Παλιές αμαρτίες

—του Γιάννη Παπαθεοδώρου για τη στήλη Ανώμαλα ρήματα

Πριν από ενάμιση περίπου χρόνο, αιφνίδια, αναιτιολόγητα και αντιδημοκρατικά έπεσε το «μαύρο» στην ΕΡΤ, δημιουργώντας μια μείζονα κυβερνητική κρίση, που στοίχισε την έξοδο της ΔΗΜΑΡ από την έως τότε τρικομματική συγκυβέρνηση. Έκτοτε ακούστηκαν μεγάλες κουβέντες για τη «μεταρρύθμιση στη δημόσια τηλεόραση», για τη νέα αξιοκρατία, για μια σύγχρονη δημοσιογραφική και ενημερωτική παρέμβαση. Σήμερα, μετά από τόσους μήνες, ο απολογισμός είναι τουλάχιστον απωθητικός: παραιτημένα διοικητικά συμβούλια, καταγγελίες για διαφθορά, νέα πελατειακά δίκτυα, και, βέβαια, μια ανύπαρκτη δημόσια τηλεόραση. Αναρωτιέται κανείς αν η απόσταση μεταξύ επιθυμίας και πραγματικότητας σκόνταψε στις κυβερνητικές προθέσεις ή αν, εντέλει, η ίδια η έννοια της μεταρρύθμισης στην Ελλάδα είναι ένα νόμισμα χωρίς αντίκρισμα.

Ας μεταφερθούμε σε άλλο παράδειγμα για να ελέγξουμε συγκριτικά τα δεδομένα. Ο πετυχημένος τηλεπωλητής κ. Άδωνις Γεωργιάδης επανέφερε απότομα το σκηνικό μιας υστερικής δαιμονοποίησης του αντιπάλου, κινδυνολογώντας για το τραπεζικό σύστημα, σε περίπτωση που ο ΣΥΡΙΖΑ αναλάβει την κυβέρνηση. Η κ. Δούρου, από την άλλη μεριά, στέλνει εγκυκλίους συλλογικής ανυπακοής για την άρνηση της αξιολόγησης των δημοτικών υπαλλήλων. Ο υπουργός κ. Αργύρης Ντινόπουλος σπεύδει μάλιστα να τη δικαιολογήσει και να συμφωνήσει μαζί της. Στο βάθος, ο «νόμος Παυλόπουλου» φαίνεται να λειτουργεί ως ισχυρό εργαλείο για τους παλιούς και τους νέους κομματικούς στρατούς. Το παλιό και το νέο φωτογραφίζονται στο ίδιο κάδρο και οι πρωταγωνιστές υιοθετούν την πολιτική του φόβου και της λαϊκιστικής υπόσχεσης.

Τρίτο παράδειγμα. Ο πρωθυπουργός κ. Αντώνης Σαμαράς στο Βερολίνο παζάρεψε με τη Μέρκελ όχι την έξοδο από το Μνημόνιο αλλά τον «οδικό χάρτη» για αυτή την έξοδο. Στην Ελλάδα, η είδηση παρουσιάστηκε ως απαρχή μιας δυναμικής «έξωσης της Τρόικας». Την ίδια ώρα,  ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, συμπληρώνει το ηρωικό «σκίσιμο του Μνημονίου» και τη γενικευμένη παροχολογία με μερικές «ρεαλιστικές ραφές»: διαπραγμάτευση, επιμήκυνση ή και «απόσυρση» του χρέους. Κανείς ακόμη δεν έχει καταλάβει αν ο κυβερνητικός ΣΥΡΙΖΑ διαφέρει πραγματικά από το άθροισμα των «συνιστωσών» του 4%.

Όλα τα παραδείγματα δείχνουν, νομίζω, εύγλωττα πως σε αντίθεση με τα άλλα χρεοκοπημένα κράτη της Ευρώπης, η Ελλάδα παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα εξαίρεση. Το πρόβλημά της τελικά ίσως να μην είναι η διαχείριση του δημοσιονομικού της χρέους αλλά η ίδια η ποιότητα του πολιτικού της συστήματος, που ακόμη στηρίζεται στη νοσταλγία του παρελθόντος  και το φόβο του μέλλοντος∙ ενός παρελθόντος που ποντάρει στο «δώρο Χριστουγέννων» και στις προσλήψεις στο Δημόσιο αλλά όχι στη μελλοντική ανασυγκρότηση του παραγωγικού ιστού της χώρας. Η κρίση φαίνεται πως δεν λειτούργησε ως εμπειρία εθνικής αυτογνωσίας αλλά ως σύντομη παρένθεση μιας ιδιάζουσας «επιστροφής στο μέλλον». Εδώ και λίγες εβδομάδες, η επιστροφή αυτή βρίσκεται στο επίκεντρο μιας προεκλογικής πόλωσης που έχει ως διακύβευμα τις «παλιές αμαρτίες»∙ την πλειοδοσία σε πρακτικές που οδήγησαν στην ίδια την πτώχευση ενός αξιακού συστήματος ιδεών, πρακτικών και συμπεριφορών.

skeletons-in-closet

Κλασική περίπτωση υποτροπής; Δεν μου αρέσουν οι ιατρικές μεταφορές της κρίσης αλλά νομίζω πως οι κυρίαρχες πολιτικές δυνάμεις του μικρού δικομματισμού (ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ) είναι έτοιμες να διαπράξουν τα ίδια λάθη του παρελθόντος, αξιοποιώντας την κοινωνική απελπισία. Καλώς ή κακώς, άλλωστε, (καλώς, λέω εγώ), το Μνημόνιο θα λήξει, αφήνοντας πίσω του το κενό μιας εθνικής συναίνεσης για το στοιχειώδες σχέδιο ανασυγκρότησης της χώρας. Το τελευταίο θα πρέπει να ανευρεθεί κάπου ανάμεσα στο Καστελόριζο, το Βερολίνο και τη λίμνη Κόμο. Υπάρχουν, άραγε, περιθώρια για τέτοιες συνθέσεις; Προς το παρόν, τα άστρα και τα ζώδια μιας φέρνουνε εμπόδια. Βρισκόμαστε ακόμη στον «αστερισμό του λαϊκισμού», που ακυρώνει οποιαδήποτε συναινετική λύση. Η τρέχουσα πολιτική κουλτούρα ευνοεί τη λατρεία του παρελθόντος και το γενικευμένο φόβο που περιγράφει ο ποιητής:

Φοβᾶμαι τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἄλλαζαν πεζοδρόμιο ὅταν σὲ συναντοῦσαν
καὶ τώρα σὲ λοιδοροῦν γιατὶ, λέει, δὲν βαδίζεις ἴσιο δρόμο.

Φοβᾶμαι, φοβᾶμαι πολλοὺς ἀνθρώπους.

Φέτος φοβήθηκα ἀκόμη περισσότερο.

* * *

6373163209_44fb784aec_z

Εικόνα εξωφύλλου: Ιερώνυμος Μπος, Επτά θανάσιμα αμαρτήματα (1550), λεπτομέρεια (Υπερηφάνεια).

Εδώ άλλες αναρτήσεις από τη στήλη Ανώμαλα ρήματα

Το dim/art στο Facebook
Το dim/art στο Facebook

 

 

 

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.