν ο Μπέλοου ήταν εννέα ετών, η οικογένεια τα μάζεψε ξανά και μετακόμισε στις ΗΠΑ, για να εγκατασταθεί στο Χάμπολτ Παρκ του Σικάγο, όπου οι εικόνες, οι ήχοι και οι ψίθυροι της Μεσοδυτικής Αμερικής έμελλε να αποτελέσουν τη βάση για τα σπουδαιότερα έργα του.

Ο Μπέλοου θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς του 20ού αιώνα. «Σε δύο μυθιστοριογράφους χρωστά η αμερικανική λογοτεχνία του 20ού αιώνα τη ραχοκοκαλιά της», έγραφε ο Φίλιπ Ροθ. «Στον Ουίλιαμ Φόκνερ και στον Σολ Μπέλοου». Χάρη στην Καλύβα του Μπαρμπα-Θωμά της Χάριετ Μπίτσερ-Στόου, ο Μπέλοου κατάλαβε από πολύ μικρή ηλικία πως θα γινόταν συγγραφέας, ενώ πολύ σύντομα αναδείχθηκε και η αμερικανο-εβραϊκή του ταυτότητά. Όντας πεπεισμένος για τον αντισημιτισμό του τμήματος αγγλικής φιλολογίας του πανεπιστημίου Νορθγουέστερν, ο Μπέλοου επέλεξε αντ’ αυτού να σπουδάσει κοινωνιολογία και ανθρωπολογία. Μια τέτοια αλλαγή πιθανώς να είχε εκτροχιάσει τις φιλοδοξίες κάποιου με πιο αδύναμη θέληση. Για τον Μπέλοου όμως στάθηκε απλώς μια παράκαμψη προς τον ίδιο τελικό προορισμό, που –αν μη τι άλλο– έριξε νερό στο μύλο της αυτόφωτης πορείας του στη μυθοπλασία.

Saul BellowΜετά την αποφοίτησή του, το γράψιμό του χρωματίστηκε έντονα από το αντικείμενο των σπουδών του, που τον κατατόπισαν γύρω από τους κοινούς δεσμούς της ανθρωπότητας, τις αναγκαιότητες που μας συνδέουν στον αγώνα μας να ανήκουμε κάπου, να γίνουμε αποδεκτοί και να ανακαλύψουμε ένα κάποιο νόημα. Η εκπαίδευση και το περιβάλλον της εργατικής τάξης στο οποίο μεγάλωσε προσέδωσαν στις ιστορίες του μια πικαρέσκα απόχρωση, με πρώτη του μεγάλη επιτυχία το Οι Περιπέτειες του Ώγκι Μαρτς, για το οποίο κέρδισε και το National Book Award. Η βουλιμικές του λογοτεχνικές αναζητήσεις τού απέφεραν άλλα δύο τέτοιες βραβεύσεις, επίδοση-ρεκόρ για συγγραφέα μυθοπλασίας. Το 1964 συνέχισε την επιτυχημένη πορεία του με το Χέρτσογκ, κατόπιν με τον Πλανήτη του κυρίου Σάμλερ το 1970 και τέλος με το Δώρο του Χάμπολντ το 1975, για το οποίο κέρδισε και το Pulitzer Λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ, το 1976, ήρθε ως φυσικό επιστέγασμα της μεγάλης του καριέρας.

Όταν πέθανε το 2005, συγγραφείς όπως ο Χίλτον Αλς, ο Νόρμαν Ρας και ο Ντέιβ Έγκερς έγραψαν για την τεράστια επίδραση που είχε ο Μπέλοου στον συγγραφικό και αναγνωστικό τους βίο. Για τον Ντέιβ Έγκερς, συγκεκριμένα, «το Χέρτζογκ είναι το πιο αγαπημένο μου βιβλίο που έχει γραφτεί ποτέ, οπουδήποτε, από οποιονδήποτε». Και συνεχίζει, «Εκείνο που έβρισκα κυρίως στο Χέρτζογκ και τουλάχιστον στα μισά από τα άλλα βιβλία του Μπέλοου, ήταν το πώς σου υπενθυμίζει, σε κάθε παράγραφο, σχεδόν όλα τα επίπεδα της ύπαρξης –το σωματικό, το συναισθηματικό, το πνευματικό– και όλα αυτά πάντοτε με χάρη και αδιάπτωτο χιούμορ· το πως ρίχνει το δίχτυ του και συλλαμβάνει ό,τι αξίζει στη ζωή, κι έπειτα το ξεφορτώνει σε κάθε του σελίδα».

bellow

Ακολουθούν, τιμής ένεκεν, εννέα παραθέματα του Μπέλοου που ξεχειλίζουν από τους χυμούς της ζωής.

1. «Η καλοσύνη δεν επιτυγχάνεται εν κενώ αλλά με την παρουσία άλλων ανθρώπων και τη συνοδεία της αγάπης». (The dangling man)

2. «Δεν πρέπει να ξεχνάμε πόσο γρήγορα μεταμορφώνεται το όραμα της μεγαλοφυίας σε τυποποιημένη τροφή των διανοούμενων». (Χέρτζογκ)

3. Κάθε μυθιστόρημα ισορροπεί ανάμεσα σε λιγοστές αληθείς εντυπώσεις και στην πληθώρα των εσφαλμένων, που αποτελούν κατά κύριο λόγο και αυτό που αποκαλούμε ζωή». (Ομιλία κατά την αποδοχή του Νόμπελ, 12 Δεκεμβρίου 1976)

380786w3004. «Ανακάλυψα ότι η απόρριψη δεν είναι και τελείως κακό πράγμα. Μαθαίνει στον συγγραφέα να βασίζεται στη δική του κρίση και να λέει, από τα βάθη της καρδιάς του, “Ρε δεν πάτε στο διάολο”». (Από το άρθρο της Μπάρμπαρα Μπάουερ και του Ρόμπερτ Φ. Μος, «Νιώθετε απόρριψη;» στους New York Times, 21 Ιουλίου 1985)

5. «Δες τους πολιτικούς μας: ένα μάτσο καραγκιόζηδες. Η προεδρία είναι πλέον μια διασταύρωση διαγωνισμού δημοφιλίας και γυμνασιακού ρητορικού αγώνα με μια ολόκληρη εγκυκλοπαίδεια από κλισέ». (Παρατίθεται στο βιβλίο The Portable Curmudgeon του Τζον Ουίνοκουρ)

6. «Όσα μας επιβάλλονται εκ γενετής και εκ του περιβάλλοντος είναι ακριβώς αυτά που καλούμαστε να υπερβούμε». («Ένας Εβραίος συγγραφέας στην Αμερική»)

7. «Οι κατακτημένοι τείνουν να είναι πνευματώδεις». (Ο πλανήτης του κυρίου Σάμλερ)

8. «Όλοι μας τέτοια ατυχήματα είμαστε. Δεν φτιάχνουμε εμείς την ιστορία και τον πολιτισμό. Εμείς απλώς εμφανιζόμαστε, και όχι από δική μας βούληση. Ερμηνεύουμε την κατάστασή μας με όσα μέσα διαθέτουμε. Αναγκαστικά, αποδεχόμαστε το μείγμα έτσι όπως το συναντάμε – και τη βδελυρότητα και την τραγικότητα και την ελπίδα που κουβαλάει». (Από την εισαγωγή του Great Jewish Short Stories, 1963)

9. «Όλοι έχουν ανάγκη τις αναμνήσεις τους. Αυτές κρατάνε το λύκο της ασημαντότητας μακριά». (Ο πλανήτης του κυρίου Σάμλερ)

[πηγή: biographile.com]

Saul-Bellow-circa-1989

Βιβλία του Σολ Μπέλοου στα ελληνικά:

Ένας ανήσυχος Δεκέμβρης (Ψυχογιός, 1986)

Οι αναμνήσεις του Μόσμπυ και άλλες ιστορίες (Νεφέλη, 1988)

Η κλοπή (Καστανιώτης, 1990)

Αναζητώντας τον κύριο Γκρην (Νεφέλη, 1996)

Η μοναδική (Καστανιώτης, 1998)

Χέρτσογκ (Καστανιώτης, 1999)

Ραβελστάιν (Καστανιώτης, 2001)

Άδραξε τη μέρα (Καστανιώτης, 2004)

Το θύμα (Καστανιώτης, 2007)

Η τέχνη της γραφής (συλλογικό, Τόπος, 2010)

Οι περιπέτειες του Ώγκι Μαρτς (Καστανιώτης, 2015)

* * *

Εδώ η συνέντευξη του Φίλιπ Ροθ στον Daniel Sandstrom

Εδώ άλλες επετειακές αναρτήσεις του dim/art

Το dim/art στο Facebook

Το dim/art στο Facebook

One thought on “Saul Bellow, 1915–2005

  1. Παράθεμα: Saul Bellow, 1915–2005 | Μεταρρύθμιση

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s