Πριν από λίγα λεπτά ανακοινώθηκε επίσημα από την σουηδική ακαδημία η απόφαση της ειδικής επιτροπής να απονείμει το Nobel λογοτεχνίας στον Πατρίκ Μοντιανό, έναν συγγραφέα του οποίου το όνομα ακούστηκε έντονα, τις τελευταίες ώρες, ως πιθανού νικητή του βραβείου, όπως προκύπτει από τα στοιχεία των μεγαλύτερων γραφείων στοιχημάτων στον κόσμο.
Ο Πατρίκ Μοντιανό γεννήθηκε το 1945 στη Βουλώνη. Από το 1967 ασχολείται επαγγελματικά με το γράψιμο. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Γάλλους συγγραφείς. Έχει τιμηθεί με το μεγάλο βραβείο μυθιστορήματος της Γαλλικής Ακαδημίας το 1972, με το βραβείο Goncourt το 1976, με το βραβείο του Ιδρύματος Pierre de Monaco το 1984 και με το μεγάλο βραβείο λογοτεχνίας Paul Morand, για το σύνολο του έργου του, το 2000.
Λίγοι συγγραφείς έχουν επιδείξει σταθερότερη εμμονή με την ιστορία και τη μοίρα του εβραϊκού λαού όσο ο φετινός νικητής του Nobel Λογοτεχνίας. Η οικογένειά του (σεφαρδίτες Εβραίοι) κατάγεται από τη Θεσσαλονίκη. Ζει στο Παρίσι, που αποτελεί και μια από τις μόνιμες «μορφές» στα βιβλία του. Τα έργα του, που πάντα πραγματεύονται τις έννοιες του χρόνου, της μνήμης και της ταυτότητας, είναι γενικά ολιγοσέλιδα, γραμμένα σε γλώσσα απλή αλλά καθόλου απλοϊκή. Σύμφωνα με το σκεπτικό της σουηδικής ακαδημίας, ο Μοντιανό βραβεύτηκε «για την τέχνη της μνήμης με την οποία ανακαλεί το πιο φευγαλέο ανθρώπινο πεπρωμένο και αποκαλύπτει τον ζωντανό κόσμο της Κατοχής». Πράγματι, ο ίδιος έχει δηλώσει ότι αποτελεί «προϊόν της κόπρου της Κατοχής, εκείνης της αλλόκοτης εποχής όπου άνθρωποι που κανονικά δεν θα έπρεπε να συναντηθούν, συναντήθηκαν τυχαία και έκαναν ένα παιδί».
Σε κριτκή της για το Καφέ της χαμένης νιότης (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Πόλις) η Τιτίκα Δημητρούλια, γράφει στην Καθημερινή (14.9.2008):
Το Παρίσι του Μοντιανό είναι αλλιώτικο από του Χέμινγουεϊ, του Αραγκόν, του Μπένγιαμιν, του Περέκ και του Κενώ, του Πρεβέρ και του Ρουμπώ. Δεν έχει καμία σχέση καν με το Παρίσι του Μπωντλαίρ, παρότι οι ήρωές του Μοντιανό είναι αρχετυπικοί flneurs, πλάνητες και περιπατητές, μονίμως περαστικοί και επιστρέφοντες. Δεν μοιάζει επίσης ούτε στο Παρίσι του μεγάλου συγκαιρινού του Ζαν Εσενόζ, παρότι οι «ουδέτερες ζώνες» του Μοντιανό, οι τόποι όπου κατοικούν εκείνοι που πάντα λείπουν, ακόμα και από τον ίδιο τους τον εαυτό, «στο περιθώριο των πάντων, σε εκκρεμότητα», αλληλοσυμπληρώνονται με τους μη-τόπους του Εσενόζ.
Το Παρίσι του Μοντιανό είναι ένα Παρίσι στεφανωμένο με την θαμπάδα μιας παλιάς φωτογραφίας και την αχλύ μιας θύμησης, μιας μνήμης αρχετυπικής που αιχμαλωτίζει τον άνθρωπο σε έναν άφευκτο κύκλο φωτός και σκότους. Η καρδιά του σκότους είναι το απόλυτο φως, «ζωηρό και ιριδίζον», ένα λευκό του κενού που τυφλώνει. Απόλυτα συγκεκριμένο, απόλυτο ρεαλιστικό, το Παρίσι αυτό αποτελεί στην πραγματικότητα την αντανάκλαση μιας εσωτερικότητας, των κύκλων της αιώνιας επιστροφής, που ως ερμηνεία και προσδοκία του θαύματος στοιχειώνει τα πρόσωπα. Είναι μια σειρά από ενσταντανέ της μνήμης, ένα περίπλοκο δίκτυο μετατοπίσεων και αποκλίσεων. Διαρκώς καταργείται και διαρκώς ανανεώνεται, σκηνικό και ήρωας στην ίδια πάντα ιστορία, μια ιστορία όπου τελικά «η ζωή παίρνει το πάνω χέρι» και ο άνθρωπος μπορεί μόνο να φύγει, προσωρινά ή μόνιμα, αλλά ποτέ να νικήσει. Ο άνθρωπος που είναι φτιαγμένος από την ύλη των ονείρων, μπολιασμένη όμως με εκείνη του κενού μας λέει ο Μοντιανό, σημαδεμένος από μια ανήκεστη πρωταρχική απώλεια.
Για το φετινό Nobel Λογοτεχνίας, άλλα ονόματα λογοτεχνών που το κοινό ανέμενε (ή ευχόταν) να ακουστούν σήμερα το μεσημέρι στην ειδική συνέντευξη Τύπου που έγινε στη Στοκχόλμη, ήταν του Ιάπωνα Χαρούκι Μουρακάμι, του Κενυάτη Νγκούγκι Γουά Θιόνγκο, της Λευκορωσίδας δημοσιογράφου Σβετλάνας Αλεξίεβιτς, του Σύριου ποιητή Άδωνις, του Ισμαήλ Κανταρέ από την Αλβανία και του Γάλλου Πατρίκ Μοντιανό.
Εκτός αυτών, υπάρχει βέβαια και μια κατηγορία λογοτεχνών τους οποίους μπορούμε να ονομάσουμε «χρονίως φερόμενους ως υποψήφιους», όπως ο Μίλαν Κούντερα, ο Φίλιπ Ροθ, ο Ουμπέρτο Έκο, ο Ντον ΝτεΛίλο, η Μάργκαρετ Άτγουντ, ο Σάλμαν Ράσντι, ο Άμος Οζ, ακόμα και ο Μπομπ Ντύλαν.
Από σήμερα το μεσημέρι, ο Πατρίκ Μοντιανό δεν ανήκει πλέον σ’ αυτή την κατηγορία.
Τίτλοι του Πατρίκ Μοντιανό στη βάση Βιβλιονέτ
(2013) Η μικρή Μπιζού, Πόλις
(2008) Στο café της χαμένης νιότης, Πόλις
(2005) Νυχτερινό ατύχημα, Πόλις
(2004) Ήταν όλοι τους τόσο καλά παιδιά…, Πόλις
(1999) Ντόρα Μπρούντερ, Εκδόσεις Πατάκη
(1996) Κυριακές του Αυγούστου, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1995) Το άρωμα της Υβόννης, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη
(1992) Άνθη ερειπίων, Οδυσσέας
(1988) Οδός σκοτεινών μαγαζιών, Κέδρος
(1987) Η χαμένη γειτονιά, Χατζηνικολή
* * *
Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Βιβλίο
dimart 
Σχολιάστε