Η τελευταία σελίδα

Ιστορίες ανάγνωσης #6 — μια στήλη για επίμονους αναγνώστες, γραμμένη από λάτρεις της ανάγνωσης

—του Αλμπέρτο Μανγκέλ—

Οι πρώτες σελίδες του πρώτου κεφαλαίου με τίτλο «Η τελευταία σελίδα» από το βιβλίο του Alberto Manguel, Η ιστορία της ανάγνωσης, μετάφραση Λύο Καλοβυρνάς, «Νέα Σύνορα» – Λιβάνη, Αθήνα 1997.

win110new

3166492517_38f08eb63e_zΜε το ενα χέρι να κρέμεται χαλαρά στο πλευρό του, το άλλο ν’ ακουμπά το μέτωπό του, ο νεαρός Αριστοτέλης κάθεται αναπαυτικά πάμω στα μαξιλάρια μιας καρέκλας με τα πόδια του σταυρωμένα στους αστραγάλους και νωχελικά διαβάζει έναν κύλινδρο που ξετυχίγει στην ποδιά του. Κρατώντας ένα ζευγάρι ματογυάλια στην κοκαλιάρικη μύτη του, ένας γενειοφόρος Βιργίλιος με σαρίκι γυρίζει τις σελίδες ενός τόμου με ερυθρόφους υπομνηματισμούς, όπως εικονίζεται σε ένα πορτρέτο που ζωγραφίστηκε δεκαπέντε αιώνες μετά το θάνατο του ποιητή. Αναπαυόμενος πάνω σε ένα πλατύσκαλο, με το δεξιό του χέρι ν’ αγγίζει απαλά το πηγούνι του, ο Άγιος Δομίνικος είναι απορροφημένος στο βιβλίο που κρατά ανοιχτό στα γόνατά του, αδιαφορώντας για τον υπόλοιπο κόσμο. Δυο εραστές, ο Πάολο και η Φραντσέσκα, κάθονται αγκαλιασμένοι κάτω από ένα δέντρο και διαβάζουν έναν ποιητικό στίχο που θα τους οδηγήσει στο χαμό: ο Πάολο όπως και ο Άγιος Δομίνικος, αγγίζει με το χέρι του το πιγούνι του× η Φραντσέσκα κρατά το βιβλίο ανοιχτό, σημαδεύοντας με δυο δάχτυλα μια σελίδα στην οποία δεν πρόκειται ποτέ να φτάσει. Καθ’ οδόν προς μια ιατρική σχολή, δυο μωαμεθανοί σπουδαστές του δωδέκατου αιώνα κοντοστέκονται για να συμβουλευτούν ένα χωρίο σε κάποιο βιβλίο που κουβαλούν.

Δείχνοντας τη δεξιά σελίδα ενός βιβλίου που βρίσκεται ανοιχτό στην ποδιά του, το Θείο Βρέφος εξηγεί την ανάγνωσή του στους πρεσβυτέρους στον ναό, ενώ εκείνοι, εμβρόντητοι και δύσπιστοι, μάταια γυρνούν τις σελίδες των τόμων τους προσπαθώντας να αντικρούσουν τα επιχειρήματά του.

Valentine_Balbiani_Pilon_Louvre_MR1643

Holbein-erasmusΕξίσου όμορφη όπως ήταν εν ζωή, παρέα με ένα σκυλάκι σαλονιού του προσηλώνει όλη του την προσοχή πάνω της, η αρχόντισσα Βαλεντίνα Μπαλμπάνι από το Μιλάνο φυλλομετρά τις σελίδες του μαρμάρινου βιβλίου της στο σκέπασμα του τάφου που φέρει ανάγλυφα την εικόνα του κάτισχνου κορμιού της. Μακριά από την οχλοβοή της πόλης, μες στην άμμο και στα άνυδρα βράχια, ο Άγιος Ιερώνυμος, σαν ηλικιωμένος κάτοικος των προαστίων που περιμένει το τρένο για να πάει στη δουλειά του στο κέντρο, διαβάζει ένα χειρόγραφο μεγέθους ταμπλόιντ, ενώ σε μια γωνιά ένα λιοντάρι κάθεται κι ακούει. Ο μεγάλος ανθρωπιστής και λόγιος Ντεζιντέριους Έρασμος λέει στον φίλο του Ζίλμπερ Κουζέν ένα αστείο από το βιβλίο που έχει ανοιγμένο στο αναλόγιο μπροστά του. Γονατισμένος ανάμεσα σε ανθισμένες πικροδάφνες, ένας Ινδός ποιητής του δέκατου 6έβδομου αιώνα χαϊδεύει το μούσι του την ώρα που αναλογίζεται τους στίχους που μόλις δάβασε μεγαλόφωνα στον εαυτό του για να γευτεί τη γλύκα του στο μέγιστο, ενώ κρατά το βαρύτιμα δεμένο βιβλίο στο αριστερό του χέρι. Όρθιος μπροστά σε μια μεγάλη σειρά ακατέργαστων ραφιών ένας Κορεάτης καλόγερος τραβά μία από τις ογδόντα χιλιάδες ξύλινες πινακίδες της ηλικίας επτακοσίων χρόνων Τριπιτάκα Κορεάνα και τη διαβάζει με σιωπηλή προσήλωση. «Μελέτα για να είσαι ήσυχος», μας παραινεί ο άγνωστος καλλιτέχνης που φιλοτέχνησε την υαλογραφία που απεικονίζει τον ψαρά και δοκιμιογράφο Άιζαακ Γουόλτον να διαβάζει στις όχθες του ποταμού Ίτσεν κοντά στον καθεδρικό ναό του Γουίντσεστερ.

335_The_Reader__Mary_Magdalene_

Ολότελα γυμνή, μια καλοχτενισμένη, εμφανώς αμετανόητη Μαρία Μαγδαληνή, απεικονίζεται ξαπλωμένη σε ένα ύφασμα απλωμένο πάνω σ’ ένα βράχο μες στην ερημιά, διαβάζοντας ένα μεγάλο εικονογραφημένο τόμο. Επικαλούμενος το υποκριτικό ταλέντο του, ο Τσαρλς Ντίκενς κρατά το αντίτυπο ενός μυθιστορήματός του, από το οποίο πρόκειται να διαβάσει αποσπάσματα σ’ ένα ακροατήριο που τον λατρεύει. Γερμένος πάνω σ’ ένα παραπέτασμα που βλέπει στον Σηκουάνα, ένας νεαρός έχει χαθεί μέσα στο βιβλίο (ποιο να ΄ναι;) το οποίο κρατά ανοιχτό μπροστά του. Ανυπόμονη ή απλώς βαριεστημένη, μια μητέρα κρατά ανοιχτό ένα βιβλίο για τον κοκκινομάλλη γιο της,  που Charles-Dickens-giving-a--007προσπαθεί να δείξει τις λέξεις με το δεξιό του χέρι. Ο τυφλός Χόρχε Λουίς Μπόρχες σφιχτοκλείνει τα μάτια του για ν’ ακούσει καλύτερα τα λόγια ενός αθέατου αναγνώστη. Σ’ ένα σκιερό δάσος, καθισμένο σ’ έναν κορμό σκεπασμένο με μούσκλια, ένα αγόρι κρατά στα δυο του χέρια ένα μικρό βιβλίο το οποίο διαβάζει μες στην απαλή σιγαλιά, άρχοντας του χρόνου και του χώρου.

Kodama_Borges_reading_poster

Όλοι αυτοί είναι αναγνώστες· οι χειρονομίες τους, η τέχνη τους, η ηδονή, η ευθύνη και η δύναμη που αντλούν από την ανάγνωση είναι κοινές με τις δικές μου.

Δεν είμαι μόνος μου.

 Επιμέλεια: Γιώργος Τσακνιάς

* * *

Η ανάγνωση ως φετίχ

Εδώ άλλες Ιστορίες ανάγνωσης

Το dim/art στο Facebook
Το dim/art στο Facebook

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.