Στήθος με στήθος

—του Γιάννη Παπαθεοδώρου για τη στήλη Ανώμαλα Ρήματα 

toronto-bra-burning_1979Στις 7 Σεπτεμβρίου του 1968, και καθώς ο πόλεμος του Βιετνάμ διαρκούσε ακόμη, τετρακόσιες περίπου φεμινίστριες στην Αμερική πέταγαν σε κάδους τα σουτιέν τους ως σύμβολα της γυναικείας καταπίεσης.  Από τότε πέρασαν πολλά χρόνια. Και ο φεμινισμός, στο «τρίτο κύμα του» πλέον, έχει ήδη γνωρίσει αρκετές χρήσεις και καταχρήσεις ανάλογες με τις χρήσεις και καταχρήσεις ενός ηρωικού συμβόλου, που ποτέ δεν κάηκε πραγματικά. Η είδηση πάντως που σχεδόν μονοπωλεί το ενδιαφέρον στις κοσμικές στήλες για την προετοιμασία των φετινών Χριστουγέννων έρχεται από το Λονδίνο και αφορά τους στηθόδεσμους. Η Victorias Secret «έριξε στην αγορά» τα δύο καινούργια Fantasy Bras στην τιμή των δύο εκατομμυρίων ευρώ, για τη χριστουγεννιάτικη επίδειξη μόδας του Δεκεμβρίου, επιστρατεύοντας ως μοντέλα την Αντριάνα Λίμα και την Αλεσάντρα Αμπρόσιο.[1]

Η αρχική ιδέα της διαφήμισης βασίζεται στη μετατροπή των τολμηρών εσωρούχων σε πανάκριβο κόσμημα για το σώμα. «Το στήθος μου αξίζει πολύ περισσότερο τώρα», δήλωσε η Αντριάνα Λίμα, ταυτίζοντας προκλητικά την αξία του σώματός της με την αξία του διαμαντένιου πλούτου. Η αντίληψη δεν είναι καινούργια και βέβαια δεν είναι απαλλαγμένη από το έμφυλο στερεότυπο μιας γυναικείας αυταρέσκειας, που αναζητά το ακριβό και ανθεκτικό υλικό των διαμαντιών ως αντιστάθμισμα για τις περαστικές και ματαιωμένες αγάπες. Ποιος δεν θυμάται τη Μέριλιν Μονρόε να τραγουδάει το Diamonds are a girls best friend[2] και ποιος δεν θυμάται τους στίχους από το περίφημο κινηματογραφικό τραγούδι Diamonds are forever :

I don’t need love
For what good will love do me?
Diamonds never lie to me
For when love’s gone they’ll luster on[3]

Πέρα όμως και μακριά από τα λαμπερά διαμάντια και τα στολισμένα σώματα, το ενδιαφέρον αυτής της διαφημιστικής καμπάνιας είναι η έμφαση στο στηθόδεσμο ως σύμβολο θηλυκότητας και δημόσιας ενδυματολογικής επιλογής.

BAT wallpaper by OnlyMaddyΗ μεταφεμινιστική επιστροφή στην επίδειξη του στηθόδεσμου ως «εξωτερικού ρούχου» είχε ήδη κερδίσει έδαφος από τη δεκαετία του ’90, όταν η Μαντόνα έβγαινε στη σκηνή με το σουτιέν της. Ας σημειωθεί ότι τα σουτιέν από την Blond Ambition περιοδεία της Μαντόνα πουλήθηκαν το 2012 στη δημοπρασία του Christie’s Pop Culture στην τιμή των 52.000 ευρώ. Την ίδια δεκαετία, η επινόηση του «wonderbra» εκτίναξε τις πωλήσεις του σε δυσθεώρητα ύψη, που συγκρίνονται μόνο με τις πωλήσεις του κλασικού τζιν Levi΄s. Λίγο αργότερα, η γνωστή «Κάρυ» (Σάρα Τζέσικα Πάρκερ) από το δημοφιλές Sex and the City «έκανε μόδα» το «μπρα-τοπάκι» ως πρόχειρο οικιακό ρουχισμό, ενώ στις μέρες μας, ένα πλήθος διάσημων τραγουδιστριών και ηθοποιών επιδεικνύουν το στηθόδεσμό τους, ακόμη και στις φιλανθρωπικές εκστρατείες για τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού.[4]

Επιστροφή, λοιπόν, ή καθήλωση σε ένα παλιό σύμβολο; Μήπως η σεξουαλικότητα που παράγει η μόδα στις μέρες μας δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια «πρόσκληση στις επαναλήψεις»;  Ο Μίλαν Κούντερα, στο πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο Η γιορτή της ασημαντότητας,[5] εκθέτει με αρκετά πρωτοτυπία το στοχασμό γύρω από τη σύγχρονη πολιτισμική εικονολογία της ερωτικής επιθυμίας. Το βιβλίο του ανοίγει με μια σχεδόν ηδονοβλεπτική σκηνή. Ο διανοούμενος Αλαίν περπατώντας στο δρόμο παρατηρεί τις νεαρές γυναίκες που δείχνουν το γυμνό αφαλό τους, ανάμεσα στο κοντό μπλουζάκι και στο belly-barχαμηλοκάβαλο παντελόνι. O ήρωας του Κούντερα εξετάζει τη μόδα της εποχής και αναρωτιέται για το πότε και πώς ακριβώς μετατοπίστηκε το κέντρο της γυναικείας σεξουαλικότητας από το στήθος και τα οπίσθια σε αυτή «την τρυπούλα στη μέση του σώματος», που υπενθυμίζει τη στιγμή και τη σκηνή της γέννησης∙ μια σκηνή χωρίς κανένα ερωτικό περιεχόμενο και χωρίς κανένα σεξουαλικό ενδιαφέρον.

Στην αφήγηση του ήρωα, ο αφαλός επανέρχεται αργότερα ως κομμένος «ομφάλιος λώρος» αλλά και ως αφορμή για μια σειρά «ομφαλοσκοπήσεων» γύρω από τη συγκεκριμένη ανατομική λεπτομέρεια και την επιδεικτική προβολή της στο χώρο της μόδας. «Η ομφαλοσκόπηση» αυτή άλλωστε θα τον βοηθήσει να καταλήξει σε μια διαπίστωση για τα νέα σύμβολα του ερωτισμού στις μέρες μας:  «Άλλοτε ο έρωτας ήταν η γιορτή του ατομικού, του ξεχωριστού, η δόξα αυτού που είναι μοναδικό, που δεν ανέχεται καμία επανάληψη. Αλλά ο αφαλός όχι μόνο δεν επαναστατεί κατά της επανάληψης, είναι πρόσκληση στις επαναλήψεις! Και θα ζήσουμε, στη χιλιετία μας, στον αστερισμό του αφαλού. Σ’ αυτό τον αστερισμό είμαστε όλοι ανεξαιρέτως στρατιώτες του σεξ, με το ίδιο βλέμμα καρφωμένο όχι πάνω στην καλή μας αλλά στην ίδια μικρή τρυπούλα στη μέση της κοιλιάς, που αντιπροσωπεύει το μοναδικό νόημα, τον μοναδικό στόχο, το μοναδικό μέλλον κάθε ερωτικού πόθου». (σ. 131)

Κανείς δεν ξέρει ποια μόδα και ποιος αστερισμός της σεξουαλικότητας θα επικρατήσει. Αν κρίνουμε από τα επίκαιρα δημοσιεύματα, πάντως, η προσεχής μάχη της πασαρέλας ανάμεσα στην Αντριάνα Λίμα και την Αλεσάντρα Αμπρόσιο θα είναι μάλλον μια πανάκριβη μάχη που θα δοθεί «στήθος με στήθος», στη μεγάλη γιορτή της ασημαντότητας.

alessandra-ambrosio-adriana-lima-model-the-2014-victorias-secret-fantasy-bras-lead-1

[1] http://hollywoodlife.com/2014/11/03/victorias-secret-fantasy-bras-2014-adriana-lima-alessandra-ambrosio-pictures/. Βλ. επίσης : http://www.youtube.com/watch?v=s0gvW8oA1KQ και http://www.youtube.com/watch?v=5YuqeaVSQfo

[2] http://www.youtube.com/watch?v=eL7ETLLkQTY

[3] http://www.metrolyrics.com/diamonds-are-forever-lyrics-shirley-bassey.html

[4] Βλ. σχετικά : https://www.academia.edu/7236202/Book_on_bra

[5] Μίλαν Κούντερα, Η γιορτή της ασημαντότητας, μετάφραση από τα γαλλικά: Γιάννης Χάρης, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2014, 140 σελ. Βλ. επίσης τη βιβλιοκρισία της Λίζυς Τσιριμώκου http://booksjournal.gr/slideshow/item/632-o-%CE%BC%CF%85%CE%B8%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CF%87%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BA%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B1%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B8%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%AE%CF%82-%CE%B6%CF%89%CE%AE%CF%82

ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ σημείωση του dim/art: ενώ αυτά συμβαίνουν στη Δύση, η πολύπαθη Ουκρανία υφίσταται άλλη μια ταπείνωση από τη Ρωσία του Πούτιν: η 28χρονη Moscow Boobs in Ukraine Bust UpΜαρία Ζάρινγκ από την Κριμαία ψηφίστηκε ως η νούμερο ένα «φυσική καλλονή» στη Ρωσία. Η Οξάνα Μέλνικ, ουκρανή «ειδικός ομορφιάς», σύμφωνα με τη Daily Mail, δήλωσε: «[Οι Ρώσοι] το έκαναν αυτό για να μας τρίψουν στα μούτρα ένα δικό μας success story. Αλλά το στήθος της Ζάρινγκ δεν είναι καν φυσικό». Να σημειωθεί πως το εν λόγω στήθος φορά στηθόδεσμο μεγέθους 34Κ. Η Μαρία Ζάρινγκ, που τώρα ζει στη Μόσχα, εργαζόταν στον χώρο του μάρκετινγκ μέχρι το 2011, οπότε κέρδισε έναν διαγωνισμό βρεγμένου μακό. «Δεν με ενδιαφέρει η πολιτική», δηλώνει η ίδια, αναφορικά με το ζήτημα που προέκυψε.

 * * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Ανώμαλα ρήματα

Το dim/art στο Facebook
Το dim/art στο Facebook

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.