Home

Ο άνθρωπος που πίστεψε —και πλήρωσε.

Από τις αναμνήσεις των εβδομήντα δύο μου χρόνων, εκείνο που θα θυμάμαι
πάνω απ’ όλα, έως την τελευταία μου ημέρα, είναι οι σιωπές.
Η βαριά σιωπή της στιγμής μετά και η τρομακτική σιωπή της στιγμής πριν.

rabin 1

—της Άστριντ Ζωής Όκλαντ—

Ο Ιτσχάκ Ράμπιν γεννήθηκε στην Ιερουσαλήμ το 1922 και σπούδασε στην Γεωργική Σχολή Καντούρι, από την οποία αποφοίτησε με διάκριση. Στα 19 του γίνεται μέλος της Παλμάχ (το στρατιωτικό σκέλος της Αγκανά – απελευθερωτικό κίνημα των Εβραίων στην Παλαιστίνη). Το 1964 διορίζεται αρχηγός του επιτελείου, αξίωμα στο οποίο παραμένει έως και τον πόλεμο των 6 ημερών του 1967. Το 1968 διορίζεται πρέσβης στις ΗΠΑ και υπηρετεί σε αυτή την θέση για πέντε χρόνια. Μετά τον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ το 1973 και την παραίτηση της Μεΐρ το 1974, αναλαμβάνει την πρωθυπουργία. Η πρώτη του θητεία δεν είναι ιδιαίτερα επιτυχής λόγω της πολιτικής του απειρίας. Ωστόσο, πετυχαίνει να συνάψει διευθετήσεις με την Αίγυπτο οι οποίες αργότερα θα αποτελέσουν τις βάσεις για την ειρήνη με την Αίγυπτο που υπεγράφη μεταξύ  Μπέγκιν και Σαντάτ.

Το Φεβρουάριο του 1992 ο Ράμπιν γίνεται Πρόεδρος του Εργατικού κόμματος και μετά την εκλογική νίκη της κεντροαριστεράς, τον Ιούνιο του 1992, ξεκινά η δεύτερη θητεία του από την θέση του πρωθυπουργού και υπουργού Άμυνας του Ισραήλ.

H δεύτερη θητεία του Ράμπιν στην πρωθυπουργία διακρίνεται από δύο σημαντικά ιστορικά γεγονότα: τις συμφωνίες του Όσλο με τους Παλαιστίνιους και την Συνθήκη Ειρήνης με την Ιορδανία. Σε στενή συνεργασία με τον Υπουργό Εξωτερικών, Σίμον Πέρες, υπήρξε ο ιθύνων νους πίσω από τις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν το Σεπτέμβριο του 1993 στην υπογραφή της Διακήρυξης Αρχών με την Ο.Α.Π., στο Λευκό Οίκο. Το 1994 απονέμεται στους Ράμπιν, Πέρες και Αραφάτ το Νόμπελ Ειρήνης και ξεκινούν οι διαπραγματεύσεις με τους Παλαιστίνιους για την αυτονομία της λωρίδας της Γάζας, ορισμένες περιοχές της Ιουδαίας και της Σαμάρειας και για την δημιουργία της Παλαιστινιακής Αρχής. Στην συνέχεια, τον Οκτώβριο του 1994, υπογράφεται συνθήκη ειρήνης  με το Βασίλειο της Ιορδανίας, γεγονός που ενθάρρυνε την ανάπτυξη των δεσμών του Ισραήλ και με άλλες αραβικές χώρες στην Βόρεια Αφρική και τον Περσικό Κόλπο.

forgetmenotShirLaShalom

Shir LaShalom (Τραγούδι για την Ειρήνη). Το αιματοβαμμένο αντίγραφο που βρισκόταν στην τσέπη του Ιτσχάκ Ράμπιν την ημέρα της δολοφονίας του. Οι στίχοι του τραγουδιού (σε αγγλική απόδοση): http://www.hebrewsongs.com/song-shirlashalom.htm

Ο Ιτσχάκ Ράμπιν πλήρωσε με το αίμα του την υπογραφή της συμφωνίας του Όσλο, την προώθηση του μεγάλου συμβιβασμού για την λύση των δύο λαών-δύο κρατών, την αντιπαράθεσή του με τον θρησκευτικό φανατισμό και τον εθνικισμό, μα πάνω από όλα την προσήλωσή του και την βαθιά του πίστη στην ειρήνη.  Στις 4 Νοεμβρίου του 1995, κατά την έξοδό του από μια μαζική διαδήλωση για την ειρήνη, η οποία πραγματοποιήθηκε με το σύνθημα «Ναι στην ειρήνη, ΟΧΙ στην βία»  –ως απάντηση στην γενικευμένη έξαρση φανατισμού αλλά και διαδηλώσεων εναντίων των ‘προδοτών – εγκληματιών’ υποστηρικτών της συμφωνίας του Όσλο–, ο Ιτσχάκ Ράμπιν δολοφονείται από έναν εβραίο ακροδεξιό, αφήνοντας πίσω του ένα δυσαναπλήρωτο κενό.

Καντίς: εβραϊκή προσευχή (σχεδόν) 2.000 χρόνων και απαγγέλλεται από τους πενθούντες στη μνήμη των νεκρών.

* * *

rabin nobel

Ακολουθούν αποσπάσματα της ομιλίας (εδώ ολόκληρη η ομιλία στα αγγλικά) που έδωσε ο αείμνηστος Ιτσχάκ Ράμπιν στις 10 Δεκεμβρίου του 1994, κατά την απονομή του Νόμπελ Ειρήνης.

Σε μια ηλικία που οι περισσότεροι νέοι αγωνίζονται να ξεδιαλύνουν τα μυστικά των μαθηματικών και τα μυστήρια της Βίβλου· σε μια ηλικία που η πρώτη αγάπη ανθίζει· στην τρυφερή ηλικία των δεκαέξι ετών, μου παραδόθηκε ένα όπλο για να υπερασπιστώ τον εαυτό μου – και, δυστυχώς, για να σκοτώσω εν ώρα κινδύνου.

Δεν ήταν αυτό το όνειρό μου … Υποχρεώθηκα να καταφύγω στο όπλο.

Υπηρέτησα στον στρατό για δεκαετίες. Με εντολή μου, νέοι άνδρες και γυναίκες που ήθελαν να ζήσουν, ήθελαν να αγαπήσουν, αντ’ αυτού, συνάντησαν το θάνατό τους. Με εντολή μου, σκότωσαν άνδρες του εχθρού, άντρες που είχαν σταλεί για να μας σκοτώσουν.

[…]

Από την σημερινή μου θέση, είχα πολλές φορές την ευκαιρία να πετάξω πάνω από το κράτος του Ισραήλ και τα τελευταία χρόνια πάνω από άλλα μέρη της Μέσης Ανατολής. Η θέα από το αεροπλάνο κόβει την ανάσα: λίμνες από βαθύ μπλε, σκουροπράσινα λιβάδια, σταχτόμαυρες έρημοι, γκριζοπέτρινα βουνά, και ολόκληρη η επαρχία διάστικτη από κατάλευκα σπίτια με κόκκινες σκεπές.

Και νεκροταφεία. Τάφοι όσο βλέπει το μάτι.

Εκατοντάδες νεκροταφεία στο δικό μας κομμάτι της Μέσης Ανατολής  –στο σπίτι μας το Ισραήλ–  αλλά και στην Αίγυπτο, στη Συρία, την Ιορδανία, το Λίβανο και το Ιράκ. Από το παράθυρο του αεροπλάνου, χιλιάδες πόδια από πάνω τους, οι αμέτρητες επιτύμβιες στήλες παραμένουν σιωπηλές. Ωστόσο, η κατακραυγή που αποπνέουν μεταφέρεται από τη Μέση Ανατολή σε όλο τον κόσμο εδώ και δεκαετίες.

Από  την θέση αυτή, θα ήθελα να χαιρετίσω αγαπημένους-και εχθρούς. Επιθυμώ να χαιρετίσω όλους τους πεσόντες όλων των χωρών σε όλους τους πολέμους· τα μέλη των οικογενειών τους που υπομένουν το βάρος του πένθους· όλους εκείνους που οι πληγές τους ποτέ δεν θα επουλωθούν. Απόψε θέλω να αποτίσω φόρο τιμής σε κάθε έναν από αυτούς, γιατί το σημαντικό αυτό βραβείο τους ανήκει.

[…] 

Υπήρξα κάποτε νέος και, τώρα πια, είμαι ώριμος άνδρας. Από τις αναμνήσεις των εβδομήντα δύο μου χρόνων, εκείνο που θα θυμάμαι πάνω απ’ όλα, έως την τελευταία μου ημέρα, είναι οι σιωπές.

Η βαριά σιωπή της στιγμής μετά, και η τρομακτική σιωπή της στιγμής πριν.

Ως στρατιωτικός, ως διοικητής, έχω δώσει διαταγές για δεκάδες, ίσως εκατοντάδες στρατιωτικές επιχειρήσεις. Και μαζί με την χαρά της νίκης και την θλίψη του πένθους, θα θυμάμαι πάντα την στιγμή αμέσως μετά την λήψη της απόφασης για κάποια στρατιωτική ενέργεια: η σιωπή των ανωτέρων αξιωματικών ή των μελών του υπουργικού συμβουλίου καθώς αργά-αργά σηκώνονται από τις θέσεις τους· η εικόνα από τις πλάτες τους, καθώς αποσύρονται· ο ήχος της πόρτας που κλείνει· και στην συνέχεια, η σιωπή, εντός της οποίας απομένω μόνος.

Αυτή είναι η στιγμή που κατανοείς ότι, ως αποτέλεσμα της απόφασης που μόλις έλαβες, άνθρωποι θα οδηγηθούν στο θάνατό τους. Συμπατριώτες μου, αλλά και από άλλα έθνη.  Και ακόμη δεν το γνωρίζουν.

Εκείνη την ώρα, ακόμη γελούν και κλαίνε· ακόμη κάνουν σχέδια και όνειρα για την αγάπη· ακόμα ονειροπολούν να φυτέψουν έναν κήπο ή να χτίσουν ένα σπίτι – και δεν έχουν την παραμικρή ιδέα ότι αυτές είναι οι τελευταίες τους ώρες στην γη. Ποιός από αυτούς είναι γραφτό του να πεθάνει; Τίνος η εικόνα θα εμφανιστεί σε μαύρο περίγραμμα στην αυριανή εφημερίδα; Τίνος η μητέρα σύντομα θα πενθεί; Ποιανού ο κόσμος θα καταρρεύσει κάτω από το βάρος της απώλειας;

Ως πρώην στρατιωτικός, πάντα θα θυμάμαι την σιωπή της στιγμής πριν: την σιωπή, όταν οι δείκτες του ρολογιού θαρρείς πως στροβιλίζονται προς τα εμπρός, όταν ο χρόνος εξαντλείται και σε μία ώρα, σε ένα λεπτό, κόλαση θα ξεσπάσει.

Σε αυτή την στιγμή της μεγάλης έντασης,  λίγο πριν το δάχτυλο πατήσει την σκανδάλη, λίγο πριν η σφαίρα φύγει από την κάνη· στην τρομερή ησυχία της στιγμής αυτής, ακόμη υπάρχει χρόνος για να αναρωτηθείς: Είναι πραγματικά επιτακτική ανάγκη να δράσουμε; Υπάρχει άλλη επιλογή; Κάποιος άλλος τρόπος;

Και, τότε, η εντολή δίνεται, και κόλαση ξεσπά.

«Ο Θεός λυπάται τα παιδιά των νηπιαγωγείων», έγραψε ο ποιητής Yehudah Amichai, ο οποίος είναι εδώ μαζί μας απόψε,

Ο Θεός λυπάται τα παιδιά των νηπιαγωγείων,
Λιγότερο τους μαθητές,
Και δεν έχει πια οίκτο για τους μεγαλύτερους,
Εγκαταλείποντάς τους.
Και μερικές φορές θα αναγκαστούν να συρθούν στα τέσσερα
Μέσα από την καυτή άμμο
Για να φτάσουν στον σταθμό πρώτων βοηθειών
Αιμορραγώντας.

Εδώ και δεκαετίες, ο Θεός δεν  λυπάται τα νήπια στην Μέση Ανατολή, ούτε τους μαθητές, ούτε τους μεγαλύτερούς τους. Για γενιές και γενιές δεν έχει υπάρξει έλεος στην Μέση Ανατολή.

[…]

Υπήρξα κάποτε νέος και, τώρα πια, είμαι ώριμος άνδρας. Από τις αναμνήσεις των εβδομήντα δύο μου χρόνων, τώρα ανακαλώ τις ελπίδες.

Οι λαοί μας, μάς έχουν επιλέξει για να τους δώσουμε ζωή… Απόψε, τα μάτια τους είναι στραμμένα πάνω μας και οι καρδιές τους ρωτούν: Πώς αξιοποιούν οι άνδρες αυτοί και οι γυναίκες την εξουσία που εναποθέσαμε στα χέρια τους; Τι θα αποφασίσουν; Τι είδους πρωινό θα ανατείλει αύριο; Μια μέρα ειρήνης; Πολέμου; Γέλιου ή δακρύων;

[…]

Όπως δεν υπάρχουν δύο πανομοιότυπα δακτυλικά αποτυπώματα, έτσι δεν υπάρχουν δύο όμοιοι μεταξύ τους άνθρωποι, και κάθε χώρα έχει τους δικούς της νόμους και τον δικό της πολιτισμό, παραδόσεις και ηγέτες. Ωστόσο, υπάρχει ένα παγκόσμιο μήνυμα το οποίο μπορεί να αγκαλιάσει ολόκληρο τον κόσμο, ένα δίδαγμα το οποίο μπορεί να είναι κοινό για διαφορετικά πολιτεύματα, φυλές που δεν έχουν καμία ομοιότητα,  πολιτισμούς που είναι ξένοι μεταξύ τους.

[…]

Το μήνυμα της ιερότητας της ζωής.

Οι ηγέτες των εθνών οφείλουν να εξασφαλίζουν στους λαούς τους τις συνθήκες εκείνες  —την «υποδομή», αν θέλετε— οι οποίες να τους επιτρέπουν να απολαμβάνουν την ζωή: την ελευθερία του λόγου και μετακίνησης· τροφή και στέγη· και το πιο σημαντικό απ ‘όλα: την ίδια την ζωή…

Προκειμένου να υπερασπιστούμε τις ζωές των πολιτών μας, τους καλούμε να καταταγούν στον στρατό. Και για να υπερασπιστούμε τις ζωές των πολιτών που υπηρετούν στον στρατό, έχουμε επενδύσει τεράστια ποσά σε αεροπλάνα και άρματα μάχης, τεθωρακισμένα και οχυρώσεις. Ωστόσο, παρ’ όλα αυτά, αδυνατούμε να προστατεύσουμε τις ζωές των πολιτών και των στρατιωτών μας. Τα στρατιωτικά νεκροταφεία σε κάθε γωνιά του κόσμου αποτελούν σιωπηλή μαρτυρία της αποτυχίας των ηγετών των εθνών να καθαγιάσουν την ανθρώπινη ζωή.

Υπάρχει μόνο ένα ριζοσπαστικό μέσο διασφάλισης της ιερότητας της ανθρώπινης ζωής. Δεν είναι τα τεθωρακισμένα, τα άρματα μάχης, τα αεροπλάνα, ή οι οχυρώσεις.

Η μόνη ριζοσπαστική λύση είναι η ειρήνη.

[…]

Είμαστε αποφασισμένοι να ολοκληρώσουμε το έργο [ανοικοδόμησης της ειρήνης] – παρά τον αριθμό των θανάτων από τα δολοφονικά τρομοκρατικά χτυπήματα, σε πείσμα των φανατικών και των μεθοδεύσεων των εχθρών.

[…]

Επιτρέψτε μου, κλείνοντας, να μοιραστώ μαζί σας μια παραδοσιακή εβραϊκή ευλογία την οποία ο λαός μου απάγγελνε, τόσο στις καλές όσο και στις άσχημες στιγμές, από αμνημονεύτων χρόνων, ως ένδειξη της βαθύτερης λαχτάρας του:

«Ο Κύριος θα δώσει δύναμη στο λαό του· ο Κύριος θα ευλογήσει το λαό του όλους μας  με την ειρήνη». 

 

 «Κλαίω για σένα»: ένα τραγούδι του Αβίβ Γκέφεν το οποίο κατά κάποιο τρόπο πήρε διαστάσεις ύμνου μετά την δολοφονία του Ράμπιν. Ο συγκεκριμένος καλλιτέχνης συμμετείχε στην διαδήλωση της 4ης Νοεμβρίου και βρισκόταν στην εξέδρα μαζί με τον Ράμπιν. 

* * *

RABIN CLINTON ARAFAT

Εδώ άλλες επετειακές αναρτήσεις από το dim/art

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s