Η επιστημονική φαντασία στην Ουγγαρία

—του Γιώργου Τσακνιά—

Οι Ούγγροι αγάπησαν τη λογοτεχνία του φανταστικού όσο και οι γείτονές τους Πολωνοί. Αν, ωστόσο, η Πολωνία έδωσε στην παγκόσμια λογοτεχνία έναν Στανίσλαβ Λεμ, οι Ούγγροι συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας είναι ελάχιστα γνωστοί έξω από τη χώρα τους. Το ενδιαφέρον τους για το είδος ξεκινά από πολύ νωρίς, από τους πρωτοπόρους της ουγγρικής λογοτεχνίας στις αρχές του 19ου αιώνα, με βιβλία για φανταστικά ταξίδια και ουτοπίες, όπως το Ταξίδι του Ταριμένη (1804) του György Bessenyei (1747-1811), το Ταξίδι στη Σελήνη (1836) του Ferenc Ney (1814-1899) και οι μελλοντολογικές Τελευταίες μέρες (1847) του Miklós Jósika (1794-1865). Ο János Munkácsy (1802-1841) στο Πώς θα είναι ο κόσμος τον επόμενο αιώνα (1838), περιγράφει τα τεχνολογικά θαύματα σε τομείς όπως οι συγκοινωνίες και βεβαιώνει τους αναγνώστες ότι στον 20ό αιιώνα δεν θα γίνονται πόλεμοι μεταξύ των κρατών αλλά οι διαφορές θα λύνονται σε ανταγωνιστικούς διαγωνισμούς ποίησης.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAΟ σημαντικότερος ίσως Ούγγρος συγγραφέας του 19ου αιώνα, ο Mór (Maurus) Jókai, έγραψε, μεταξύ άλλων, την Óceánia (1846), μια ρομαντική εκδοχή της Ατλαντίδας, το Μέχρι τον Βόρειο Πόλο (1876), όπου πρόγονοι και νεράιδες βγαίνουν από την κατάψυξη και επιστρέφουν στη ζωή για να σχολιάσουν τη σύγχρονη κοινωνία και το Εκεί όπου τo χρήμα δεν είναι Θεός (1904), όπου περιγράφεται η ζωή σε μια ευτυχισμένη απομονωμένη νησιωτική κοινότητα και γίνεται νύξη για τη διάλυση της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας. Το πιο σημαντικό βιβλίο επιστημονικής φαντασίας του Jókai είναι το Μυθιστόρημα του επόμενου αιώνα (1872): οι ήρωες κατασκευάζουν αεροπλάνα από ένα νέο υλικό, το «ιχώρ», κυριαρχούν παγκοσμίως στις επικοινωνίες και στην οικονομία και μάχονται στον τελευταίο πόλεμο της ιστορίας της ανθρωπότητας πριν την Αιώνια Παγκόσμια Ειρήνη, ενάντια σε μια αναρχική Ρωσία. Στη συνέχεια, ένας κομήτης απειλεί τη Γη αλλά η ανθρωπότητα τον αντιμετωπίζει, ο άνθρωπος εποικίζει τη Σελήνη και κατακτά το Ηλιακό Σύστημα.

Στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού, το ενδιαφέρον των Ούγγρων συγγραφέων για το φανταστικό και την επιστημονική φαντασία συνεχίστηκε από τους επιγόνους του Mór Jókai, όπως ο Titusz Tóvölgyi (1838-1918), που έγραψε μια σοσιαλιστική ουτοπία με τίτλο Ο νέος κόσμος (1888), ο István Makay (1870-1935), συγγραφέας του Στο αεροπλάνο για το Φεγγάρι (1899), και ο Gusztáv Beksics (1847-1906), στο βιβλίο του οποίου, με aaa nyugatcimlap19080101_nagyτίτλο Άρθουρ Μπάρνα (1880), μια ηφαιστειακή έκρηξη κάπου στην Αφρική πλημμυρίζει τεράστιες εκτάσεις με λιωμένο χρυσό, διαλύοντας έτσι την παγκόσμια οικονομία και προκαλώντας χρεωκοπίες κρατών, τραπεζών κ.ο.κ.

Σε νέα επίπεδα άνθισης και δημοφιλίας έφεραν την ουγγρική επιστημονική φαντασία και λογοτεχνία του φανταστικού οι συγγραφείς περί το περιοδικό Nyugat (Δύση), που σχεδόν όλοι ασχολήθηκαν με τα είδη αυτά. Ο Frigyes Karinthy (1887-1938) έγραψε πολλά διηγήματα για διαστημικά ταξίδια, για καταστροφές κοσμικών διαστάσεων, για ταξίδια στον χρόνο και για άγνωστες δυνάμεις, καθώς και φιλοσοφικά έργα όπου καταπιάνεται, μεταξύ άλλων, με το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης. Ο ποιητής Mihály Babits (1883-1941) δημιουργεί στα υψηλής λογοτεχνικής αξίας μυθιστορήματά του φανταστικούς κόσμους, όπου οι ήρωές του ζουν σουρεαλιστικές περιπέτειες. Στο Ο πιλότος Έλζα ή η τέλεια κοινωνία (1933), καταφέρεται ουσιαστικά εναντίον της ανόδου του φασισμού. Ο Karinthy και ο Babits είναι οι μόνοι συγγραφείς της γενιάς αυτής που έργα τους έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά. Άλλοι λογοτέχνες του κύκλου του περιοδικού Nyugat είναι οι Dezsö Kosztolányi (1885-1935), Géza Csáth (1888-1919), Géza Laczkó (1884-1953), Gyula Szini (1876-1932), László Cholnoky (1879-1929), Béla Balázs (1884-1949) και Margit Kaffka (1880-1918).

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ουγγρική επιστημονική φαντασία ακολούθησε την αντίστοιχη σοβιετική και μπήκε αναγκαστικά στην υπηρεσία της προπαγάνδισης της κατάκτησης του Διαστήματος από τους συντρόφους d767_4_bigκοσμοναύτες της φίλης και γείτονος. Από την περίοδο αυτή, ενδιαφέρον έχει το έργο του Péter Földes με τίτλο Το ιώδες φως (1956). To 1968, ο εκδοτικός οίκος Móra εγκαινίασε μια σειρά βιβλίων τσέπης με τίτλο Kozmosz Fantasztikus Könyvek (Βιβλία Φανταστικός Κόσμος)· η έκδοση της σειράς εξακολουθεί υπό τη διεύθυνση του Péter Kuczka και τα περισσότερα εξώφυλλα που παρουσιάζουμε παρακάτω προέρχονται από αυτήν. ­Το 1972 ο ίδιος οίκος άρχισε να κυκλοφορεί το περιοδικό Galaktika, με αρχισυντάκτη επίσης τον Péter Kuczka, το οποίο κυκλοφορεί ακόμη σε μηνιαία βάση και πουλάει περίπου 50.000 τεύχη. Από το 1985 κυκλοφορεί επίσης το διμηνιαίο Robur, με περίπου διπλάσιες πωλήσεις.

* * *

Από τα μέσα του 20ού αιώνα και κυρίως από τα τέλη της δεκαετίας του 1960, μεταφράστηκαν στα ουγγρικά τόσο οι κλασικοί της επιστημονικής φαντασίας (Isaac Asimov, Stanislaw Lem, Ray Bradbury, Douglas Adams κ.ά.) όσο και οι προπάτορες του είδους (Ιούλιος Βερν, H.G. Wells, Aldous Huxley κ.ά.) Ακολουθούν μερικά υπέροχα εξώφυλλα — δυστυχώς δεν γνωρίζουμε τα ονόματα των δημιουργών τους.

cvwxw3jwkkwinlpfzcva

dheebzgbiotulgvzhjac

fv2u9kufmx0nka4p5jd6

h20f7pbzdyhcw35zdeo4

hrczoex8ke4qskyjnlnt

ii7a8huqxnzlffwfsqlm

kcxzumfjecuvir0vplhg

tszn38casibjoryadaif

urb956npyvkanc1zvsf2

wrrwajlbmwbsoaiopzas

xpzt8p2g72ob6mwefx7g

Για το κείμενο χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από την SFE (Εγκυκλοπαίδεια της Επιστημονικής Φαντασίας).

Οι εικόνες των εξωφύλλων προέρχονται από το io9.com

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Βιβλίο

Το dim/art στο Facebook
Το dim/art στο Facebook

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s